8
Gregory Van Gansen / Photo News

Joepie voor één keer terug in de winkel: dit zijn de Grootste Hartenkreten van onze jongeren

Waarover maken jongeren zich zorgen? Wie zou dat beter weten dan het collectieve jeugdsentiment dat 'Joepie' heet? Veertig jaar lang suste het blad alle paniek rond tongkussen, tepelharen en toetsen. Dinsdag brengt uw krant dat baken terug in de winkel, ter ere van Rode Neuzen Dag. Wat blijkt? De jeugd is hard veranderd, en toch hetzelfde. Dit zijn de Grootste Hartenkreten van onze jongeren, verteld door mensen die hun brieven lazen.

"Hoor ik er wel bij?"

De vraag werd soms wat onhandig geformuleerd: "Ik weet nooit goed wat zeggen op een feestje, kunnen jullie tips geven?" of "Mijn beste vriendin is veel vlotter dan ik, wat nu?" Maar in de ruim 40 jaar dat 'Joepie' in de winkel lag (1973-2015), was het au fond dé hartenkreet: ben ik goed genoeg? De vraag werd met de jaren zelfs luider en prangender, weet Birte Govarts, hoofdredacteur in 2015: "De jeugd heeft vandaag veel meer vergelijkingspunten dan vroeger. Wat was er in pakweg de jaren 80? Het populairste meisje van de klas, en misschien nog een paar meisjes in het dorp. Voor de rest zag je dagelijks vooral gewone, doorsnee mensen en één keer per week zag je de celebrities in 'Joepie'. De komst van Instagram heeft dat hard veranderd. Nu zien meisjes elke dág het succes van Beyoncé of het perfecte leven van een influencer. Zeker in de beginjaren waren sociale media een krák in die perfectie: er werd vooral gestoeft met een nieuwe brommer, een outfit... Dat gaf kopzorgen, in onze brievenrubriek. Dat zorgde voor nóg meer brieven van het genre: 'Ik hoor er niet bij'."

8 1978
KOS 1978

"Is mijn lichaam normaal?"

Zou dat bestaan, een lichaamsdeel waarover jonge mensen zich géén zorgen maken? Neen, dus. Borsten, schaamlippen, de vorm van een navel, de stand van de benen: de brieven waren eindeloos, meestal met als aanhef: "Hey, Joepie, ik ben bang dat er iets mis met me is..." Tinne Marant, hoofdredacteur van 2003 tot 2009: "Je moet je de tijden vóór het internet voorstellen. Jongeren konden niet snel-snel opzoeken of een ingetrokken tepel wel normaal was, en met hun ouders durfden ze er niet over te spreken. Dus waren wij hun hulplijn, en om het probleem goed uit te leggen gingen sommige lezers héél ver. Ik herinner mij die ene vraag rond schaamluizen, waarbij we uit de enveloppe ook een paar toefjes krullend haar haalden... 'Of we eens konden kijken of er iets aan de hand was?' (lacht) Soms vraag ik me wel eens af: waar zouden jongeren vandáág hun info vandaan halen? Op het internet, mogen we aannemen. Maar of men daar altijd even goede bedoelingen heeft als 'Joepie' destijds...?"

"Ben ik mooi genoeg?"

Wie eens door het archief van 'Joepie' bladert, merkt dat meisjes steeds dichter bij een schoonheidsideaal komen. De flaporen, de ongecontroleerde acné, de konijnentanden: doodgewoon in de jaren 70 en 80, maar medisch evolueerde er veel. Er kwamen beugels, contactlenzen en een heel arsenaal aan trucs. Ook in 'Joepie'. In de jaren 80 was een laagje lipgloss al heel wat, maar de lezeressen van 2015 leerden hoe je avocadomaskertjes maakte en hoe je moisturizer, exfoliator en wenkbrauwfixers gebruikte. "Toch vrees ik dat het de onzekerheden van meisjes niet heeft weggenomen. Ze zien intussen rolmodellen met opgespoten lippen, bijgewerkte billen... Dat legt vast wel druk, onterecht", zegt Tinne Marant. Of hoe de maatschappij in zijn geheel de lat gewoon hoger heeft gelegd. Birte Govarts vult aan: "Gelukkig tonen sociale media intussen ook wel 'real life'. Er is zelfs een tegenbeweging ontstaan, de body positivity. Meisjes die bijvoorbeeld hun kilo's of striemen omarmen, wat toch wel nieuw is. Ook het advies evolueerde. Een meisje dat zichzelf te dik vond, kreeg vroeger in 'Joepie' de raad om wat meer te sporten en misschien wat minder te eten. Nu zouden wij vragen: 'Ben je wel écht te dik? En is het geen optie om jezelf te aanvaarden zoals je bent?' De tijdsgeest is op dat vlak milder geworden, al denk ik niet dat jongeren minder zijn gaan twijfelen..."

