BELGA

De Wever hakt knopen door: het zijn beslissende dagen voor Vlaamse regeringsvorming

Niet één maar twee grote knopen hakt Bart De Wever (N-VA) eerstdaags door. Of hij met CD&V of sp.a in zee gaat? En of hijzelf of Jan Jambon minister-president wordt? Vlaams Belang krijgt een elegante uittocht. "Ze zullen zich herkennen in het regeerakkoord."

'Vlaams Belang, (nog niet) bedankt'

Krijgen Tom Van Grieken en de zijnen als eersten te horen dat er voor hen geen plaats in de herberg is? Op die vraag kennen we sinds gisteravond het antwoord: 'Nog niet.' Tijdens haar vierde gesprek met de formateur mocht Vlaams Belang nog eens pleiten voor een Vlaams-nationalistische as die de andere partijen uit hun tent lokt, maar De Wever liet niet in zijn kaarten kijken. "Hij heeft ons meegedeeld dat er nog verschillende pistes zijn en dat hij snel zal beslissen. De keuze is aan N-VA: de wil van de kiezer of een regering van verliezers", aldus Barbara Pas. 

Het Belang blijft zo druk zetten op N-VA en zij niet alleen. Ook Jean-Marie Dedecker - onafhankelijk, maar verkozen op een N-VA-lijst - blijft duwen waar het pijn doet. Maar hij beseft dat het weinig zal uithalen. En effectief: de beslissing is al genomen. Maar N-VA zal wel aantonen dat het signaal van de kiezer echt gehoord is. "Er zullen veel elementen in het regeerakkoord zitten waar Vlaams Belang zich in herkent", klinkt het bij N-VA. "Logisch: ze hebben geen extreme dingen op tafel gelegd en over veel punten zijn we het eens." Maar wordt dat dan niet pijnlijk voor de coalitiepartners? Bij Open Vld denken ze van niet. "De getrapte toegang tot de sociale zekerheid hebben wij eerst voorgesteld."

CD&V of sp.a?

Hoe de coalitie er dan wel zal uitzien, wordt snel bekend. De knoop is nog niet doorgehakt, maar bij N-VA wordt er wel steeds minder bedekt gedaan over de voorkeur: "Mocht de Bourgondische coalitie (N-VA, Open Vld, sp.a, red.) vijf zetels op overschot gehad hebben, was het al beklonken", aldus een hoge bron. CD&V dumpen is de enige manier om aan de kiezers duidelijk te maken dat er iets verandert, luidt de filosofie. Concreet wordt dan verwezen naar de sterke connectie tussen CD&V en het katholiek onderwijs, het sociaal overleg en het lokale niveau. "Zonder CD&V zijn de provincies snel afgeschaft", zegt ook Vincent Van Quickenborne van Open Vld. Lange tijd was het voor N-VA echter niet duidelijk wat de positie van sp.a was. Een N-VA'er: "Crombez toonde de voorbije weken wel goesting, maar zou hij zijn troepen wel meekrijgen?" 

Sinds de sp.a-voorzitter woensdagavond een mandaat heeft gekregen om te spreken, liggen de kaarten anders. De zogenaamd 'harde eisen' die sp.a zal formuleren over klimaat, mobiliteit en zorg, lijken N-VA niet onoverkomelijk. Maar toch leek CD&V gisteren nog niet helemaal afgeschreven. Voor gewestmateries heeft de Bourgondische coalitie maar één zetel op overschot, wat praktisch heel lastig is. En binnen de sp.a-fractie zijn er enkele onzekere elementen, waaronder Bruno Tobback. Of niet? "Ik heb nooit gezegd dat ik absoluut tegen regeringsdeelname ben. Als we echt een heel grote stempel kunnen drukken op het beleid, dan zal ik me niet verzetten. Maar dat lijkt me moeilijk." Gisteren gonsde het plots van de geruchten dat Bart De Wever een creatieve oplossing zocht om de meerderheid te versterken. Sp.a én CD&V? Of een oppositielid als voorzitter van het Vlaams Parlement dat zich bij elke stemming onthoudt? "Speculatie", klinkt bij N-VA.

De Wever I of Jambon I?

Ook wie de formatiegesprekken en dus de regering zal leiden, wordt nu al afgeklopt. Hoewel De Wever zich in de campagne nadrukkelijk kandidaat stelde, werd er tot nu toe altijd van uitgegaan dat Jan Jambon minister-president zou worden. Dat Jambon de Kamerlijst trok, kwam vooral omdat na de Marrakesh-crisis de indruk was ontstaan dat N-VA het federale niveau losliet. Maar de jongste weken is weer twijfel in de rangen geslopen. Kan De Wever het zich na zo'n zware verkiezingsnederlaag nog permitteren om alweer een bocht te nemen? En wat met het federale niveau? 

De kans blijft reëel dat N-VA finaal voor de oppositie kiest, maar tegelijk groeit de appetijt om toch weer voor de macht te gaan. Bovendien wekt het werk van de informateurs Vande Lanotte en Reynders vertrouwen. Een hoge bron: "Besturen met de PS is niet uitgesloten. Het zal wel richting confederalisme moeten leiden, maar dit kan sowieso niet van vandaag op morgen." De vraag waar het om draait, is of Vlaanderen nu een 'puncher' nodig heeft of een pure bestuurder. In het eerste geval wordt het De Wever, in het tweede Jambon. "Het zal nu allemaal snel gaan. Federaal zal de formatie nog heel lang duren. Vlaanderen moet nu tonen dat het werkt."

Lees meer