14 De regering-Wilmès II op het staatsieportret met koning Filip.
Photo News De regering-Wilmès II op het staatsieportret met koning Filip.

TIJDLIJN. België krijgt 298 dagen na de verkiezingen een volwaardige regering

Op 298 dagen na de verkiezingen van 26 mei 2019 is het dan toch zover: onder druk van de coronacrisis krijgt de nieuwe regering-Wilmès II vandaag, op 19 maart 2020, het vertrouwen van de Kamer. De regering is exact dezelfde als de ontslagnemende ploeg van MR, CD&V en Open Vld, maar wordt gedoogd door een deel van de oppositiepartijen. Ook is de regering beperkt in de tijd en zal ze zich beperken tot de maatregelen tegen de coronacrisis. Over maximaal zes maanden zal Wilmès opnieuw het vertrouwen van de Kamer vragen. Herlees alvast de reconstructie van bijna tien maanden regeringsvorming.

“Vlaanderen nooit zo rechts, België nooit zo complex”, kopt deze krant op 27 mei, de ochtend na de verkiezingen. De N-VA verliest wel pluimen tegenover vijf jaar geleden, maar blijft met kop en schouders boven de rest uitsteken. Aan Franstalige kant is de PS dan weer oppermachtig. Meteen waarschuwt N-VA-voorzitter Bart De Wever: een federale regering vormen zonder Vlaamse meerderheid vormt “een majeur probleem”. Lees: de andere Vlaamse partijen moeten niet proberen een paars-groene regering zonder N-VA op de been te brengen. De Wever hoopt voor koning Filip dan ook dat hij voldoende Dafalgan Forte in de la heeft liggen voor tijdens zijn consultaties.

Of hij de pijnstillers nodig heeft gehad, weten we niet, maar feit is dat koning Filip na drie dagen gesprekken met de partijvoorzitters de hete aardappel doorschuift naar twee koninklijke informateurs. Hij gelast Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) op 30 mei met een informatie-opdracht “om de uitdagingen waar ons land voor staat te identificeren en om de mogelijkheden en de noodzakelijke voorwaarden tot de vorming van een federale regering na te gaan”. Beide politici hebben bakken ervaring in de slangenkuil van de federale politiek, bezitten een uitgebreid adresboekje en liggen allebei goed aan de respectievelijke overkant van de taalgrens.

Geen ‘depanneur’

Meteen is duidelijk dat de twee informateurs voor een bijzonder lastige opdracht staan: formeel hebben noch N-VA noch PS een veto tegen elkaar uitgesproken, inhoudelijk laten beide partijen niet na om te benadrukken hoe ver hun standpunten uit elkaar liggen. N-VA wil gerust met de PS spreken, maar enkel over het confederalisme. De PS weigert dan weer om ‘depanneur’ te spelen van de afgestrafte Zweedse coalitie.

Snel wordt ook duidelijk dat er van enige vooruitgang geen sprake zal zijn zolang de regionale puzzels niet gelegd worden. Al is er ook sprake van een catch-22: begin juli drukt Vlaams informateur Bart De Wever ook daar de pauzeknop in, “tot er meer duidelijkheid is over het federale”. Het leidt tot weken waarin weinig tot niets beweegt en waarin Vande Lanotte en Reynders met niet meer dan een overzicht van de “grote uitdagingen” en “budgettaire stand van zaken” naar de koning moeten.

14
Photo News

Preformatie

Op 1 juli, bij hun derde verslag in vier weken tijd, wordt de opdracht van de informateurs ineens met een volle maand verlengd. Bedoeling is vanaf dan inhoudelijk te gaan werken aan een preformatienota. Die tekst moet proberen de verschillen tussen de partijen te overbruggen. Aan boord zijn nog acht partijen: N-VA, PS, CD&V, MR, Open Vld, Ecolo, sp.a en Groen.

Vande Lanotte en Reynders spreken in verschillende constellaties met de partijen: apart, per taalgroep en eind juli voor de eerste keer ook met iedereen samen. Van de acht partijen stuurt enkel Ecolo zijn kat: de Franstalige groenen weigeren om samen met de N-VA te spreken over een mogelijke regeringsvorming, hoe voorlopig en informatief het gesprek ook is. Eerder had het cdH al laten weten dat het voor de oppositie koos en tegen Vlaams Belang en PVDA waren er sowieso veto’s uitgesproken.

