Shutterstock

Professor KU Leuven: "Herstellen van een burn-out doe je niet door in de zetel te liggen”

Het aantal werknemers dat langer dan een maand afwezig blijft door ziekte, loopt verder op. De wetgeving rond re-integratie lijkt daar voorlopig weinig aan te veranderen. Hoe kan het beter?

Werknemers waren vorig jaar gemiddeld 12,6 dagen afwezig door ziekte. Dat zijn drie dagen meer dan in 2008. Vooral het aantal werknemers dat langer dan een maand (en minder dan een jaar) thuis zit, piekt. Hr-dienstverlener SD Worx, dat de loongegevens van 700.000 werknemers uit de privé verwerkt, berekende dat in 2018 maar liefst 12,3 procent van de Belgische loontrekkenden tussen een maand en een jaar thuis bleef door ziekte.

TipDownload hier onze gratis gids ‘Eerste hulp bij burn-out

Ontslag door medische overmacht

De wettelijk omkaderde re-integratietrajecten, die de terugkeer van langdurig zieke werknemers vlotter moet laten verlopen, lijken in de cijfers voorlopig weinig effect te hebben. Sinds 1 januari 2017 kunnen zowel de werknemer, zijn arts, de werkgever (pas na vier maanden arbeidsongeschiktheid) als de adviserende arts van het ziekenfonds het initiatief nemen om zo’n traject te starten. Komt er een vraag binnen, dan is het aan de arbeidsgeneesheer om binnen de veertig dagen de mogelijkheden in te schatten. In 2017, het jaar waarin de re-integratieregelgeving van kracht werd, zouden volgens de Nationale Arbeidsraad 16.000 officiële aanvragen tot re-integratie zijn ingediend, waarvan 61 procent afkomstig van de werknemers en 27 procent van de werkgevers. Opvallend daarbij is dat het merendeel van de adviezen negatief was. In twee op de drie gevallen oordeelde de bedrijfsarts dat de medewerker definitief ongeschikt en dus niet in staat was om het overeengekomen of aangepast werk uit te voeren.

Schieten de re-integratietrajecten hun doel dan voorbij? Dirk Wijns, directeur van Acerta Consult, vindt van niet: “In de praktijk zien we wel degelijk positieve effecten. Het aantal werknemers dat na lange afwezigheid het werk geleidelijk heeft hernomen (= progressieve werkhervatting, nvdr), is in 2017 licht gestegen tegenover de voorgaande jaren. Bovendien stellen we vast dat sinds de komst van de nieuwe regelgeving en de striktere procedures werkgevers niet meer, maar minder tot ontslag om medische redenen overgaan. In 2016 werd 3,26 procent van de contracten om deze reden beëindigd, in 2018 was het 2,69 procent.”

Hoewel hij nog veel ruimte voor verbetering ziet, valt ook voor Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven en directeur onderzoek bij IDEWE, de balans positief uit. “Wat ik een interessante evolutie vind, is dat werknemers die langdurig afwezig zijn wegens ziekte steeds vaker zelf bij de bedrijfsarts aankloppen om het over hun terugkeer naar het werk te hebben. IDEWE voert op jaarbasis 30.000 onderzoeken rond werkhervatting uit. Slechts 10 procent daarvan gebeurt in het kader van die officiële re-integratietrajecten. Werknemers maken dus gretig gebruik van de mogelijkheid tot informeel overleg. Dat kan ik alleen maar toejuichen.”

Lees ookZo ga je na een burn-out op een goede manier terug aan het werk

Huisarts als spilfiguur

Zelf is Godderis druk bezig met de ontwikkeling van een nieuw zorgpad rond burn-out, een van de redenen voor de grote uitval van werknemers vandaag. “Werknemers met een burn-out blijven gemiddeld acht maanden afwezig van het werk. Dat is te lang. Als we de mensen sneller bij de juiste hulpverleners brengen, zouden ze sneller terug aan het werk zijn. Herstellen van burn-out doe je immers niet door in de zetel te liggen, het vraagt actie en ondersteuning.” Daarom heeft hij samen met het RIZIV een traject uitgetekend waarbij de werknemer al na vier weken arbeidsongeschiktheid bij de psycholoog en na zes tot acht weken bij de bedrijfsarts langsgaat. “Dat laatste gebeurt nu te weinig en te laat. Nochtans is het cruciaal om ook de oorzaken aan de kant van het werk aan te pakken. Waar is het fout gelopen? En hoe kunnen we het anders aanpakken?”

