Hollandse Hoogte / Luuk van der Lee Fotografie

Lang niet alle schoolboeken zijn wetenschappelijk onderbouwd: “Onderzoek nu toch welke cursus deugt en welke niet”

Schoolboeken worden niet altijd op een wetenschappelijke manier opgebouwd. En dus moet er dringend meer onderzoek gebeuren naar de kwaliteit van die boeken. Dat concludeert professor emeritus Jan Van Damme (KU Leuven) in een nieuwe studie.

Vorige week bleek uit een peilingsproef nog maar eens dat het aantal Vlaamse 11-jarigen die de eindtermen halen voor begrijpend lezen, daalt. De onderzoekers gaven toen zelf aan dat er een verband kon zijn met het handboek dat in de klas gebruikt wordt. Jan Van Damme, vooraanstaand onderzoeker op het vlak van effectiviteit van onderwijs, bekeek in een nieuwe studie de effecten van het handboek op de kennis van onder meer begrijpend lezen en wiskunde, twee onderdelen die de voorbije maanden in de aandacht stonden.

Voor wiskunde, bijvoorbeeld, blijken leerlingen die in 2009 werkten met het handboek 'Eurobasis' van uitgeverij Die Keure beter te scoren voor cijferen dan scholieren die aan de slag moesten met bijvoorbeeld 'Zo gezegd, zo gerekend' van Wolters Plantyn. Terwijl die laatste groep er dan weer beter in slaagt om de omtrek, oppervlakte en inhoud te berekenen.

In de prullenbak

Het probleem is vooral dat de leerkrachten daar nu totaal geen zicht op hebben. Dat geldt ook voor de schoolboeken Nederlands. De kwaliteit ervan moet dringend wetenschappelijk onderzocht worden, voert Van Damme aan. In Nederland - waar de leerlingen nochtans een pak beter scoren op vlak van begrijpend lezen - is wel al een dergelijke studie uitgevoerd. "De conclusie was daar dat bijna alle bestaande handboeken Nederlands in de prullenbak mogen."

Die falende boeken leren kinderen wel leesstrategieën aan, maar brengen hen niet bij hoe ze zelf strategisch moeten denken. Bij onze noorderburen kwam een expertisecentrum, bemand door onderzoekers die betaald worden door de overheid, uiteindelijk met een eigen handboek. "Er lopen in Nederland ook meerdere projecten voor schoolverbetering op het gebied van leren lezen. Honderden scholen werken eraan mee - ook een tiental Vlaamse. Kort gezegd komt de methode hierop neer: je bouwt eerst kennis op, door leerlingen meerdere teksten te laten lezen over eenzelfde thema. Zo verwerven ze woordenschat en leren ze ook inhoudelijk bij. Daarna kan je hen moeilijke teksten over dat thema voorleggen."

Het schrijven van schoolboeken overhevelen naar experts: daar kunnen we in Vlaanderen alleen maar van dromen.

Winst maken

Nu worden de handboeken vooral gemaakt door auteurs in dienst van de uitgeverijen. Veelal zijn dat mensen uit het werkveld of medewerkers van de koepels. "Of die boeken ook wetenschappelijk onderbouwd zijn, wordt meestal niet onderzocht. Je kan het de uitgeverijen ook niet kwalijk nemen dat ze winst willen maken.", zegt Van Damme.

In officiële onderzoeken wordt wel degelijk gekeken naar het effect van schoolboeken op de prestaties van leerlingen, maar die resultaten worden niet openbaar gemaakt. Al wil minister van Onderwijs Hilde Crevits daar wel verandering in brengen: vanaf de volgende peiling wordt wel bekendgemaakt welke cursussen goede resultaten opleveren en welke slechte." (DM)

9 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Martine Taffein

    Misschien leerlingen meer interactief uitdagen in groepjes en ze teksten aanbieden waar ze alleen of met elkaars ondersteuning moeten aan werken, en dat is maar magertjes met invulboekjes

  • DONALD BORREMANS

    Die invulboekjes (zogenaamde werkboeken) waar je één woordje moet invullen brengen geen kennis bij. Terug naar "noteren" en "handboeken". Met de combinatie van die twee kenden we onze leerstof !

Lees meer