14 Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) probeerden vier maanden lang het politieke slagveld te doen opklaren, maar zonder veel succes.
BELGA Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) probeerden vier maanden lang het politieke slagveld te doen opklaren, maar zonder veel succes.

“Zelfs een ‘goeiedag’ kan niet”

Op 29 juli, de dag na de eerste topontmoeting tussen de partijen, wordt de opdracht van Vande Lanotte en Reynders opnieuw verlengd, dit keer meteen tot begin september. Ondanks de signalen vanuit de PS dat regeren met de N-VA bijzonder moeilijk, zo niet onmogelijk wordt, blijft Vande Lanotte de moed erin houden. “Mocht ik overtuigd zijn dat het geen optie was, zou ik hier niet zitten”, klinkt het.

De Wever zelf is pessimistischer gestemd. “Dat men ‘goeiedag’ zegt, ‘hoe gaat het met u?’, zich neerzet en eens vraagt: ‘Wat denkt u ervan?’ Gewoon dat simpele gesprek, dat kan blijkbaar nog altijd niet”, klinkt het midden augustus wanneer hij de Vlaamse fakkel doorgeeft aan Jan Jambon, die formateur wordt. Tegen de aanwezige journalisten zegt hij: “Bon, we zien elkaar terug tussen nu en Kerstmis. Ik heb alleen niet gezegd van welk jaar.”

Ook ex-minister en Europees parlementslid Johan Van Overtveldt verwoordt het pessimisme: “Over tewerkstelling, begroting, migratie en klimaatbeleid liggen de standpunten zo ver uiteen dat het mij inhoudelijk en electoraal zelfmoord lijkt voor N-VA om met de PS in een regering te stappen.” Tegelijkertijd benadrukt PS-voorzitter Elio Di Rupo nog maar eens dat zijn partij de Zweedse coalitie niet zal depanneren.

Van zeven naar zes

Eind augustus volgt uiteindelijk toch een nieuw rondetafelgesprek tussen de zeven overgebleven partijen. Ondertussen raakt ook bekend dat PS en N-VA elkaar ook al apart en discreet in de ogen hebben gekeken, maar zonder enig concreet resultaat.

Wanneer Vande Lanotte en Reynders op 9 september nog maar eens naar de koning trekken, klinkt het dat hun opdracht deze keer echt wel voor de laatste keer wordt verlengd. De Waalse en Brusselse coalities zijn rond, ook de Vlaamse zit in zijn finale fase, waardoor de grote tenoren eindelijk hun pijlen op het federale zullen kunnen richten.

Meteen valt ook Groen formeel af als onderhandelingspartner, aangezien de partij niet zonder zusterpartij Ecolo in een regering wil stappen. Paars-groen is daarmee - formeel althans - van tafel, de informateurs werken verder op de in hun ogen logische coalitie: paars-geel. Die coalitie van liberalen, socialisten en N-VA, al dan niet aangevuld met CD&V, blijft het einddoel. Vanuit de PS wordt echter gespind dat er in dat geval nog een andere partij moet afvallen: Open Vld. “Anders is het te rechts.”

14 Twee keer keken de overgebleven zes partijen elkaar al in de ogen, hier met Theo Francken op 28 augustus.
Photo News Twee keer keken de overgebleven zes partijen elkaar al in de ogen, hier met Theo Francken op 28 augustus.

Bourgeois en Demotte schieten te hulp

Op 7 oktober trekken Vande Lanotte en Reynders echt voor het laatst naar de koning. Reynders moest zich sowieso stilaan beginnen voorbereiden voor zijn nieuwe job als Europees Commissaris, en uiteindelijk is het voor iedereen duidelijk dat twee partijen nu aan zet zijn: het is aan N-VA en PS om elkaar te beginnen vertrouwen. Of zoals Vande Lanotte het op de afsluitende persconferentie van de informateurs uitdrukt: “Er is voldoende water om het paard te laten drinken. Maar het mag niet denken dat er krokodillen in het water zitten. Dat is een kwestie van vertrouwen.”

