Professor Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van denktank Itinera.
Professor Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van denktank Itinera.

Exclusief voor abonnees

Denktank Itinera pleit voor een noodplan voor ons land. “De crisis heeft ons zwakste punt blootgelegd: een gebrek aan daadkracht”

Het nieuwe normaal moet anders, vindt denktank Itinera Institute. Daarom heeft het een ‘coronaplan voor een robuuste toekomst’ opgesteld. Stel een intendant aan om de regeringsimpasse te doorbreken, evalueer fiscale maatregels objectief, maak vliegtickets duurder zodat vliegtuigmaatschappijen een pandemiebuffer hebben en beloon huisartsen voor de preventie van ziektes.

“Als we kijken naar de voorbije maanden zien we een duidelijk verband tussen de trage reacties op de crisis en de gebrekkige focus van ons land op zijn kerntaken. De crisis heeft de zwakste punten blootgelegd: onze daadkracht en bestuurskracht.” Professor Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van denktank Itinera, windt er geen doekjes om: het moet anders. Daarom heeft Itinera een plan opgesteld voor de toekomst. “In plaats van het gehakketak zouden onze politici beter kijken welk noodplan ons land voor de komende tien tot vijftien nodig heeft. Vanuit dat plan kan een nieuwe regering ontstaan.”

We bevinden ons in een noodtoestand, maar kunnen ons nu echt geen gebrek aan daadkracht permitteren

Ivan Van de Cloot

Maar vergis u niet als u enkele opmerkelijke voorstellen uit het plan hieronder leest: burgers mogen niet achterover leunen en wachten op de regering. Iedereen moet zijn rol spelen. “Het is belangrijk dat iedereen akkoord gaat met de diagnose, dat ons land beter kan én meer ambitie moet hebben. Taboes zullen moeten sneuvelen, bijvoorbeeld die van het nachtwerk. Want waarom komen onze online pakjes van net over de grens, waar ze goed zijn voor tienduizenden jobs voor laaggeschoolden? Omdat er in ons land nog altijd een taboe rust op nacht- en avondwerk, in tegenstelling tot in Nederland. Een gemiste kans, want het zijn net hogere werkzaamheid en hogere productiviteit waarmee de rekeningen van de uitdeelpolitiek van de voorbije maanden kunnen worden betaald.”

Volgens Van de Cloot is het zoals John F. Kennedy ooit sprak: ‘Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country.’ “We bevinden ons in een noodtoestand, maar kunnen ons nu echt geen gebrek aan daadkracht permitteren. De uitdaging ligt in een offensief beleid om een nieuwe duurzame toekomst te bouwen in plaats van het verleden te restaureren. Ons als slakken terugtrekken in ons veilige huisje is een kortzichtige strategie.”

Als er niet snel een regering is, moet een intendant de impasse doorbreken en een kernteam samenstellen

Ivan Van de Cloot

Laat een intendant de regeringsimpasse doorbreken

Zeggen dat er snel een federale regering moet komen, is een open deur intrappen. “Haar belangrijkste taak is om een noodplan op te stellen en uit te werken”, luidt het rapport. “Het moet een toekomstvisie en ambitie voor de volgende tien tot vijftien jaar bevatten, waarbij het herstelbeleid gericht is op welvaartscreatie en het versterken van maatschappelijke cohesie. Als er niet snel een regering is, moet een intendant de impasse doorbreken en een kernteam samenstellen, want het is onverantwoord om het plan langer te laten wachten.” Volgens Van de Cloot is die beter niet partijgebonden. “Vergelijk het met een externe bemiddelaar voor sociaal overleg: iemand die de onderhandelingen leidt en volledig doordrongen is van het idee dat het niet gaat om de verschillende politieke kleurtjes, maar wel om een noodplan. Vanuit dat plan kan er een regering ontstaan.”

