10
reuters

"Grondwetswijziging die maar door helft van bevolking wordt gedragen, belooft niet veel goeds"

Met bijna alle stemmen geteld, lijkt het pleit beslecht: Turkije maakt de omslag van een parlementair naar een presidentieel systeem. Maar wat zal die 'ja'-stem nu concreet veranderen? En wat betekent de nipte overwinning voor Erdogan?

De Turken hebben zich vandaag uitgesproken voor een grondwetsherziening, die het ambt van eerste minister afschaft, en een soort 'superpresident' invoert, bij wie zich veel macht zal concentreren.

Met 99,82 procent van de stemmen geteld, wint het ja-kamp met 51,2 procent. De verkiezingscommissie heeft het kamp officieel tot winnaar uitgeroepen. Vooralsnog weigeren leden van de kiescommissie die behoren tot de oppositie om die cijfers te bevestigen.

Geen klinkende overwinning
De Turkse president heeft de overwinning ondertussen geclaimd. Al is de winst veel minder groot dan hij wellicht zelf had verwacht. "Recep Tayyip Erdogan heeft niet zo'n denderend succes behaald ondanks alle middelen die hij daarvoor heeft kunnen inzetten", meent Dirk Rochtus, Turkijekenner en docent Internationale Politiek aan de KUL/Campus Antwerpen. "Die nipte overwinning vormt echt wel een probleem. Grondwetswijzigingen die maar door de helft van de bevolking worden gedragen, beloven niet veel goeds."

10
AFP

Bovendien vecht de oppositie het resultaat van de volksraadpleging en een omstreden beslissing van Turkse hoge verkiezingsraad(YSK) aan. Deze laatste besliste - toen het referendum nog volop aan de gang was - dat ook kiesbrieven die geen officiële stempel hadden van het kiesbureau, toch zouden worden goedgekeurd. Verschillende politici uit het 'nee'-kamp uitten al hun verontwaardiging. De belangrijkste Turkse oppositiepartij eist een hertelling van zeker 60 procent van de stemmen van het referendum.

Groot verschil tussen metropolen en platteland
De resultaten tonen een verdeeld Turkije. "Er is een sterke polarisering tussen de steden en het platteland", merkt Rochtus op. Er zijn namelijk grote verschillen tussen hoe de Turken in de steden en op het platteland hebben gestemd. In de rurale gebieden in het binnenland heeft Erdogan probleemloos het laken naar zich toe getrokken, dit staat in sterk contrast met het resultaat in de metropolen, de toeristische regio's en het gebied in het Zuid-Oosten waar voornamelijk Koerden wonen.

10
AFP

Het feit dat een meerderheid van de kiezers in de drie grootste Turkse steden - Istanboel, Ankara en Izmir - de grondwetswijziging heeft afgewezen, is geen goed nieuws voor de Turkse president. "Erdogan is zijn carrière begonnen met de verovering van de grote steden", aldus de docent internationale politiek. "Nu is hij die macht in die steden verspeeld en dat betekent ook dat de macht van de AKP in die metropolen tanende is."

Conflict met Koerden
De winst van de volksraadpleging is één ding, maar het conflict met de Koerden is niet opgelost. "Ook daar houdt de huidige polarisering een groot gevaar in", gelooft professor Rochtus. De kans bestaat namelijk dat Koerdische nationalisten opnieuw naar geweld gaan grijpen.

10
AFP

Toon matigen
In de aanloop naar het referendum toonde Erdogan zich niet echt een 'vriend' van de Europese Unie. "Maar dat was verkiezingsretoriek om de mensen op te zwepen", zegt Rochtus. "Nu de buit binnen is voor de Turkse president, zal hij wel zijn toon milderen ten aanzien van de EU en zich gematigder opstellen."

Doodstraf
De vraag is alleen of de EU wel verder wil met een leider die alle macht naar zich toetrekt en mogelijk weer de jacht zal openen op tegenstanders. Indien de Turkse president opnieuw de doodstraf invoert - waar hij in aanloop naar het referendum gewag van maakte - dan betekent dit meteen het einde van de toetredingsonderhandelingen omdat dergelijke beslissing niet te vereenzelvigen is met de normen en de waarden van de EU.

"Het is ook mogelijk dat dit pure verkiezingspraat was van Erdogan en dat hij dit heikele item op de lange baan schuift, al snijdt hij dan mogelijk wel in zijn eigen vlees", vindt de docent Internationale Politiek.

In zijn eerste toespraak meteen na het referendum heeft Erdogan wel opnieuw laten verstaan dat hij bereid is desnoods een referendum te organiseren over de herinvoering van de doodstraf.

Economie
Op economisch vlak kan de uitslag van het referendum weer voor meer rust zorgen. "Het is niet per se slecht nieuws voor de economie", denkt professor Rochtus. "Misschien keren de buitenlandse investeerders wel terug."

Wat we vandaag wel zeker weten, is dat de huidige grondwet op de schop gaat en de Turkse president almachtig wordt. Hoe Erdogan die macht uiteindelijk gaat gebruiken, zal de toekomst moeten uitwijzen.

10
EPA
10
AFP
10
AFP
10
EPA
10
ANP
10
Infografieken Nederland

53 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels
  • Ma Ja

    Europa, de toekomst beloofd u ook niet goeds! Doe er iets aan ipv Turkije te veroordelen. Je bent aan het zinken! Zien jullie dat niet? Turkije zal zijn plan wel trekken zoals altijd! Wat heb je Turkije bezorgd dan miserie? Je hebt geen recht om een woord uit te spreken!

  • Empathie =aja eigenlijk wel

    Brexit 1% verschil. Trump 1% verschil. Krantenkoppen 'respecteer democratie' Werkt deze site met 2 maten. Presidentieel systeem 52% Parlementair systeem 48% verschil 2%.. Turkije heeft net bye bye aan europa gezegt, en europa wil Turkije niet, dus wat is het probleem !? Laten we eerlijk zijn deze club is bijna failliet anders zien de Britten er niet uit stappen, waarom elke dag dit soort nieuws, je zou denken dat erdogan eerst minister van belgie is..