9 Lillian en Rudy Ross
Lillian Ross Lillian en Rudy Ross

"Ik was acht maanden zwanger toen ik het gezicht van mijn man wegschonk"

En of ze voor elkaar gemaakt waren: Lillian en Rudy Ross hadden een hele toekomst met elkaar uitgestippeld, nadat ze elkaar op school leren kennen hadden. De komst van een kindje stond symbool voor hun liefde, niets leek hun geluk nog in de weg te staan. Tot Rudy in juni vorig jaar onverwacht zelfmoord pleegde, Lillian was op dat moment acht maanden zwanger. Tussen de tranen door ging de vrouw akkoord met orgaandonatie, maar er zou nog een opvallende vraag volgen: zag ze het zitten om ook zijn gezicht 'weg te schenken' voor een transplantatie? "Ik heb ja geantwoord. Rudy heeft in totaal het leven van zes mensen gered, het is mooi dat ik dat later aan onze zoon kan vertellen." Nu heeft de Amerikaanse contact met Andy Sandness, de man die zijn nieuwe uiterlijk te danken heeft aan haar zielsverwant.

Lillian en Rudy deelden een gezamenlijke passie: jagen. "Hij was opgegroeid op het platteland, ik in de stad", vertelt de 20-jarige jongedame uit Windom (Minnesota). "Eigenlijk waren we elkaars tegenpool, maar zijn karakter sprak me enorm aan. Bij mij kon hij zichzelf zijn."

De twee lieten er geen gras over groeien: Rudy vroeg zijn liefje ten huwelijk bij hun lievelingsmeer en samen kochten ze ook hun eigen stekje. "Op dat moment wist ik dat hij de ware was."

In oktober 2015 gaven de tortelduifjes elkaar het ja-woord. Lillian had toen al een miskraam achter de rug, maar ze zou snel een tweede keer zwanger worden. "De dokter dacht eerst dat ik eierstokkanker had omdat ik zo klaagde over buikpijn. Gelukkig bleek de waarheid veel heuglijker, we keken echt uit naar de geboorte van Leonard."

Latente depressie
Na acht maanden zwangerschap stak de latente depressie van Rudy echter brutaal de kop op. "Ik wist dat hij daar mee sukkelde, maar ik had er geen idee van dat het zo erg geworden was. Hij was nogal een binnenvetter, over zijn gevoelens sprak hij niet."

Net op het moment dat Lillian hem voor zijn 21ste verjaardag wilde verrassen met een racewagen sloegen de stoppen door. "We hadden ruzie gekregen, ik zei dat hij buiten wat moest gaan afkoelen. Plots hoorde ik een schot, hij had zichzelf een kogel door het hoofd geschoten. De ambulance stond er razendsnel, maar hulp kon niet meer baten." Om 14.17 uur op 7 juni 2016 werd Rudy doodverklaard.

Drie uur later kwam de vraag of zijn organen gebruikt mochten worden. "Hij had zich al ingeschreven als orgaandonor, die keuze hoefde ik dus niet meer te maken", aldus Lillian. Maar toen het woord 'gezichtstransplantatie' viel, moest ook zij even slikken. "Het bleek voor iemand de kans van zijn leven te zijn."

9
Lillian Ross

Gigantische vergissing
Die 'iemand' was Andy Sandness, een 32-jarige Amerikaan die tien jaar geleden een kogel door zijn hoofd geschoten had. De man overleefde, maar zijn gezicht lag aan flarden. "Alle alarmbellen gingen bij mij af", aldus Lillian. "Zou hij dan op Rudy lijken? Want ik wilde absoluut niet het risico lopen om op straat plots zomaar op die persoon te botsen. Ze verzekerden mij dat dat niet geval zou zijn, de patiënt zou zijn eigen voorhoofd en ogen houden. En dus gaf ik groen licht."

Sandness kon zijn geluk niet op. Meteen nadat hij op 23 december 2006 zelfmoord proberen plegen had, besefte hij al dat het een gigantische vergissing was. Toen de politie ter plaatse arriveerde, smeekte hij om hem niet te laten sterven. Hij werd onmiddellijk naar het ziekenhuis gebracht en toen hij later weer bij bewustzijn kwam, zat zijn moeder naast hem. Omdat de kogel zijn mond had verbrijzeld, nam hij pen en papier en schreef hij: 'het spijt me'.

