Grottendeskundige Mike Lahaye in de ondergrondse mergelgroeve.
Foto Dalemans Grottendeskundige Mike Lahaye in de ondergrondse mergelgroeve.

"Riemst en de groeve? Altijd haat-liefde geweest"

De grottendeskundige die na de verzakking van vorige week weet wat te doen

Vorige week in Zussen, bij Riemst: een woning zakt liefst een hele verdieping lager doordat, zo blijkt later, een deel van de bodem weggespoeld is. Of er een link is met de ondergrondse mergelgroeve? Dat moeten grottendeskundige Mike Lahaye en zijn team nu onderzoeken. "Niets is uitgesloten, maar Riemst zal altijd een haat-liefdeverhouding hebben met die groeve."

Als we de oude kaarten van het wegennetwerk en de onderaardse groeve naast elkaar leggen, dan blijkt de bewuste verzakking aan de Monseigneur Trudo Jansstraat vijftien meter verwijderd te zijn van de rand van de groeve. Maar dat wil volgens Mike niet zeggen dat er geen link is.

Wie Riemst zegt, zegt mergelgroeves. Deze week helaas in een minder romantische context.

"We willen vooral weten of die link er is. Komende week gaan we de bewuste verzakking onderzoeken, en nagaan of er al dan niet een link is met de groeve en haar ingangen. Dit zou zeker verklaren waarom de verzakking zo groot geworden is. De grond kan gemakkelijk de ondergrond ingespoeld zijn."

Waarom kan die link niet meteen gelegd worden? Iedereen weet toch dat die regio instabiel is?

"Vooral in Zussen, Zichen, Kanne en Valmeer bestaat de ondergrond voor een groot deel uit groeves. Bij verzakkingen worden de kaarten er dan bijgehaald, maar in veel gevallen kunnen we niet meer de groeve in om snel te controleren. In totaal gaat het om bijna tweehonderd hectare groeven, waarvan het grootste deel toegankelijk is. Maar er zijn van de jaren 60 tot de jaren 80 heel wat 'vulcampagnes' geweest, waarbij grote delen van de groeves gevuld werden met zand."

Een kortetermijnoplossing waar we vandaag de gevolgen nog van ondervinden?

"In die tijd was dat wél een langetermijnoplossing. Maar dingen voor eeuwig afsluiten is nooit goed. Persoonlijk denk ik dat het beter is om alle gangen overeind te houden, en enkel de zeer gevaarlijke gebieden preventief op te vullen. Wat dicht is, blijft ontoegankelijk. Maar we moeten het gebied net blijven monitoren, de baas blijven en er alle weken mee bezig zijn."

Is dat niet veel te duur voor een kleine gemeente?

"Ik zit er zelf fulltime op, maar ik krijg de steun van tien zeer gemotiveerde vrijwilligers. Elke week zit er effectief iemand in de grotten om vreemde dingen te signaleren. Enkel op die manier kan het."

Veel inwoners halen wél steeds de groeves aan bij verzakkingen. Onterecht?

"Dat is begrijpelijk. Op jaarbasis tellen we een tiental meldingen die echt gelinkt kunnen zijn aan de groeve. Dat gaat over verzakkingen in de weg, achtertuinen, maar ook op landbouwgrond. In het geval van vorige week verklaarden meerdere mensen afzonderlijk dat er 'iets' vanuit de bodem vertrok... Maar het is gewoon te vroeg om dingen uit te sluiten."

In welke mate kan de burger zelf vermijden dat zo'n verzakking plaatsgrijpt?

"In theorie is de burger verantwoordelijk voor wat er op zijn of haar perceel gebeurt, zowel boven- als ondergronds. Het is ontzettend belangrijk dat het regenwater bijvoorbeeld netjes afgeleid wordt, en niet geconcentreerd op de bodem terechtkomt. Hetzelfde met de riolering. De burger moet zelf zijn eigen rioleringsbuizen onderhouden. Het kleinste lek kan maandenlang miserie veroorzaken."

Je bent nu al twee jaar coördinator voor de groeve. Had je het onderschat?

"Ik merk dat vooral de mentaliteit in de landelijke dorpen heftiger en eigenzinniger kan zijn. Maar ik heb daar veel respect voor. De bevolking probeert al decennia samen te leven met die groeves. Ze leerden zichzelf heel wat technieken aan - volkservaring, noemen ze dat. Maar soms moet ik durven doorduwen en erop wijzen dat het niet per sé werkt 'omdat het altijd zo gedaan werd'. Zo wordt er soms overtollig regenwater opgevangen in tanks. En als die vol zijn, wordt het water weggepompt. Soms zien we dat de waterdarm op de oprit ligt, en zo richting riolering loopt. Maar urenlang water over je oprit laten stromen in groevegebied is onbegrijpelijk. Hetzelfde met de onderaardse ingangen die niet altijd gemeld worden."

Zijn er nog steeds ongekende ingangen naar de groeve?

"Sinds de jaren 80 is de gemeente actief bezig met alle ingangen in kaart te brengen. Het gaat om ongeveer tweehonderd ingangen, grotendeels ondergronds. Maar enkele zijn nog steeds niet ontdekt, of werden gewoon nooit doorgegeven. We weten dat sommige bewoners het niet durven melden, uit vrees voor hoge kosten. Dat beeld willen we bijstellen: we doen dit net om de burgers te helpen. Het kost inderdaad geld om zoiets veiliger te maken en we werken er vanuit de gemeente hard aan om Vlaamse subsidies te krijgen."

Tot slot: een dorp dat al eeuwen samenleeft met een groeve, dat lijkt me uniek?

"Je vindt in Nederlands Limburg en Frankrijk nog dorpen die bovenop mergelgroeves liggen. Alleen is de instabiliteit bijna nergens zo opmerkelijk als in Riemst. Het is een haat-liefdeverhouding. Ze hebben ons zoveel mooie dingen opgebracht en zijn nog altijd wondermooi. Er zijn zelfs dossiers in de maak om er Unesco Werelderfgoed van te maken. Misschien hebben ze net extra zorg en liefde nodig om er beter in harmonie mee samen te kunnen leven?"


www.riemst.be/nl/wonen/groeven/nieuws

Lees meer