5 Walda Verbaenen bedacht het lettertype 'Phonotype'.
Borgerhoff Walda Verbaenen bedacht het lettertype 'Phonotype'.

Bib brengt expo over nieuw lettertype: zo spreek je Nederlandse woorden correct uit

De bibliotheek van Genk opent vanaf maandag ‘Phonotype’. De expo is vernoemd naar het gelijknamige lettertype dat Walda Verbaenen van Hogeschool PXL ontwikkelde voor haar masterproef. Het nieuwe geschrift helpt anderstaligen en mensen die moeite hebben met lezen om woorden correct uit te spreken.

“Voor iemand die onze taal niet spreekt, lijkt de logica wat de uitspraak ervan betreft wel eens ver te zoeken. Het Nederlands omvat 26 letters in het alfabet, maar we gebruiken meer dan 40 klanken. Letters kunnen daardoor, ook al vormen ze de bouwstenen van taal, een struikelblok vormen om de juiste uitspraak van taal aan te leren.”

En de cijfers liegen er niet om. Eén op de tien Belgen heeft moeite met lezen en schrijven. Eén op de vijf nieuwkomers in Vlaanderen is zelfs analfabeet. Walda Verbaenen liet dat niet zomaar aan zich voorbijgaan. De grafisch ontwerpster kwam in het kader van haar masterproef aan Hogeschool PXL op de proppen met een nieuw geschrift. Zo ontstond phonotype, dat afgeleid is van de woorden phono (de fonologie van een taal, red.) en lettertype.

5 Het is bedoeld om voornamelijk anderstaligen te helpen met de uitspraak van Nederlandse woordenschat.
Borgerhoff Het is bedoeld om voornamelijk anderstaligen te helpen met de uitspraak van Nederlandse woordenschat.

Meer dan 40 klanken

“Binnenin het letterbeeld wordt elke klank die afwijkt van de klanken van de 26 letters van het Nederlandse alfabet op een nieuwe manier weergegeven. Letters die samen een nieuwe klank vormen, worden aan elkaar gekoppeld, waardoor één letterbeeld één klank visualiseert”, legt Verbaenen uit.

“Letters die verschillende uitspraken kennen, worden op verschillende manieren weergegeven, zoals de ‘c’, uitgesproken als ‘c’ en ‘k’ in het woord circus, of de ‘d’, uitgesproken als ‘d’ en ‘t’ in het woord gedroomd. Klinkers die een lange uitspraak kennen, worden door het uitrekken visueel geduid. Naast de visuele voorstelling is de uitspraak van de afwijkende klanken opgenomen en geregistreerd in QR-codes, zodat die op elk moment door de beginnende lezer kan worden beluisterd.”

“Je kan je afvragen waarom mijn masterproject nut heeft terwijl het Internationaal Fonetisch Alfabet (IPA) duidelijk weergeeft hoe klanken van verschillende talen dienen uitgesproken te worden. Natuurlijk is het een waardevol hulpmiddel om de juiste uitspraak van taal aan te leren. Maar om het fonetisch schrift te kunnen gebruiken, moet je eerst kunnen lezen. En daar wringt vaak het schoentje. Het internationaal fonetisch schrift is voor analfabeten een onverstaanbare codetaal naast de nieuwe taal die wordt aangeleerd.”

5 Ondanks dat het alfabet 26 letters bevat, zijn er meer dan 40 klanken.
Borgerhoff Ondanks dat het alfabet 26 letters bevat, zijn er meer dan 40 klanken.

Testfase

Vorig jaar werd Verbaenens’ werk bekroond met de C-Mine Student Award van Stad Genk. “Het project wordt sinds 1 maart verder uitgewerkt binnen een doctoraatsstudie aan de Universiteit Hasselt en de READSEARCH-onderzoeksafdeling van PXL MAD onder begeleiding van prof. dr. Ann Bessemans.”

“Het project zal worden uitgetest binnen verschillende doelgroepen aan de hand van gedrukt materiaal. Daardoor loopt de samenwerking met Stad Genk gewoon door binnen organisaties die anderstaligen de Nederlandse taal aanleren, lezers met leesmoeilijkheden en beginnende lezers. Het onderzoek breid ik later nog verder uit naar andere Europese talen.”

Wie benieuwd is naar het lettertype en de werking met de QR-codes, kan van 6 juli tot en met 30 september een kijkje nemen in de bibliotheek van Genk.

5 Benieuwd hoe het project in zijn werk gaat? Ga dan eens langs bij de bibliotheek van Genk.
Borgerhoff Benieuwd hoe het project in zijn werk gaat? Ga dan eens langs bij de bibliotheek van Genk.
5 Deze ansichtkaarten zijn er ook te vinden.
Borgerhoff Deze ansichtkaarten zijn er ook te vinden.

Lees meer