3 Mensen wachten in Brussel Centraal op een vertraagde trein.
BELGA Mensen wachten in Brussel Centraal op een vertraagde trein.

Minder dan de helft van treinen rijdt op tijd: stiptheid vooral in de piekuren dramatisch

Slechts 49,1 procent van de Belgische treinen reed vorig jaar op tijd, wat betekent dat ze minder dan één minuut vertraging hadden. Dat blijkt uit nooit gepubliceerde spoorcijfers waarop de krant De Tijd de hand kon leggen. De officiële stiptheid op het spoor is vorig jaar teruggevallen tot 87,2 procent, het laagste percentage in vijf jaar, zei Luc Lallemand, de topman van spoornetbeheerder Infrabel, deze middag in de Kamercommissie Infrastructuur. Het is het derde jaar op rij dat de stiptheid daalt.

Vooral in de piekuren is de stiptheid op het Belgische spoor dramatisch. 's Ochtends tussen 6 en 9 uur rijdt 40,7 procent van de treinen op tijd, 's avonds is dat amper 39,7 procent. Enkel in de daluren (50,8 procent) en in het weekend (58,4 procent) rijdt meer dan een op de twee treinen stipt.

Deze cijfers tonen dat de stiptheid op het spoor in de realiteit nog veel lager ligt dan wat de stiptheidscijfers van de NMBS en Infrabel laten uitschijnen. Volgens die officiële, maandelijks gepubliceerde statistieken reed vorig jaar 87,2 procent van de treinen volgens de wettelijke definitie op tijd. Dat betekent dat ze met hoogstens 5 minuten en 59 seconden vertraging aankomen in het eindstation of in het eerste station van de Brusselse Noord-Zuidverbinding.

3 Forse vertragingen in Brussel-Zuid. Archieffoto.
BELGA Forse vertragingen in Brussel-Zuid. Archieffoto.

Ook daling in officiële stiptheidscijfers

Maar ook de officiële stiptheidscijfers daalden vorig jaar en blijven ver onder de 92 procent die het afgelopen beheerscontract eist. Luc Lallemand, topman van spoornetbeheerder Infrabel, bevestigde vanmiddag dat de stiptheid op het Belgische spoor is vorig jaar teruggevallen tot 87,2 procent, het laagste percentage in vijf jaar. Het is het derde jaar op rij dat de stiptheid daalt.

In de Kamercommissie Infrastructuur stonden vandaag de hele dag hoorzittingen gepland. De vakbonden en CEO’s Sophie Dutordoir (NMBS) en Luc Lallemand (Infrabel) tekenden present. Lallemand wees er bij het begin van de hoorzitting op dat het verbeteren van de stiptheid een combinatie is van operationele ingrepen - zoals een winterplan, sensibiliseringsacties, betrouwbaardere sporen en treinen - en een strategische aanpak.

In de cijfers wordt ook nagegaan wie verantwoordelijk is voor de vertraging. In 23,6 procent van de gevallen was dat Infrabel, de NMBS had een aandeel in 30,7 procent van de vertragingen. 41,5 procent is toe te schrijven aan derden. In dat laatste geval gaat het om spoorlopers en persoonsongevallen. Daarnaast zijn er nog problemen met de signalisatie of met het rollend materieel.

3 Luc Lallemand, CEO Infrabel.
Photo News Luc Lallemand, CEO Infrabel.

“Derden”

Opvallend bij die “derden” is dat de omvangrijkste vertragingen er volgens Infrabel het gevolg zijn van vertragingen die worden doorgegeven van buitenlandse netten (zoals door stakingen in Frankrijk). Dan volgen spoorlopers en persoonsongevallen.

“Het is niet omdat die oorzaken ‘derden’ noemen, dat we er niets aan doen”, benadrukt Infrabel. Denk maar aan hekken langs de sporen, struikelmatten tegen spoorlopers, blauwe lichten op perrons die gevoelig zijn voor persoonsongevallen, ingraven van koperen kabels, ...