Maar nog altijd is het niet aan de grote tenoren: het zijn de ex-minister-presidenten en éminences grises Geert Bourgeois en Rudy Demotte die mogen nagaan of een regering met hun beider partijen enige kans op slagen heeft

De twee krijgen een maand de tijd om te pogen hun partijen dichter bij elkaar te brengen en beloven daarbij uiterst discreet te werk te zullen gaan. Van hun gesprekken lekt er effectief weinig tot niets uit, behalve het feit dat Groen en Ecolo opnieuw gevraagd worden hun prioriteiten op te lijsten. Die vraag wordt echter als niet meer dan een schijnmanoeuvre gezien om aan te tonen dat paars-groen geen volwaardig alternatief voor paars-geel is. 

14 Ook Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) hebben een paars-gele regering geen stap dichterbij gebracht.
Photo News Ook Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) hebben een paars-gele regering geen stap dichterbij gebracht.

Magnette informeert 

Op 4 november leggen Bourgeois en Demotte hun opdracht weer neer bij koning Filip. Of ze daadwerkelijk vooruitgang hebben geboekt, is hoogst twijfelachtig, en de koning start dan ook nieuwe consultaties op met de partijvoorzitters. De vorst doet dat in sneltempo, maar wie ook een versnelling hoger schakelt, is PS-voorzitter Paul Magnette. Nog maar pas terug van zijn bezoek aan het paleis en terwijl zijn N-VA-evenknie Bart De Wever nog op bezoek is bij de koning, tackelt Magnette de N-VA-voorzitter in de avondlijke journaals. Volgens de PS’er legt N-VA opnieuw communautaire eisen op tafel en wil de partij niet luisteren naar de sociale verzuchtingen van de socialisten.

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.

Al een dag later, 5 novemberlegt de koning de bal dan maar in het kamp van de PS-voorzitter: als die alternatieven ziet, dat hij ze dan maar eens uittest. Paul Magnette wordt tot informateur benoemd en krijgt twee weken de tijd om behalve paars-geel ook paars-groen af te toetsen. Magnette consulteert daarbij in totaal tien partijen en spreekt bijvoorbeeld ook opnieuw met het cdH en DéFI.

Magnette wil de zaken naar eigen zeggen anders aanpakken dan zijn voorgangers: de informateur organiseert tussentijdse persconferenties, en wil in eerste instantie inhoudelijk werken, om pas in een later stadium te kijken welke partijen zich bij de inhoud kunnen en willen aansluiten. 

Toch blijft de grote vraag die van de casting: durven CD&V en/of Open Vld de stap zetten naar een paars-groen avontuur zonder N-VA? De appetijt bij beide partijen blijft klein, ook al komen er langzaamaan eerste barsten in het categorieke ‘non’. Zo pleit Gents Open Vld-burgemeester Mathias De Clercq openlijk voor paars-groen, een standpunt waar hij voorlopig echter nog alleen mee staat

14 Informateur Paul Magnette pakt het anders aan dan zijn voorgangers Bourgeois en Demotte en organiseert regelmatig tussentijdse persconferenties.
Photo News Informateur Paul Magnette pakt het anders aan dan zijn voorgangers Bourgeois en Demotte en organiseert regelmatig tussentijdse persconferenties.

Twee keer verlengingen

Op 18 november, twee weken na zijn aanstelling, trekt Magnette voor het eerst opnieuw naar de koning. Die verlengt zijn opdracht met slechts één week. De informateur overlegt verder met de tien partijen op basis van zijn inhoudelijke nota, maar op zondag 24 november dropt Vlaams vicepremier Bart Somers (Open Vld) een politiek bommetje in VTM Nieuws. Hij zegt daar dat “zelfs een blinde ziet dat N-VA aanstuurt op de oppositie”. Volgens Somers doet N-VA er zelf alles aan om geen deel uit te maken van een federale regering. 

N-VA reageert woest op de beschuldigingen: partijvoorzitter Bart De Wever spreekt over een “bijzonder domme zet” en een “georkestreerde aanval en een mes in de rug”. Volgens De Wever is het Vlaamse front gebroken en speelt Somers perfect in de kaart van Magnette. Er is duidelijk iets gebroken tussen N-VA en de liberalen.

