Het opstellen van een testament kan je zelf of bij de notaris laten doen.
photo_news Het opstellen van een testament kan je zelf of bij de notaris laten doen.

Exclusief voor abonnees

Je testament opstellen is niet iets voor de oude dag: onze financieel expert legt uit hoe en wanneer je best aan je erfenis denkt

Deze dagen, waarop we onze doden herdenken, zijn het ideale moment om het ook over de financiële gevolgen van een overlijden te hebben. Want ook de afhandeling van de erfenis steekt in de rouwperiode de kop op. Als je op voorhand niets regelt, dan worden de wettelijke erfregels gevolgd. Toch is het is in heel wat situaties aan te raden zelf een testament op te maken, ook al is dat einde hopelijk nog lang niet in zicht. 

Een testament opstellen wordt vaak geassocieerd met iets voor de oude dag. Maar dat is lang niet noodzakelijk zo. Wettelijk kan het al veel vroeger, zelfs al van de leeftijd van 16 jaar. In dat geval zijn er wel beperkingen: wie nog minderjarig is, kan — als beide ouders nog leven — slechts voor een vierde van zijn of haar vermogen een testament opstellen. Iedereen die meerderjarig is, kan wel een testament opstellen en zo zelf bepalen op welke manier de bezittingen zullen worden verdeeld na het overlijden. De enige voorwaarde is dat je gezond van geest bent en niet onbekwaam bent verklaard. In de volgende gevallen is het minstens zinvol erover na te denken om een testament op te stellen:

Wie feitelijk gaat samenwonen

Wie gaat samenwonen, maar wettelijk niets regelt, zal bij een overlijden ook niets erven. Als u wilt dat uw feitelijk samenwonende partner iets kan erven, dan moet u dat regelen, bijvoorbeeld via een testament.

Wie wettelijk gaat samenwonen

Ook wie wettelijk gaat samenwonen, kan baat hebben bij een testament. Wettelijke samenwoners erven enkel het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel ervan. Wil je dat je partner meer van je nalatenschap zou erven, dan kan je dat regelen via een testament.

Wie een nieuw samengesteld gezin heeft

Als je een nieuw samengesteld gezin hebt en je je pluskind(eren) beschouwt als je eigen kinderen, dan is het erfrecht niet zo genereus. Wettelijk gezien maken pluskinderen immers geen aanspraak op de nalatenschap van jou als plusouder. Met een testament kan je ervoor zorgen dat ook je pluskinderen een deel van de nalatenschap erven.

Wie geen kinderen heeft

Als je wel gehuwd bent maar geen kinderen hebt, dan erft de langstlevende gehuwde partner het deel van de gemeenschap. De eigen goederen van de overleden partner gaat naar zijn of haar familie als er geen kinderen zijn. Tenzij in een testament wordt opgenomen dat die ook naar de langstlevende partner gaan.

Als je zelf je testament opstelt, moet je het helemaal zelf met de hand schrijven, niet typen

Wie geen dichte familie heeft

Als je geen dichte familie (meer) hebt, dan gaan je bezittingen naar verre familieleden. Maar misschien heb je die al lang niet meer gezien of is het contact verwaterd. Via een testament kan je ook schenken aan vrienden of aan een goed doel. Voorlopig kan dat ook nog via het duolegaat, waarbij het goede doel alle erfbelasting betaalt — waardoor het voor iedereen interessanter is, zowel voor wie erft als voor het goede doel. Maar de Vlaamse regering is van plan die regeling op termijn af te schaffen.

Er zijn nog tal van situaties waarin een testament handig kan zijn, bijvoorbeeld voor grootouders die (een deel) rechtstreeks aan hun kleinkinderen willen schenken of voor ouders die een deel extra willen schenken aan één van de kinderen dat extra zorg nodig heeft.

Meer informatie over al die verschillende situaties vind je op notaris.be.

Maak gebruik van de nieuwe erfregels

Ruim een jaar geleden is het erfrecht grondig gewijzigd. De nieuwe regels zorgen voor heel wat meer mogelijkheden. Die kan je zelf toepassen als je van plan bent een testament op te stellen. Velen hebben dat trouwens ook gedaan het voorbije jaar: notarissen zagen de voorbije tien jaar nooit eerder zoveel stijgingen in het aantal geregistreerde testamenten.

Wat zijn de kernpunten van het nieuwe erfrecht?