Het proefproject van Godderis wordt momenteel in het hele land uitgerold. Overal kunnen werknemers met een burn-out via hun huisarts in het traject stappen. “De huisarts is de spil van het traject. Aangezien hij de eerste persoon is bij wie de werknemer met zijn klachten aanklopt, is het logisch dat de coördinatie bij hem ligt. We merken daar een grote bereidheid toe. Huisartsen weten het nu vaak ook niet zo goed wanneer een patiënt met een burn-out voor hen zit. De diagnose is niet gemakkelijk te stellen, laat staan dat ze de juiste hulp kunnen bieden en de terugkeer naar werk kunnen stimuleren.” De deelnemers van het proefproject zullen een jaar lang gevolgd worden, om zo de effecten van het traject heel precies in kaart te kunnen brengen. “Sowieso is het de bedoeling dat dit traject blijft bestaan, mits eventuele aanpassingen. We hopen hiermee een instrument in handen te hebben waarmee we werknemers met een burn-out effectief kunnen helpen. En op kortere termijn.”

Onverzekerbaar risico

Godderis is niet de enige die zich vol voor de re-integratietrajecten bij burn-out engageert. Ook AG Insurance ontwikkelde voor zijn professionele klanten een programma om de terugkeer van werknemers met stressgerelateerde aandoeningen te bespoedigen. “Werkgevers kunnen bij ons voor hun werknemers een verzekering gewaarborgd inkomen afsluiten”, legt Annick Maenhoudt, Director Health Care, uit. “Wordt die werknemer in de loop van zijn carrière arbeidsongeschikt, dan krijgt hij van ons een vervangingsinkomen. De laatste jaren zagen we een enorme toename van het aantal afwezigheden door burn-out. Er vallen niet alleen meer mensen uit, het duurt ook erg lang voor ze terug aan het werk gaan. Als we die trend niet keren, zou de premie veel te hoog en het risico voor de werkgever uiteindelijk onverzekerbaar worden.”

Sinds 2017 biedt AG Insurance zijn verzekerden daarom een extra dienst aan. Ligt de oorzaak van de uitval bij een stressgerelateerde aandoening, dan contacteert de verzekeraar de werknemer met het voorstel om in een re-integratietraject te stappen. Het verloop daarvan toont gelijkenissen met het zorgpad van Lode Godderis.

Maenhoudt: “In de eerste fase ligt de nadruk op recuperatie en psychosociale begeleiding, met de bedoeling de veerkracht van de werknemer op te krikken. We werken hiervoor samen met drie partners, die elk hun eigen aanpak hebben. Daarna zetten we in op jobcoaching en denken we samen met de werknemer na over hoe de terugkeer er zou kunnen uitzien. Moeten de taken worden aangepast? Is het beter om eerst deeltijds te hernemen? Is de werknemer klaar om de stap naar de werkvloer te zetten, dan blijven de coaches paraat om ondersteuning te bieden.”

Sinds de start hebben een duizendtal mensen het programma aangevat. 150 hebben het intussen ook voltooid, waarvan 80 procent met succes. Zij hebben het werk na zes à acht maanden kunnen hervatten, een resultaat waar Annick Maenhoudt tevreden mee is: “Het zijn de eerste resultaten, dus we moeten voorzichtig zijn met onze conclusies. Toch ziet het er bemoedigend uit.”

Sleutel tot succesvolle re-integratie

Waar de sleutel van een succesvol re-integratietraject ligt, daarover zijn Maenhoudt, Wijns en Godderis het roerend eens: “Zo snel mogelijk tot actie overgaan, dat is écht de boodschap. Niet de eerste maand, maar zeker vanaf de tweede maand arbeidsongeschiktheid moet de werknemer aan het re-integratietraject beginnen. Hoe langer het duurt, hoe minder kans op een succesvolle terugkeer.” Om die reden dringt zich volgens Dirk Wijns ook een wijziging van de bestaande regelgeving op: “Nu kan de werkgever pas na vier maanden afwezigheid de reactivering van de werknemer opstarten. Dat zou vroeger moeten, toch zeker voor de drie maanden.”

Tip: Er bestaan veel misverstanden over burn-out. Onze nieuwe gids ‘Eerste hulp bij burn-out’ biedt een antwoord op al je vragen.

Lees ook:

Waarom Belgen niet snel van werk veranderen, ook al zijn ze niet gelukkig

Jongeren leggen zichzelf te hoge normen op, ook op werkvlak

Hoe conflicten op de werkvloer ook een zegen kunnen zijn

Bronvacature.com

40 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Dietrich Van Helder

    Zou het misschien kunnen dat een burn-out ten gevolge van de hoge stress en werkdruk een indicatie is dat je het werk niet aankan en een signaal is dat je beter iets anders kan gaan doen? Maar de mensen willen vandaag de dag alles. Een mooie job, een uitgebreid sociaal leven, nog even naar de fitness,... er is niets mis met in het weekend gewoon eens lui in je zetel te hangen. Een rustperiode is er nu éénmaal om te rusten.

  • Marc Breugelmans

    Ik wist zelfs niet dat ik een burn-out had,maar na allerlei artrosepijnen en hyperventileren kon ik een jaar thuis blijven en na dat jaar voelde ik toch dat er grote druk weg was en kon ik terug beginnen.Het is de stres op het werk zelf die dit veroorzaakt na jaren,ik werkte in een just in time stelsel.

Lees meer