Magnettes opdracht wordt op 25 november voor een tweede keer verlengd, dit keer met twee weken tot 9 december. De informateur zegt dat het dringend tijd wordt dat “de belangen van de bevolking voorrang krijgen op de partijbelangen”. Over de keuze van de partijen wil Magnette officieel nog niets kwijt: alle partijen zijn nog aan boord en er wordt enkel over de inhoud gesproken, niet over wie wel en wie niet in de coalitie zal stappen.  “Ik hoop dat zoveel mogelijk partijen zullen zeggen dat er voldoende basis is om verder te bouwen.” Wel geeft hij aan dat het confederalisme niet op tafel ligt, een centrale eis van N-VA.

14 Informateur Paul Magnette.
BELGA Informateur Paul Magnette.

Paars-groen in de startblokken?

Op zondag 1 december lekt uit dat Magnette een dag eerder PS, spa. MR, Open Vld, Ecolo en Groen heeft samengebracht. N-VA en CD&V waren niet uitgenodigd en moeten dat in de media vernemen. “Respectloos”, klinkt het bij CD&V. Ook N-VA reageert boos: “Het is duidelijk dat Magnette zichzelf van informateur tot formateur heeft bevorderd”, zegt N-VA-voorzitter Bart De Wever, die aangeeft nu toch “een initiatief” te willen nemen. Paars-groen zou in de Kamer slechts een meerderheid van 76 zetels op 150 hebben, bijzonder nipt dus. CD&V is bovendien niet meteen van plan extra stemmen te leveren.

Ondertussen lekken verschillende versies van Magnettes startnota uit, waar weinig blauwe accenten in te vinden zijn. Heel de week lang wordt de druk dan ook bij Open Vld gelegd: terwijl de partijtop met voorzitter Gwendolyn Rutten klaar lijkt voor paars-groen, klinkt er massaal protest bij de liberale burgemeesters en de bredere partijbasis. Ook de Kamerfractie, waar uiteindelijk de stemmen voor een regering geleverd moeten worden, stribbelt tegen

Op 9 december 2019, bijna 200 dagen na de verkiezingen, biedt Magnette dan zijn eindverslag aan bij koning Filip. De informateur kan niet anders dan vaststellen dat er niet voldoende basis is om een versnelling hoger te schakelen met paars-groen, vooral door het interne verzet bij de liberale partijen. Hij vraagt dan ook om van zijn opdracht ontheven te worden. De koning doet dat nog niet meteen, en start consultaties met de partijvoorzitters. 

14 Joachim Coens en Georges-Louis Bouchez worden op 10 december bij de koning geroepen.
Photo News Joachim Coens en Georges-Louis Bouchez worden op 10 december bij de koning geroepen.

Een nieuw duo

Een dag later, op 10 december, is de koning klaar met zijn gesprekken, en roept hij twee nieuwkomers bij zich: de kersverse voorzitters van CD&V, Joachim Coens, en MR, Georges-Louis Bouchez, worden het veld ingestuurd. Ze verklaren op een “andere manier” te werk te zullen gaan dan Magnette, en mikken resoluut op oplossingen “in het centrum” rond hun eigen partijen CD&V en MR. Bij de PS wordt eerst Magnette nog eens uitgestuurd om  paars-geel dood te verklaren (“De N-VA is een gevaarlijke partij voor België en de sociale zekerheid”), daarna is het aan ex-informateur Rudy Demotte: “De PS en N-VA samen, dat is onmogelijk”, klinkt het droogweg.

Coens en Bouchez brengen op 20 december en eerste keer verslag uit, maar kunnen nog maar weinig vooruitgang voorleggen aan het staatshoofd en hun opdracht wordt verlengd. Op geen enkel moment tijdens de kerstvakantie wordt er met alle partijen tegelijkertijd onderhandeld: de informateurs voeren vooral bilaterale gesprekken, en beginnen zelfs nog eens aan een nieuw rondje ‘spreken met het middenveld’. 

Alweer lekken

Op 8 januari lekken onderdelen van de nieuwe informateursnota, die behoorlijk naar rechts lijkt opgeschoven in vergelijking met die van Magnette. N-VA reageert positief op de nota, de PS heel wat minder. Bij Open Vld reageert de top evenzeer afwijzend, terwijl voorstanders van paars-geel in de partij deze keer wel tevreden zijn.