8 1995
KOS 1995

"Help, ik word gepest!"

Het ging over álles, in de brieven. Over brillen, ros haar, foute kleren, nog geen seks gehad. "Pesten is altijd een probleem geweest", weet Sylvia Van Driessche, die als hoofdredacteur tussen 2009 en 2014 de sterke opkomst van sociale media meemaakte. "Wij hebben daarmee enkele zware jaren gekend. Met de smartphone kon pesten plots 24 uur per dag gebeuren. De kreet: 'Ik word gepest in de klas' heb ik in de brievenrubriek zien evolueren naar 'Ik krijg 's nachts haatmails van een klasgenoot'. Het stopte niet meer, ook thuis niet. Ouders, eigenlijk álle volwassenen, wisten in het begin van toeten noch blazen: ze hadden niet door wat zich afspeelde in chats, in mailgroepen... Pas na enkele jaren is men gaan ingrijpen met toezicht en apps."

Later kwamen, naast de woorden, ook nog de beelden. "Met het doorsturen van naaktfoto's kwam er een nieuwe vorm van chantage: opmerkingen over borsten, blootfoto's die na een liefdesbreuk de hele school rondgingen..." Van Driessche zag daarrond een zekere gewenning groeien: "Destijds raadden wij in 'Joepie' jongeren aan om géén naaktfoto's te versturen, of op zijn minst te zorgen dat ze onherkenbaar waren. Misbruik namen wij heel ernstig, zoiets moest bestraft worden. Die houding lijkt me intussen wat meer gelaten: 'Och, je kan dat allemaal niet tegenhouden, jongeren moeten met seksualiteit experimenteren.' Toch valt de impact niet te onderschatten, en ik sluit niet uit dat we ooit véél strenger gaan worden, vanuit de conclusie: het richt echt te veel schade aan."

8 2000
Klaas De Scheirder 2000

"Mijn vriendje wil sneller gaan dan ik"

Meisjes stelden in 'Joepie' altijd véél vragen over jongens. Hoe ze hun aandacht konden trekken, wat ze moesten zeggen op een afspraakje, wat ze moesten doen als 'het vriendje' voortvarender was dan zij... En dat zat soms in onschuldigheden. Zo schreef ene Shirley in de 'Joepie' van 25 februari 2015: "Ik zit met een probleempje! Mijn lief en ik zijn al bijna drie maanden samen en na schooltijd geven we elkaar knuffels. Hij stuurde me een sms: 'Hey, ik wil je morgen een kus geven. Op de wang of op de mond? X3'. Ik zei ja. Eigenlijk wou ik het helemaal nog niet... Dat maakt hem enorm droef, zegt hij. Wat moet ik doen?"

Met dat soort 'probleempjes' zaten jongens blijkbaar niet. Het maakte dat 'Joepie' met de jaren een meisjesblad werd. Tinne Marant: "Jongens zitten nu eenmaal anders in mekaar: ze hebben geen make-uptips nodig, lijken zich minder zorgen te maken over een haartje dat uit een tepel groeit, en zijn meer bezig met sport dan met showbizz. Zij kochten vooral gespecialiseerde bladen over pakweg voetbal of boksen. Al weten we goed dat jongens regelmatig bladerden in een 'Joepie' van hun zus of vriendinnetje... Indirect betekende het ook veel voor hen."

8
KOS

"Hoe doe je dat, tongkussen? En vrijen?"