9 Sandness voor en na de operatie.
AP Sandness voor en na de operatie.

Schaamte
Hij vroeg zich af hoe het verder moest, het antwoord kwam van plastisch chirurg Samir Mardini van de Mayo Clinic. Die was gespecialiseerd in gezichtsreconstructies en vertelde Sandness dat hij zijn gezicht zo goed als mogelijk zou proberen te reconstrueren.

Dat bleek niet evident. Sandness had geen neus en kaak meer, zijn mond was weggeblazen en hij zag slecht met zijn linkeroog. Aanvankelijk ademde en at hij via buisjes. De dokter haalde het dode weefsel en de verbrijzelde botten weg en herstelde een en ander met titanium platen en schroeven. Een deel van de kaak van Sandness werd gereconstrueerd met been en spierweefsel uit zijn heup en been.

Het team maakte vooruitgang, maar kon geen wonderen verrichten.
Na iets meer dan vier maanden en acht operaties mocht hij naar huis. Maar zijn leven was drastisch veranderd, want hij schaamde zich voor hoe hij eruit zag. Hij dekte alle spiegels in zijn huis af en durfde nog amper buiten te komen omdat hij overal werd nagekeken. Uiteindelijk verhuisde hij naar een afgelegen huis in de bergen, waar niemand hem nog hoefde te zien.

9
ap

Telefoontje
Maar in de lente van 2012 kwam er een telefoontje dat zijn leven helemaal zou omgooien. Dokter Mardini vertelde hem dat de Mayo Clinic wilde beginnen met een gezichtstransplantatieprogramma en hij bleek een ideale kandidaat. Ondanks het feit dat zo'n procedure wereldwijd nog maar een twintigtal keer was uitgevoerd en hij waarschijnlijk levenslang medicijnen tegen afstotingsverschijnselen zou moeten nemen, aarzelde Sandness geen moment. "Niet als je eruit ziet zoals ik", luidde zijn filosofie.

Het duurde uiteindelijk nog drie jaar voor de dokters er na intensief studeren en oefenen op kadavers klaar voor waren. En toen met Rudy eindelijk een geschikte donor opdook, kon een team van zestig medici aan de delicate operatie beginnen. De ingreep zou maar liefst 56 uur duren, maar de resultaten zijn indrukwekkend.

9
ap

"Kan weer ruiken, heerlijk"
Sandness is dolgelukkig met zijn nieuwe kans in het leven. "Weer een neus en een echte mond hebben is geweldig", vertelt hij. "Mijn nieuwe looks zijn een bonus. Ik leerde opnieuw spreken met mijn nieuwe tong en kan weer ruiken en ademen als vroeger. Heerlijk."

Hij herinnert zich ook het moment dat hij er weer 'normaal' uitzag als de dag van gisteren. "Het was drie maanden na de operatie en ik stond in een lift met een mama en haar kleine zoontje. Hij keek naar mij en daarna weer gewoon naar zijn moeder, zonder bang te zijn of iets te zeggen", klinkt het nog. "Daaraan denken alleen al doet me glimlachen."

9
ap

Briefwisseling
Via briefwisseling kreeg Lillian contact met de personen die zijn lever en hart kregen. "Met die laatste ben ik zelfs bevriend op Facebook", klinkt het. "Een man heeft zijn nier en alvleesklier gekregen, van hem hebben we nog niets gehoord. Een vrouw kreeg zijn andere nier, nog iemand anders zijn long. En ja, ook Andy heb ik al gesproken. Het enige wat ik bij hem van Rudy herken, is die plek op de kin waar nooit haar groeide."

Andy, die 800 kilometer verderop in Wyoming woont, belooft dat hij de passies van zijn redder zal blijven beoefenen. "Hij kan nog steeds gaan jagen en vissen, maar dan via mij."

9
ap
9
ap
9
ap

3 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
  • Gedra Gedra

    Prachtig uitzicht voor de toekomst mooi voor hem droevig voor haar... Ik begrijp niks van depressie voor mij is dat zever in pakjes lamzakken maar als ik dit lees denk ik je moet het mee maken om het te begrijpen. sterkte aan iedereen die in depressie zit .

  • chelle db

    Mooi mooi mooi. Ik ben blij dat hij terug gelukkig is, iedereen maakt fouten in het leven dus hij verdient deze kans.

  • Marlies Schoefs

    Geweldig