Maar duidelijkheid brengt de nota niet, integendeel. Terwijl CD&V met Coens blijft volhouden dat N-VA mee in de regering moet, ondanks het verzet bij de PS, zit de MR met Coens volop op het spoor van paars-groen-CD&V. Die constellatie is ondertussen overigens omgedoopt tot de ‘Vivaldi’-coalitie, naar de componist van de ‘Vier Seizoenen’, met de winter voor de blauwe liberalen, de lente voor de groenen, de zomer voor de rode socialisten, en de herfst voor de oranje CD&V.

14 Joachim Coens (r.) en Georges-Louis Bouchez (m.) waren sinds 10 december aan de slag als koninklijk informateur.
Photo News Joachim Coens (r.) en Georges-Louis Bouchez (m.) waren sinds 10 december aan de slag als koninklijk informateur.

Dan toch weer paars-geel?

Op zaterdag 11 januari vindt een nieuw zogenaamd ‘significant feit’ plaats: op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij lijkt N-VA-voorzitter Bart De Wever een opening te maken naar de PS door de nadruk te leggen op de verhoging van de laagste pensioenen en zedig te zwijgen over het communautaire. Wanneer Coens en Bouchez twee dagen later naar de koning trekken, geeft die hen dan ook prompt de opdracht verder te werken en de piste van paars-geel - een regering met PS én N-VA - toch nog eens te onderzoeken “om de verschillende standpunten verder te verduidelijken”. 

Op 28 januari worden ze opnieuw op het paleis verwacht.  In tussentijd brengen de twee PS en N-VA naar verluidt regelmatig samen. Stilaan ebt ook het verzet tegen De Wever als nieuwe informateur weg. Inhoudelijk smijt PS-voorzitter Magnette op 27 januari, een dag voor het verslag van de informateurs, de deur echter opnieuw helemaal dicht. “De N-VA maakt absoluut geen opening en gaat in alle vergaderingen die we hebben gehad volledig uit van haar programma”, klinkt het. “Na tientallen uren zie ik niet de minste opening, dus ook niet de minste mogelijkheid om te kunnen regeren met N-VA. We hebben een dertigtal vergaderingen met de N-VA gehad en dat heeft tot niets geleid. Aan de onderhandelingstafel toont de PS haar goede wil, maar Bart De Wever maakt geen enkel compromis. Op een bepaald moment heeft het lang genoeg geduurd.”

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.

Verrassing van formaat

Coens en Bouchez zitten op 28 januari uiteindelijk meer dan vier uur op het paleis, en uiteindelijk komt de verrassende mededeling dat ze “enkele elementen verder zulen aftoetsen en hun eindconclusies zullen voorleggen op 4 februari”. Coens spreekt bij het buitenkomen ondertussen het gevreesde v-woord uit: “Verkiezingen is altijd een optie als iets niet lukt, maar laat ons hopen dat het toch lukt.”

Amper drie dagen later, op 31 januari, worden de twee informateurs onverwacht opnieuw naar het paleis geroepen: de koning ontheft hen nog voor het voorziene einde van hun opdracht uit hun functie en roept CD&V-vicepremier Koen Geens bij zich. Die wordt benoemd tot ‘koninklijk opdrachthouder’ met als taak “de nodige initiatieven te nemen om de vorming van een volwaardige regering mogelijk te maken”.

Een verrassing van formaat, die ze zelfs bij CD&V niet hadden zien aankomen. Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever verklaarde later “klaar te staan met gepoetste schoenen” om een opdracht te aanvaarden. Maar de koning lijkt in te zien dat De Wevers opdracht sowieso gedoemd is om te mislukken, en lijkt de voorkeur te blijven geven aan een regering met een zo breed mogelijke meerderheid aan beide kanten van de taalgrens. Aan Geens om die dichterbij te brengen.

CD&V geeft ondertussen niet toe en bleef erbij dat een coalitie met N-VA de absolute voorkeur is. Geens gaat discreet te werk en spreekt met alle tien partijen die nog in de running zijn, maar blijft prioritair aan de paars-gele piste werken. 

Getorpedeerd

Op 14 februari geeft Geens er dan toch de brui aan: hij biedt ‘s avonds zijn ontslag aan bij koning Filip. Die heeft Geens’ vraag om van zijn opdracht te worden ontheven, aanvaard “en zijn waardering uitgedrukt voor zijn inzet”. 