Ha! De seksvragen! De rubriek 'Seks & Body' staat in het collectieve geheugen van de mensheid, al was 'Joepie' op dat vlak aanvankelijk niet zo voortvarend, weet pionier Vic Dennis, die de lancering in 1973 meemaakte. "Dat ging echt nog niet over pijpen en klaarkomen, maar over gevoelens: ik ben verliefd, ik durf niet, ik heb verdriet, hij ziet me niet staan..." Vlaanderen bevrijdde zich daarna van de katholieke kerk, waarna het opeens wél over klaarkomen ging. Maar de grote sprong voorwaarts dateert allicht van de vroege jaren 2000, weet Isabelle Vandenberghe, die tussen 1999 en 2003 hoofdredacteur was. "Er kwam een ander soort sterren in de spotlights, die erg uitpakten met hun seksualiteit: P!nk, Britney Spears... Natuurlijk was er voordien ook al Madonna, maar qua teksten ging die jonge generatie echt wel een stuk verder. 'Hit me one more time', 'I can go for miles if you know what I mean'... Dat was toch iets anders dan brave boysbands. Plots zagen we dat in de brieven seks duidelijker bij naam werd genoemd, dat meisjes zich hun seksualiteit toe-eigenden. En meestal sneller dan hun ouders vermoedden..."

8
Kos

Seks was dus een grote interesse. Hoe? Waar? Met wie? Hoe het véilig gebeurde, werd nogal eens vergeten, waarop dan paniekbrieven volgden. Of je zwanger kan worden van sperma in de mond? Aan de handen? In het zwembad? Meestal ondertekend met pseudoniemen als 'Anoniempje' of 'Radeloze Steenbok'. Isabelle Vandenberghe: "'Joepie' heeft het aids-tijdsperk meegemaakt en nam zijn rol in voorlichting serieus. Wij gingen met seksvragen naar Sensoa, dat werd allemaal geschreven door mensen met kennis van zaken." Tegelijk werd er hard nagedacht over hoe hárd 'Joepie' moest meegaan, weet Tinne Marant. "Toen ik hoofdredacteur was, zijn er plannen geweest om eens een condoom op het blad te kleven. 'We moeten ons hoofd niet in het zand steken', was de gedachte. 'Jongeren hebben seks en ze kunnen het dan maar beter veilig doen. En bij 'Humo' geven ze ook condooms!' Maar uiteindelijk is dat plan niet doorgegaan. Jongeren tussen 12 en 16 jaar zijn op seksueel vlak een heel verscheiden groep: de één staat al ver, de ander moet er nog aan beginnen. Die laatste groep wilden we altijd geruststellen - 'alles op zijn tijd' - en zeker geen slecht gevoel geven." Ook Isabelle Vandenberghe herinnert zich dat gevoelens vooropstonden: "We kregen nogal wat brieven over teleurstellingen na de eerste keer: 'Was het dat maar?' Of: 'Opeens ziet hij me niet meer staan.' Wij namen dat serieus en antwoordden uitgebreid. Daarin verschilde 'Joepie' soms wel van ouders, die tranen snel wilden wegvegen: 'Ach kom, er is nog vis in de zee, dat is zo erg niet, stop daarmee...' Maar elk verdriet is belangrijk. Je moet daar tijd en ruimte aan geven."

8 1985
KOS 1985

"Wat moet ik met die ouders van mij?"

Een jongerenblad moet, gek genoeg, ook stevig rekening houden met ouders. Tenslotte gaven zij meestal het zakgeld om op woensdag naar de krantenwinkel te rennen, voor een 'Joepie' en een zakje chips of Maltesers. "Menige vader en moeder zal wel eens door 'Joepie' hebben gebladerd om te zien wat daar zoal in stond. En 'Joepie' wou hen niet voor het hoofd te stoten door bijvoorbeeld naakt te tonen, wat men in Nederlandse en Duitse magazines occasioneel deed", zegt Tinne Marant. Ook klachten over 'pa en ma' werden in de brievenrubriek verzoenend behandeld, met advies rond dialoog en begrip. Marrant: "Al raadden we in ernstige gevallen natuurlijk aan om hulp te zoeken." En ernstige hulpkreten waren er: "Tussen de lijnen lazen wij wel eens dat het thuis een boeltje was", zegt Sylvia Van Driessche. "We kregen soms schrijnende brieven over ruzies, misbruik, financiële schulden... Lezeressen die vroegen: 'Hoe los ik dat op?', terwijl het volwassen problemen waren. Kinderen zijn zo moedig."

