2 Wis- en natuurkundige Roger Penrose.
cc - Biswarup Ganguly Wis- en natuurkundige Roger Penrose.

Vormt deze schaakpuzzel de sleutel tot het menselijke verstand?

Een onschuldige schaakpuzzel zou wetenschappers weleens een hele stap vooruit kunnen helpen in het begrijpen van het menselijke verstand en redeneervermogen. Dat stelt het nieuw opgerichte Penrose Institute. Kunt u het probleem oplossen?

Hoe bewijs je dat het menselijke verstand niet een soort supercomputer van het extreme soort is? Dat het integendeel net iets is dat een computer nooit zal kunnen aftroeven? Over die vraag zullen wetenschappers van het nieuwe Penrose Institute zich buigen. Die onderzoeksinstelling, die de deuren opent in Californië, is opgericht door de befaamde wis- en natuurkundige Sir Roger Penrose, emeritusprofessor aan het Mathematical Institute van Oxford.

Een schijnbaar simpele schaakpuzzel vormt een van de middelen om te ontdekken hoe het menselijke redeneervermogen computers altijd een stapje voor zal blijven. Die ziet er zo uit:

2 Het fameuze schaakprobleem van Penrose: hoe kan wit nog een patstelling uit de brand slepen? Of zelfs winnen?
Penrose Institute Het fameuze schaakprobleem van Penrose: hoe kan wit nog een patstelling uit de brand slepen? Of zelfs winnen?

Sir Roger Penrose tekende het probleem naar verluidt zelf uit, precies met als doel de artificiële intelligentie van een computer te verslaan. Volgens hem zal een geavanceerde schaakcomputer bij deze - vrij onmogelijke, maar reglementaire - opstelling altijd stellen dat zwart gewonnen heeft. Dat heeft te maken met de drie zwarte lopers, die de computer steevast in een schier eindeloos moeras van berekeningen zal doen belanden. Toch kan wit alsnog winnen, stelt Penrose, of op z'n minst een patstelling bekomen. Daarvoor is gewoon een menselijke touch nodig.

Penrose roept mensen (en ja, ook computers) op om uit te zoeken hoe. Daarna wil hij te weten komen hoe zij tot die oplossing gekomen zijn. Een volgende stap zou een onderzoek zijn met hersenscans bij de allersnelste spelers, om te achterhalen of 'het ontstaan van menselijk inzicht' ook zichtbaar is in het brein. Het doel is zo de fundamentele verschillen tussen computers en het menselijke bewustzijn te kunnen aanwijzen.

'Mensen worden depressief van de gedachte aan een toekomst waarin robots of computers hun jobs afpakken. Maar het zou kunnen dat er domeinen zijn waarin computers nooit beter zullen zijn dan wij'

Sir Roger Penrose, wiskundige

"Als we achterhalen hoe mensen verschillen van computers, dan zou dat diepgaande sociologische implicaties hebben", stelt Penrose aan de Britse krant The Telegraph. "Mensen worden depressief van de gedachte aan een toekomst waarin robots of computers hun jobs afpakken. Maar het zou kunnen dat er domeinen zijn waarin computers nooit beter zullen zijn dan wij, zoals creativiteit."

Overigens zit er een opmerkelijke paradox aan het onderzoek van Penrose. Want als de wetenschappers van zijn instituut echt de precieze verschillen tussen een computer en het menselijke brein kunnen ontdekken en aanduiden, zullen ze die werking misschien alsnog ooit artificieel kunnen nabootsen met een computer. Zeg dan maar dag met het handje tegen onze 'eeuwige voorsprong'.

Oplossing gevonden? Laat het de onderzoekers weten via puzzles@penroseinstitute.com, en vertel erbij hoe je daarop gekomen bent: een plots inzicht? Lang blijven proberen? De puzzel even opzij gelegd en nadien plots opgelost? De eerste die een reglementaire oplossing heeft gevonden, krijgt (naar verluidt) een bonusprijs.  Penrose en de zijnen willen de komende weken en maanden trouwens nog van dergelijke puzzels op het grote publiek loslaten.

14 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
  • Hildegard VonBingen

    In luttele seconden kan men zien dat de 50-zetten regel hier gemakkelijk kan toegepast worden door wit. Gewoon de koning op wit te houden. Winnen heb ik na een kwartier nog niet gevonden. Ik bekijk later opnieuw.

  • Karl Theerens

    Dit lijkt me onmogelijk

  • Joris Thijs

    @Lieven De Bruyn. Hoe ga je een pion op b7 krijgen?

  • x x

    Zwart verliest snel, ongeacht het aantal zwarte lopers...een beetje simpel lijkt mij dit, zwart zit vast...

  • Koen Meulewaeter

    Gert een pion aan de overzijde mag je in eender welk stuk omzetten

  • Koen Meulewaeter

    Wie is aan zet?

  • Lieven De Bruyn

    Gert Hendrix; door het zo promoten van pionnen die de overkant bereiken is dat een zeer dwaze, maar daarom technisch niet minder mogelijke, keuze.

  • Lieven De Bruyn

    Das dus wel op voorwaarde dat de witte pion van c6 een stuk in zen voeten heeft hè...! Neen, remise door met witte koning op witte velden te blijven is hoogst haalbare, tenzij zwart een nog groter stuk in zen voeten heeft...

  • Lieven De Bruyn

    Simpel; zwart kan niets bewegen behalve de drie lopers, deze staan echter allemaal op zwarte lijnen. Witte koning via witte lijnen van e2 naar c8 brengen, dan witte pion van c6 naar b7 naar a8, witte koningin re-claimen, naar b7; schaakmat.

  • Gert Hendrix

    vrij onmogelijke, maar reglementaire - opstelling??? Hoe kom je ooit aan 3 zwarte lopers?

  • guy huenaerts

    Makkie!

  • David Lievens

    In welke richting spelen we? Dat is wel belangrijk om te weten? Speelt wit naar boven of naar beneden?

  • Timo Theunkens

    Mij lijkt enkel een draw mogelijk, je kan de koning eindeloos op wit bewegen, maar zolang zwart c7 beschermt zie ik weinig kans op winst, ...

  • Gun A

    Wie is aan zet, zwart of wit?