Beeld ter illustratie.
Thinkstock Beeld ter illustratie.

Exclusief voor abonnees

Fooi geven op restaurant: hoeveel geef je best en wat gebeurt er met het bedrag?

Over het geven van een fooi en hoeveel die dan wel moet bedragen, lopen de meningen uiteen. In België geldt de fooi als een erkenning van de vlotte service, terwijl ze in andere landen integraal deel uitmaakt van de rekening. Hoewel het loon van het Belgische horecapersoneel niet staat of valt met een bonus, is de fooi uiteraard mooi meegenomen. Maar wat is een goede som in tijden van elektronisch betalen? Wat gebeurt er met de fooi die je betaalt? En wat doe je best in het buitenland?

Waar komt het begrip vandaan?

Over de oorsprong van de fooi circuleren veel versies. De meest courante verwijst naar het Engelse ‘To Insure Promptness’ of het acroniem ‘TIP’ uit de zeventiende eeuw. De Brit zou er zich mee ingedekt hebben voor een goede service. Al weerlegt de Oxford Dictionary die verklaring: zowel de woordkeuze en het gebruik van acroniemen waren volgens de gereputeerde woordenlijst toen nog niet ingeburgerd. Wat onderzoekers wel met zekerheid weten, is dat de term al enkele eeuwen heeft doorstaan.

Vijf tot tien procent

In België is een fooi een blijk van waardering. Je hoeft je er dus niet moreel toe verplicht te voelen, al vormt ze uiteraard wel een welgekomen bonus voor het hardwerkende horecapersoneel. De blog etiquetteregels.eu beschouwt een fooi van vijf tot tien procent de norm bij een goede service met vriendelijk personeel. Uit een onderzoek van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) uit 2017 bleek dat het aantal fooien de vijf voorafgaande jaren was teruggelopen. Gemiddeld gaf een kwart van de klanten toen nog een fooi, die varieerde naargelang het totaalbedrag van de rekening. Matthias De Caluwe, CEO van Horeca Vlaanderen, liet afgelopen zomer dan weer optekenen dat afgelopen zomer zeventig procent van de bevraagde horecazaken evenveel of meer fooien ontvingen dan een jaar eerder.

Elektronische fooi

Het NSZ zocht de verklaring voor de eerdere terugval onder meer bij de opmars van het elektronisch betalen. Bij cashbetalingen oogt het plaatje vrij eenvoudig. De klant rondt het bedrag af naar boven en klaar is kees. Bij een fooi die de klant met de kaart toekent, vloeit er volgens Horeca Vlaanderen een fors aandeel richting bedrijfsvoorheffing, RSZ en zelfs een stukje naar de patronale bijdrage voor de werkgever, die de elektrisch betaling moet inboeken als ‘extra verdienste’. De horecafederatie vraagt de regering om fooien sociaal en fiscaal vrij te stellen. Je kan er uiteraard ook zelf voor kiezen om naast de elektronische betaling een contante fooi te geven, al lijkt ons dat dan weer net iets omslachtiger.

Wat gebeurt er met de fooi?

De ober kan die zelf houden, maar in de meeste horecazaken komt die in een soort fooienpot terecht. Op die manier maken ook de medewerkers achter de schermen, zoals de kok en afwasser, aanspraak op een extraatje. Een verdeling op basis van de gepresteerde uren lijkt rechtvaardig, maar vergt het nodige reken- en puzzelwerk. Een andere optie bestaat erin om met de volledige ploeg een teambuildingactiviteit te organiseren of samen op stap te gaan.

Wat in het buitenland?

Binnen Europa gelden verschillende officieuze regels. In Nederland verschillen die weinig van ons land, terwijl in Frankrijk en Duitsland de percentages eerder richting tien procent van de rekening stijgen. Britse restaurants voegen soms automatisch servicekosten toe aan je rekening. Is dat niet het geval, dan geef je volgens de toeristische dienst VisitBritain best standaard een fooi van tien tot vijftien procent. Volgens Trip Advisor is het in Spaanse restaurants gebruikelijk om tussen de vijf en tien procent fooi te geven. Al geldt overal de regel: geef enkel een fooi wanneer je tevreden bent over de dienstverlening. Een vlotte bediening is zowel een recht als een voorrecht wanneer je uit eten gaat.

VS versus Azië

In Amerikaanse restaurants vermeldt de menukaart of het bonnetje veelal hoeveel fooi de zaak van je verwacht. Een tip van twintig procent is er eerder regel dan uitzondering, aangezien de fooi er een deel van het inkomen vormt. Bij betalingen met de kaart zal de betaalterminal je doorgaans automatisch vragen welke bonus je wenst te schenken. In Azië gaat het er helemaal anders aan toe. Veel Japanners beschouwen fooien als een belediging. In onder meer Singapore, China en Vietnam staat een fooi niet altijd gelijk met dankbaarheid. Je doet er om scheve blikken te vermijden dus altijd goed aan van in een lokale reisgids of op de website van de toeristische dienst de gewoontes en plichtplegingen af te toetsen.

Of het nu gaat over beleggen of spaarrekeningen, er zijn zoveel manieren om meer geld over te houden aan het eind van de maand. Alle adviezen vind je hier.

Onze financieel expert laat zien hoe je belegt vanuit je luie zetel: trackers volgen alle aandelen op

‘Slapend rijk’ door te investeren in vastgoed? Dit brengt verhuren echt op

Regelgeving rond ‘dertiende maand’ is een kluwen: of je er recht op hebt of niet lijkt eerder willekeur

62 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • bryan de ceuster

    Zolang de mensen fooien blijven geven, blijft het loon van de obers natuurlijk onderbetaald... Jullie fooigevers houden dat onderbetaalde loon gewoon in stand! Stop dus aub gewoon met het geven van fooien en de lonen zullen na een tijd wel navenant worden, anders vinden ze geen obers meer. Denk toch eens effe na mensen.

  • David Vlaeminck

    Ik geef altijd graag een fooi voor een goede en met een glimlachende vriendelijke bediening. Helaas is dit in België een uitzondering geworden... Er kan meestal zelfs geen begroeting meer vanaf wanneer je een horecazaak of winkel binnenkomt. In Nederland weten ze dan wel hoe het moet, wat vriendelijkheid betreft en je welkom te laten voelen.

Lees meer