Shutterstock

Exclusief voor abonnees

“Een oudere leeftijd schaadt je cv even sterk als een Turkse naam”: onze werkexpert geeft advies voor wie op latere leeftijd solliciteert

“Bent u een paar jaar ouder? Dan bent u vast minder flexibel en minder mee met technologie.” Terwijl er de voorbije weken veel gedebatteerd werd over etnische discriminatie op de arbeidsmarkt, stelt professor arbeidseconomie Stijn Baert, werkexpert binnen ons geldpanel, vast dat ook leeftijdsdiscriminatie veel meer aandacht verdient. Hij geeft weer wat de voornaamste (mis)percepties zijn over oudere werknemers.

Wie een allochtone naam heeft, maakt in Vlaanderen minder kans om uitgenodigd te worden voor een jobgesprek. Ik vertelde het u twee weken geleden: zeker 30% minder bij een Turkse naam, zoals we vaststelden aan de UGent via drie praktijktesten. Dat cijfer is daarna opgepikt door verschillende media én dook ook op in het Vlaams Parlement.

Een diversiteitsvriendelijke arbeidsmarkt, dat gaat ook over gelijke kansen voor vrouwen, voor holebi’s en voor ouderen

Sindsdien ontstond de indruk dat als we personen met een vreemde naam maar gelijke kansen geven, we er helemaal zijn. Een volstrekt eerlijke arbeidsmarkt. Alsof diversiteit gelijkgeschakeld kan worden aan etniciteit. Dat klopt natuurlijk helemaal niet. Een diversiteitsvriendelijke arbeidsmarkt, dat gaat ook over gelijke kansen voor vrouwen, voor holebi’s en voor ouderen.

39% minder kans

Ik deel een nieuw cijfer met u: 39%. Zoveel minder vaak mochten oudere kandidaten op jobgesprek in onze praktijktest. In dat onderzoek solliciteerden we met paren waarvan één kandidaat 44 of 50 jaar oud was en de andere 38 of 44. Een verschil van amper 6 of 12 jaar, en de oudste kandidaat was niet eens erg oud. Maar het volstond dus om de kans op een jobgesprek met meer dan een derde te zien terugvallen.

Je zou verwachten dat extra ervaring beloond wordt met hogere jobkansen, maar dat klopt dus niet

De mate van discriminatie tegenover oudere kandidaten verschilde wel sterk naargelang wat de oudere werknemer deed tijdens haar/zijn extra jaren. Als deze extra jaren werden opgevuld met irrelevante arbeidsmarktervaring, kreeg de oudere kandidaat ongeveer 65% minder uitnodigingen voor een gesprek. De bestraffing voor een oudere leeftijd lag lager wanneer de oudere kandidaat gedurende haar/zijn extra jaren inactief was: 41% minder uitnodigingen.

Maar, als de oudere kandidaat gedurende haar/zijn extra jaren actief was in hetzelfde beroep en dus 6 of 12 jaren meer relevante ervaring kon voorleggen, dan had hij of zij ongeveer dezelfde kans op een jobgesprek dan de jongere concurrenten. Je zou verwachten dat de extra ervaring in hun geval beloond wordt met hogere jobkansen, maar dat klopt dus niet. Om grijze haren van te krijgen…

Selectieverantwoordelijken associëren een oudere leeftijd met ‘minder goed op te leiden’, wat natuurlijk belangrijk is om goed te functioneren op het werk

Leeftijdsdiscriminatie alomtegenwoordig

Ook in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Spanje, Frankrijk, Duitsland en Zweden maten onderzoekers recent leeftijdsdiscriminatie. Ook daar bleek er sprake van uitgesproken ongunstige behandeling tegenover ouderen. Paar jaar ouder? Dan ziet u uw kansen op een baan zowat overal ter wereld drastisch slinken.

De vraag is dan: hoe komt het dat wie ouder is slechter ligt op de arbeidsmarkt? Het antwoord op de vraag zocht ik samen met doctoraatsstudente Hannah Van Borm uit. 