“Laatste weken bemoedigende cijfers”

Infrabelwoordvoerder Frédéric Petit bevestigt de cijfers. “De stiptheid is niet goed, en moet inderdaad beter”, klinkt het. “Wij, zowel Infrabel als NMBS, moeten hier de hand in eigen boezem steken. Bemoedigend is dat de stiptheid in december en de eerste weken van januari beter is, maar we moeten hieraan blijven werken.” In december kwam de stiptheid volgens Petit uit op 90 procent.

Petit hamert echter vooral op de officiële vertragingsnorm van binnen de 6 minuten. “Dat is de officieel met de overheid en reizigersverenigingen afgesproken norm, waar we de voorbije jaren elke maand open en transparant over gecommuniceerd hebben. Op die manier kunnen er ook vergelijkingen over de jaren heen gemaakt worden: we proberen open te zijn en willen het debat aangaan.”

“Kan en mag niet zomaar afgeschoven worden op externe oorzaken”

“Wat het buikgevoel van menig pendelaar al aangaf, wordt nu ook bevestigd”, reageert CD&V-Kamerlid Jef Van den Bergh. “We zien dat de stiptheid op elk uur van de dag daalt: zowel in de ochtend- en avondspits, als in het weekend en de daluren.”

Volgens Van den Bergh spelen verschillende factoren een rol, maar “de slechte stiptheid kan en mag niet zomaar afgeschoven worden op externe oorzaken”, zegt hij. Hij verwijst naar het aandeel oorzaken door derden. “Hier heeft de reiziger eigenlijk geen boodschap aan”, geeft ook Petit toe. “Met de middelen die we hebben, werken we aan de eigen impact en die van derden.”

“Nood aan investeringsplannen op lange termijn”

Sophie Dutordoir, CEO van de NMBS wees er vandaag op dat NMBS en spoornetbeheerder Infrabel industriële ondernemingen zijn, maar dat ze momenteel maar investeringsplannen hebben voor een periode van drie jaar. “Dat heb ik in nog geen enkele andere industriële onderneming gezien”, stelde ze.

De NMBS-topvrouw is dan ook vragende partij voor “investeringsplannen van minimaal tien jaar, die een regeerperiode overschrijden”, om te investeren in infrastructuur en materieel. “Die plannen kunnen gebetonneerd worden in echte beheerscontracten met rechten én plichten” voor de spoorbedrijven, aldus nog Dutordoir.

Ze voegde nog toe dat ze géén extra geld vraagt van de overheid.

Vakbonden: “We kunnen niet méér doen met minder”

De stiptheid wordt negatief beïnvloed door besparingen, personeelstekort en verouderd materieel”, zeiden de spoorbonden tijdens de hoorzitting. “Geen enkele onderneming kan werken in zo’n strak budgettair kader. Het is onmogelijk nog betere prestaties te leveren met nog minder”, vatte Pierre Lejeune van de socialistische spoorbond samen.

De vakbondsman wees erop dat de dotatie de voorbije jaren is verlaagd en dat het personeelsbestand met 12 procent is gedaald. Tegelijkertijd is de productiviteit van de werknemers met een vijfde gestegen. Dat heeft gevolgen op het terrein, klonk het. Zo zijn de werkdruk en de psychosociale druk op werknemers enorm gestegen, met meer risico op uitval. De vakbondslui verwezen ook naar het verouderde materieel. “Het reizigersmaterieel is gemiddeld 23 jaar oud, 5 jaar meer dan in andere landen”, dixit Luc Piens van de christelijke vakbond. Het valt vaker uit en vergt ook meer onderhoud.

De vakbondsmensen vroegen onder meer om meer flexibiliteit in te bouwen, door bijvoorbeeld meer tijd te geven om de treinen klaar te maken, en om in voldoende hulpmiddelen te voorzien bij incidenten. De interne processen van NMBS en Infrabel en hun onderlinge samenwerking moeten beter, klonk het nog, en de staat moet voldoende investeren in het spoor.