Meer keuzevrijheid 

Je kan voortaan vrijer kiezen naar wie je erfenis gaat. Je kinderen blijven weliswaar de bevoorrechte erfgenamen en hebben bijgevolg altijd recht op een deel van de erfenis. Concreet hebben ze recht op minstens de helft van de erfenis, ongeacht het aantal kinderen. Een fundamenteel verschil met vroeger, toen het beschikbare deel afhankelijk was van het aantal kinderen en kleiner werd hoe meer kinderen je had. Vandaag is dat dus anders. Voortaan kan de andere helft van je vermogen naar één bepaald kind gaan, of naar anderen.

Schenkingen gelijk 

Bij een erfenis wordt niet alleen gekeken naar het vermogen van de overledene op het moment dat hij of zij sterft, maar ook naar de schenkingen die de overledene al gedaan heeft. Dat moet garanderen dat alle erfgenamen gelijk behandeld worden. Voortaan worden al die schenkingen op dezelfde manier gewaardeerd. Dat was met de oude erfregels niet zo. Voor roerende goederen — cash of bijvoorbeeld juwelen — werd gekeken naar de waarde op het moment van de schenking. Voor onroerende goederen — vastgoed — werd gekeken naar de waarde van het moment van overlijden. Voortaan worden alle schenkingen, zowel roerende als onroerende goederen, gewaardeerd op het moment van de schenking en worden ze geïndexeerd naar het moment van overlijden. 

Erfovereenkomst 

Sinds een goed jaar kan je samen met je kinderen ook een erfenis op maat uitwerken en die dan bij de notaris laten vastleggen in de vorm van een familiepact. Zo kan je, in samenspraak met de kinderen, je nalatenschap helemaal opstellen zoals je dat zelf wil. Die globale erfovereenkomst moet worden afgesloten bij de notaris. Er is ook in enkele tijdsmarges voorzien, om te voorkomen dat er over één nacht ijs wordt gegaan.

Hoe stelt u een testament op?  

Er zijn twee manieren om een testament op te stellen: ofwel schrijf je het zelf en geef je dat in bewaring, ofwel ga je naar de notaris om het samen op te stellen.

Het zelfgeschreven testament 

Als je zelf je testament opstelt, is de belangrijkste voorwaarde dat het volledig, van de eerste tot de laatste letter, is geschreven. Het door iemand anders laten schrijven of het typen maakt het testament ongeldig. Belangrijk is ook dat je het testament dan ondertekent en de datum erbij plaatst. Uiteraard moet je bij dat zelfgeschreven testament wel rekening houden met de wettelijke erfregels. Je kinderen kunnen bijvoorbeeld nooit onterfd worden. Je laat dat zelfgeschreven testament ook het best registreren en bewaren in het centraal register van testamenten. Dat doe je het best via de notaris, zo kan je testament na je dood zeker worden teruggevonden.

Het notarieel testament

Je kan voor de opstelling van een testament ook meteen naar de notaris gaan. Het voordeel is dat die je niet alleen bij de opstelling kan helpen en ervoor zal zorgen dat het conform alle wettelijke regels is, maar ook dat alles fiscaal zo gunstig mogelijk geregeld wordt. Zodra dat allemaal rond is, wordt je testament in een notariële akte geschreven. Dat gebeurt in aanwezigheid van een tweede notaris of twee getuigen.

Of het nu gaat om de dagelijkse uitgaven of een goede planning, er zijn zoveel manieren om meer geld over te houden aan het eind van de maand. Alle adviezen vind je hier.

Het depositofonds staat garant voor 100.000 euro spaargeld per rekening: wat als het toch fout loopt?

Plan je erfenis met een beleggingsverzekering: zo laat je je erfgenamen geen successierechten betalen

Begraven kan heel duur, of op een koopje? “Volledig verzorgde uitvaart voor 2.500 euro is mensen een rad voor ogen draaien”

1 reactie

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Danielle Duym

    Ik heb geen partner of kinderen. Toen ik erachter kwam welke familieleden van mij zouden erven, schrok ik mij een hoedje en heb ik meteen mijn notaris gecontacteerd om een testament op te maken. Het is vreemd om al zo vroeg aan je sterfelijkheid te moeten denken maar het is ook nuttig. Nu weet ik dat mijn vermogen naar een fijn iemand zal gaan en dat er geen discussie meer mogelijk is. Voor de aasgieren is het "game over".

Lees meer