Tijdens een experiment lieten we selectieverantwoordelijken fictieve jobkandidaten beoordelen, zowel oudere als jongere. De selectieverantwoordelijken moesten niet alleen aangeven welke kandidaten ze zouden uitnodigen voor een gesprek. Ze moesten de kandidaten verder ook beoordelen op verschillende ingeschatte capaciteiten, bijvoorbeeld mentale, fysieke en sociale. Deze kenmerken sloten aan bij de mogelijke verklaringen die in de internationale wetenschappelijke literatuur worden gegeven voor leeftijdsdiscriminatie, maar nog amper of niet empirisch werden getoetst.

Vijfmaal nadeel

Wat bleek? Vlaamse selectieverantwoordelijken beoordelen oudere jobkandidaten duidelijk lager voor vijf zaken. Vijf redenen waarom wie ouder is volgens hen ook minder productief zal zijn. 

1. Selectieverantwoordelijken associëren een oudere leeftijd met ‘minder goed op te leiden’, wat natuurlijk belangrijk is om goed te functioneren op het werk.

2. Ze dichten jobkandidaten lagere fysieke capaciteiten toe.

3. Ze gaan ervan uit dat oudere kandidaten minder technologische kennis en vaardigheden hebben.

4. Oudere kandidaten zijn in hun ogen ook minder flexibel.

5. Ten slotte vrezen ze ook dat andere werknemers minder graag met oudere jobkandidaten zullen samenwerken.

Voor andere inschattingen was er geen duidelijk leeftijdseffect. Zo werden jonge en oude kandidaten in ons experiment bij Vlaamse recruiters gelijkaardig ingeschat qua mentale capaciteiten, sociale capaciteiten, creativiteit, motivatie, nauwkeurigheid en samenwerking met klanten. Wat betrouwbaarheid betreft, werden oudere jobkandidaten zelfs gemiddeld beter ingeschat dan jongere kandidaten.

Om te lachen

Wat moeten oudere sollicitanten hiermee? Ons onderzoek leert alleszins welke kwaliteiten 50-plussers best extra in de verf zetten. Sportieve hobby’s opnemen bij de varia op het cv kunnen het vooroordeel van minder fysieke kwaliteiten counteren. Uitdrukkelijk aangeven in je motivatiebrief dat je een flexibele werknemer bent, die bijvoorbeeld kan leven met overuren in drukke perioden, lijkt ook extra belangrijk als je wat ouder bent.

Discriminatie is juridisch, ethisch én economisch onaanvaardbaar. Het kan bovendien niet dat we met zijn allen de mond vol hebben van langer werken, maar tezelfdertijd oudere sollicitanten geen gelijke toegang tot de arbeidsmarkt geven

Meer nog dan andere moeten oudere sollicitanten zeker ook hun opleidingen vermelden in hun cv. Met bijscholingen in technologie slaan ze zelfs twee vliegen in één klap, want ook het signaal van minder ‘mee’ te zijn wordt zo afgezwakt. 

Tegelijk is het vooral aan de overheid en aan werkgevers om leeftijdsdiscriminatie terug te dringen. Discriminatie is juridisch, ethisch én economisch onaanvaardbaar. Het kan bovendien niet dat we met zijn allen de mond vol hebben van langer werken, maar tezelfdertijd oudere sollicitanten geen gelijke toegang tot de arbeidsmarkt geven. Aan de ene kant de pensioenleeftijd verhogen, aan de andere kant toelaten dat wie een paar jaar ouder is veel minder kans maakt op een jobgesprek. Als overheid zeg je dan eigenlijk: dat langer werken is iets dat we zeggen, maar niet helemaal menen. Als discriminatie van allochtonen een prioriteit is, dan moet discriminatie van 50-plussers dat zeker zijn.

Lees ook:

Mag Yusuf echt minder op jobgesprek dan Jan? Werkexpert Stijn Baert onderzocht de Vlaamse arbeidsmarkt (+)

Is wie nu afstudeert een vogel voor de kat op de arbeidsmarkt? Onze werkexpert waarschuwt vooral voor ‘littekeneffecten’ (+)

Zal ook jouw baas vragen om loon in te leveren? Onze werkexpert geeft uitleg (+)

Lees meer