Itinera pleit ook voor een nieuwe federale structuur, waarbij onder meer het aantal bestuurslagen wordt beperkt tot het federale, regionale en lokale. “Daarnaast moet er zoals in Duitsland een ‘Bundestreue’ komen, een grondwettelijk beginsel dat alle niveaus verplicht om samen te werken en bevoegdheden op elkaar af te stemmen.”

Het is echt nodig om de sociale bijdragen op arbeid te verlagen om meer mensen aan de slag te krijgen

Ivan Van de Cloot

Minder sociale bijdragen, slimmer omgaan met fiscale aftrekken

Op fiscaal vlak dringt er zich volgens Itinera een verschuiving weg van arbeid op. “Want we hebben de plicht om meer mensen aan de slag te krijgen als we de coronarekeningen die zich opstapelen willen betalen.

Dat moet gebeuren via lagere sociale bijdragen. De middelen daarvoor kunnen dan weer komen van milieufiscaliteit, slimme consumptiebelasting en het schrappen van ondoelmatige fiscale aftrekken. Van de Cloot: “Neem nu de woonbonus, die zogezegd wonen betaalbaar maakte maar eigenlijk gewoon de prijs van vastgoed jarenlang hoog hield. Je moet met een heel fijne kam door alle fiscale maatregelen gaan. Koppel iedere maatregel aan één of twee meetbare doelstellingen. Beantwoorden ze daar niet aan: schrappen. Zo kan je andere belastingen verlagen.”

“Het is echt nodig om die sociale bijdragen op arbeid te verlagen om meer mensen aan de slag te krijgen. Alleen zo gaan we de rekeningen die we vandaag hebben gemaakt kunnen betalen. Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen zich kunnen heroriënteren: voer de leerrekening in om opleiding en vorming te financieren doorheen een loopbaan met gedeelde financiering die wordt gedragen door zowel de burger, als de werkgever en de overheid.”

Maak vliegtickets duurder om een pandemiebuffer op te bouwen

Er is nood aan duurzamer vliegverkeer, waarin een verzekeringspremie wordt verrekend, die toelaat resoluut en ingrijpend te reageren op risico’s zoals pandemieën. “We moeten vermijden dat er bij een volgende pandemie weer niet snel genoeg aan de handrem van het vliegverkeer wordt getrokken, omwille van financiële redenen”, verklaart Van de Cloot. “Je moet een verzekeringsfonds aanleggen voor wanneer er nog eens zoiets gebeurt. Dat geld moet onder meer komen van de vliegtuigticket. Op die manier kan je vermijden dat vliegtuigmaatschappijen om de paar jaar met belastinggeld moeten worden gered.”

Beloon artsen voor hun inspanningen om mensen gezond te houden

Niet alleen op arbeids- maar ook op gezondheidsvlak moeten we evolueren naar een maatschappij waarin preventie belangrijker is. “Het is nodig om door middel van preventie een gezonde levensstijl zonder veel chronische aandoeningen aan te moedigen. Nu is geneeskunde vooral prestatiegebonden en staat die onvoldoende in functie van het verbeteren van het gezondheidsresultaat. Huisartsen bijvoorbeeld zouden moeten worden gesteund en betaald om meer aan preventie te doen. Daar zijn enorme winsten te behalen, want op die manier kunnen chronische ziekten en de bijhorende kosten worden vermeden.”

Lees ook:

Aanpak coronacrisis kost nu al 15 miljard: “Vroeg of laat moeten we betalen” (+)

Onze geldexpert waarschuwt voor EU-meerjarenbegroting en coronaherstelfonds: “Dit gaat België veel geld kosten” (+)

Baas Volksgezondheid hekelt versnippering en Vlaamse geldingsdrang bij aanpak coronacrisis: “Bij tweede golf beter één piloot” (+)

Overheden weten zelf nog amper wie wat doet in de zorg: “Versnipperd beleid heeft mensenlevens gekost” (+)

Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.

Lees meer