Geen enkele onderneming kan werken in zo’n strak budgettair kader. Het is onmogelijk betere prestaties te leveren met nog minder

Spoorvakbonden

Vijftigtal maatregelen om stiptheid te verbeteren op korte termijn

NMBS en Infrabel hebben in totaal wel 46 maatregelen opgelijst die de stiptheid op het spoor op korte termijn zouden moeten verbeteren. De NMBS heeft 21 maatregelen in haar actieplan staan. Daarbij onder meer veel aandacht voor het eerste vertrek van de treinen. Want het percentage treinen dat op tijd vertrekt, is vorig jaar gestabiliseerd op 97 procent. “Een verdere verbetering is mogelijk door het ‘klaarmakingsproces’ te vereenvoudigen en robuuster te maken”, aldus de NMBS.

Bij Infrabel staan er 15 maatregelen in het actieplan. Het bedrijf gaat bijvoorbeeld extra camera’s installeren aan kritieke overwegen om sneller te kunnen ingrijpen bij incidenten en locomotieven uitrusten met systemen die problemen met de bovenleiding kunnen detecteren. In het kader van de huidige winterprik test Infrabel ook een product dat ijzelvorming op de bovenleidingen zou moeten tegengaan.

Daarnaast zijn er nog 10 gemeenschappelijke kortetermijnmaatregelen. Zo willen Infrabel en NMBS samen dringend de stiptheid aanpakken op twee Waalse assen: de zogenoemde “dorsale wallonne” en Binche-Turnhout. Ze zullen ook samen “robuustheidstests” uitvoeren om de impact van geplande werken in kaart te brengen.

Naast de kortetermijnmaatregelen die beide spoorbedrijven opstelden, komt er een gemeenschappelijk “punctuality improvement program” voor de periode 2019-2022. 

“Dramatisch tekort aan technici”

Spoornetbeheerder Infrabel heeft het heel moeilijk om zijn vacatures ingevuld te krijgen. “Er is een dramatisch tekort aan technici in België”, zei topman Luc Lallemand. Het gaat zo ver dat hij niet kan uitsluiten dat er op termijn een “continuïteitsprobleem” zou komen. Het buitenland kan soelaas bieden.

Bij Infrabel en spoorwegmaatschappij NMBS zijn er voortdurend honderden vacatures voor technisch geschoold personeel. “De spoorondernemingen alleen al zouden alle afgestudeerden in technische richtingen in België kunnen aanwerven”, zei Lallemand met een boutade.

Maar voldoende geschikt personeel vinden wordt steeds moeilijker, ondanks extra aanwervingscampagnes en jobdagen. “Er is een dramatisch tekort”, aldus Lallemand. Dat laat zich vooral voelen in de zone Antwerpen - “we missen er een op de drie mensen” - en meer uitgebreid in heel Vlaanderen. In Brussel en Wallonië is de toestand iets minder nijpend.

NMBS-CEO Sophie Dutordoir beaamde de problematiek. “We zijn steeds op zoek naar technisch geschoold personeel voor in de onderhoudsateliers, vooral in Vlaanderen”, zei zij.

De aanwervingsproblemen doen alvast haar Infrabel-collega Lallemand over de grenzen kijken. “We zullen eventueel een beroep moeten doen op deskundigen uit het buitenland, zelfs als die andere talen spreken”, klonk het in de Kamercommissie Infrastructuur.

Infrabel bouwt daarnaast in Sint-Jans-Molenbeek, naast het station Brussel-West, een eigen ‘spoorschool’ (Infrabel Academy), die in 2020 operationeel zou moeten zijn.

32 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Thomas Buick

    Een trein met 5 minuten vertraging is een ramp maar een half uur in de file met de auto hoort er bij hé.

  • Flora Longo

    En al eens gezien hoe moeilijk het is om een compensatie te krijgen? Ze zouden er een nieuwe wetvoorstelling maken voor de consumenten!! Mijn trein was een geanuleerd en ik kreeg €2,80 van hen??? Dat is zelfs nog geen buskaartje bij DeLijn ! Echt schandalige praktijken!!

Lees meer