Heb jij een buitenverblijf aan de Belgische kust? Onze geldexpert vertelt wat je rechten zijn.
Getty Images Heb jij een buitenverblijf aan de Belgische kust? Onze geldexpert vertelt wat je rechten zijn.

Exclusief voor abonnees

Mag overheid Belgen verbieden naar vakantiewoning af te reizen? Onze geldexpert over de rechten van tweedeverblijvers

Vijftig euro per dag. Dat bedrag eist een tweedeverblijver van de Belgische Staat omdat die hem al wekenlang verbiedt om naar de kust af te reizen. Is het algemeen belang doorslaggevend? Michel Maus, belastingexpert binnen ons geldpanel, voorspelt een juridische discussie over de vraag in hoeverre de overheid de belangen van de burger kan beperken. Want waar heb je recht op als je een tweede verblijf bezit, waar je bovendien belastingen op betaalt?

De tweedeverblijver die de overheid voor de rechtbank trekt, heeft ook anderen ertoe aangezet om zich te verenigen. Zij vinden dat hun eigendomsrecht geschonden wordt. Op het eerste gezicht zou je kunnen stellen dat ze misschien wel een punt hebben en, zoals elke eigenaar van een onroerend goed, het recht hebben hun eigendom te gebruiken. Bovendien betalen tweedeverblijvers in de kustgemeenten ook een gemeentelijke belasting. Wie belastingen betaalt, moet zijn tweede verblijf ook kunnen gebruiken, is dan de redenering.

Maar juridisch is het natuurlijk heel wat complexer en genuanceerder. In ons land bepaalt de Grondwet dat niemand van zijn eigendom kan worden beroofd. Het Burgerlijk Wetboek stelt verder dat eigendom het recht is om op de “meest volstrekte wijze van een zaak het genot te hebben”. En ook het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens bepaalt dat iedereen recht heeft op het “ongestoord genot” van zijn eigendom.

Maar deze wetteksten voorzien ook dat het eigendomsrecht van de burger geen absoluut recht is. De overheid kan dus beperkingen opleggen als ze daarmee het algemeen belang dient. Het meest gekende voorbeeld op dat vlak is allicht de wirwar aan bouwvoorschriften voor wie een huis wil bouwen of renoveren. Maar ook het heffen van belastingen vormt een gerechtvaardigde aantasting van het eigendomsrecht.

Tweedeverblijvers kunnen argumenteren dat er niet meer gezondheidsrisico’s zijn voor wie met zijn gezin naar een appartement aan zee gaat, dan voor wie thuis met zijn partner en kinderen én vier extra personen een receptie organiseert

Collectief denken

Onze tweedeverblijvers aan de kust moeten dus rekening houden met het feit dat de overheid hun eigendomsrecht kan beperken, wat door corona ook gebeurd is. Het verbod op niet-essentiële verplaatsingen heeft ervoor gezorgd dat ze zelfs niet naar zee mochten afreizen. Maar de discussie is niet ten einde. Op basis van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moeten zulke beperkingen kaderen in het algemeen belang en bovendien ook proportioneel zijn. Daar zal nu in de rechtbank de discussie rond draaien.

De eigenaars van een tweede verblijf kunnen bijvoorbeeld argumenteren dat er niet meer gezondheidsrisico’s zijn voor wie met zijn gezin naar een appartement aan zee gaat, dan voor wie thuis met zijn partner en kinderen én vier extra personen een receptie organiseert. Daar valt misschien wel iets voor te zeggen. De overheid kan daartegenover plaatsen dat het voor de politiediensten onmogelijk is om iedereen die naar zee reist te controleren om de verdere verspreiding van het virus tegen te gaan. Dit argument zal bij de rechter allicht de doorslag geven, zo niet wordt de doos van Pandora geopend. Niet alleen andere eigenaars van een buitenverblijf zullen dan een schadevergoeding eisen, ook bijvoorbeeld warenhuizen, bakkers, slagers, en vishandelaren aan de kust dreigen dat te doen. Ook zij hebben namelijk door de verplichte afwezigheid van de tweedeverblijvers veel omzet gemist.

Een belasting is geen toegangsticket tot een buitenverblijf

Het feit dat tweedeverblijvers belasting betalen, is evenmin een doorslaggevend element in deze discussie. Zo’n belasting is geen ‘toegangsticket’ tot een tweede verblijf. Deze belasting moet de kustgemeenten in financiële middelen voorzien zodat zij onder andere politietoezicht, huisvuilophaling en culturele evenementen kunnen organiseren. En het is niet omdat de overheid de afgelopen weken een lockdown heeft moeten invoeren, dat de politie bijvoorbeeld geen anti-inbraakcontroles heeft uitgevoerd. Dat komt uiteraard ook ten goede van tweedeverblijvers.

De procedure die nu is opgestart voor de rechtbank is een zeer boeiende juridische discussie over de vraag in hoeverre het algemeen belang individuele belangen kan beperken. Tezelfdertijd doet ze ook wel een aantal morele vragen rijzen. Want hoe meer we in staat zijn om collectief te denken in plaats van individueel, hoe vlugger we uit deze coronacrisis zullen raken.

Dinsdag in ons Geldpanel-dossier: werkexpert Stijn Baert bespreekt de mogelijke gevolgen van telewerk op jouw promotie-ambities.

Lees ook:

Heb jij vragen over je belastingbrief? Stel ze hier aan onze fiscaal expert Michel Maus

Corona besmet markt tweede verblijf (nog) niet: “Situatie niet te vergelijken met financiële crisis van 2008” (+)

Radiozenders moeten grootse zomerplannen weer opbergen: het wordt écht stil aan de kust (+)

Lees meer