Dat ouders en kinderen wel eens op een verschillende golflengte zaten, bleek zelfs bij de prijsvragen. 'Joepie' gaf in die ruim 40 jaar nogal wat weg, van haaraccessoires tot gsm's. Tinne Marant: "Ik herinner me een 'meet & greet' die we organiseerden met Tokio Hotel, wat in de beginjaren 2000 werkelijk dé band van het moment was. Uit duizenden inzendingen was één meisje gekozen: ik belde haar persoonlijk op, maar ik kreeg haar moeder aan de lijn. 'Wat? Tokio Hotel? Wat is dat!? En dan moeten wij daarvoor naar Brussel rijden? Zo ver? Ik denk het niet!' In de achtergrond hoorde ik het meisje hartverscheurend huilen. Ik heb nog proberen uit te leggen wat zoiets voor een kind betekent, maar ze is nooit naar Brussel gebracht."

“Dit blad leerde Vlaanderen wat puberteit was”

Waarom is ‘Joepie’ zo belangrijk geweest? “Omdat het blad heel Vlaanderen heeft doen inzien wat voor een belangrijke periode de puberteit is”, weet cultuursocioloog Walter Weyns (UAntwerpen). “Dat was een nieuw fenomeen van na de Tweede Wereldoorlog. Voordien deelde men een leven op in twee delen: ofwel was men kind, in feite een snotneus, ofwel was men volwassen, en dus ‘sterk’. Pas na de oorlog groeiden de kennis en het begrip van de fase daartussen, de puberteit en adolescentie: een fase van ontwikkeling, met eigen zorgen en problemen. Men is bovendien gaan inzien dat die fase nooit écht helemaal eindigt: een mens is nooit volledig ‘af’, we blijven zoeken en proberen en groeien... Ook als volwassenen ‘Joepie’ lezen, zullen sommige twijfels nog steeds een tikje herkenbaar zijn. (lacht) “

***

8 2019
RV 2019

De nieuwe 'Joepie' lijkt heerlijk op de oude

Komende dinsdag 15 oktober ligt hij eenmalig in de winkel: de nieuwe 'Joepie' die heerlijk op de oude lijkt. Op de cover staan Sean Dhondt en Niels Destadsbader: onder de douche, met een hemd dat nat en kleverig is...Toch iets anders dan in 1973, toen de eerste 'Joepie' - geesteskind van Guido Van Liefferinge - op de markt kwam, weet pionier Vic Dennis: "De eerste cover was er één van Will Tura met Jenny. Het was een paparazzifoto waaruit bleek dat Will geen vrijgezel meer was, wat ongetwijfeld meisjesharten brak. Ook toen was er idolatrie, maar van natte hemden was nog geen sprake. (lacht) "

Ook het taalgebruik is veranderd: bij de eerste Joepies stond het woord 'exclusief' nog in oude spelling als 'eksklusief', maar gaandeweg begon het blad de taal van de jongeren te spreken. 'Hebbe, hebbe', staat er bij de posters van de Rode Neuzen Joepie, want die zitten er natuurlijk bij, net als alle andere rubrieken die 'Joepie' groot maakten: de Romantische Plakker, Seks & Body, Dialoog, de Horoscoop ("Wees niet bang om dit najaar eens een risico te nemen") en veel sterrennieuws. Joepie ligt tot november in de winkel, per exemplaar gaat 3 euro naar Rode Neuzen Dag.

Wie nog een actie wil opzetten, vindt alle info op www.rodeneuzendag.be.

2 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Charline Jegers

    Joepie moet gewoon terug komen, een tijdschrift voor jongeren

  • Guy muis

    De joepie van mijne tijd met posters van the sweet,slade,abba,kiss,rubettes zal wel niemeer terug komen ;;;

Lees meer