Het ontslag komt er na bijzonder forse verklaringen van PS-voorzitter Paul Magnette die vrijdagochtend. In verschillende kranten-, radio- en tv-interviews torpedeert hij elke mogelijke hoop op een paars-gele regering waar zowel zijn partij als N-VA in zouden zitten. “Het duurt al acht maanden”, aldus de PS-er. “Ik ben zelfs gestopt met de duizenden uren vergaderen te tellen. Dagen aan een stuk, avonden, nachten, weekends, zonder dat het vooruitgaat. Alleen omdat sommigen enkel een coalitie tussen PS en N-VA willen testen. Hoeveel keer moet ik nog duidelijk zeggen dat PS geen enkele zin heeft om met hen te besturen?”

Geens legt op een persconferentie uit dat hij werkte aan een basisnota met verschillende sociaal-economische elementen. Hij wilde daarover in de loop van de komende dagen nog met alle betrokken partijen vergaderen, maar “in de loop van de laatste dagen is dat proces doorkruist door duidelijke mededelingen van een partij - en ik denk dat het definitief is - dat ze niet verder aan tafel wil gaan zitten met een andere partij”, aldus de CD&V-vicepremier, doelend op de njet van Magnette

Het hele weekend vliegen de verwijten vooral tussen PS en N-VA over en weer. In ‘De Zevende Dag’ reageert Geens bijvoorbeeld opnieuw bijzonder scherp: “Wij zijn niet de dweil van de Wetstraat.” Intussen stelt de vraag zich alsmaar luider of er nieuwe verkiezingen komen, wanneer geen enkele regeringscoalitie levensvatbaar blijkt.

14 Koen Geens was van 31 januari tot begin februari 'koninklijk' opdrachthouder.
Photo News Koen Geens was van 31 januari tot begin februari 'koninklijk' opdrachthouder.

Consultaties en en nieuw duo

De koning vat op maandag 17 februari dan maar opnieuw een rondje consultaties met de partijvoorzitters aan. Na drie dagen consulteren roept hij uiteindelijk Kamervoorzitter Patrick Dewael (Open Vld) en Senaatsvoorzitter Sabine Laruelle (MR) bij zich. Koning Filip vraagt hen “de nodige politieke contacten te leggen met het oog op de vorming van een volwaardige regering”. Bedoeling is vooral rust te brengen in de formatie, zodat het stof van het geruzie tussen de partijen weer wat kan gaan liggen. Nieuwe verkiezingen zijn voorlopig afgewend.

Dewael en Laruelle werken meer dan twee weken lang in stilte verder. Na een weekje rust tijdens de krokusvakantie blijkt dat ze vooral verder proberen gaan op de paars-groene piste. Door de coronacrisis rijpt ook steeds meer het idee van een ‘noodregering’ die zou vertrekken van de drie partijen in de huidige regering in lopende zaken MR, CD&V en Open Vld, aangevuld met de socialisten en groenen. Mogelijk zouden Dewael en Laruelle zelfs vroeger dan gepland het stokje doorgeven aan premier Sophie Wilmès (MR), die dan de opdracht zou krijgen zo’n regering op de been te brengen.

14
Photo News

CD&V consulteert achterban

Maar binnen CD&V en ook Dewaels eigen Open Vld klinkt kritiek op het plan. Want ook een noodregering is een regering en moet dus gewoon een meerderheid hebben in de Kamer. En CD&V blijft erbij dat een Vlaamse meerderheid nodig is. De partij organiseert in het weekend van 7 maart een online bevraging bij de leden waaruit blijkt dat 63 procent van de respondenten de koers van de partijtop daarin steunt. “Als ze ons mee willen hebben, moet elke democratische partij de kans krijgen om deel te nemen en moet ze uitgenodigd worden voor een gesprek”, klinkt dan dan ook bij voorzitter Coens na afloop van het partijbureau, verwijzend naar N-VA.

Op maandag 9 maart trekken Dewael en Laruelle naar de koning voor een verslag van hun werkzaamheden. Daar krijgen ze van de koning de dwingende opdracht om nu echt snel een regering te vormen. Het woord 'volwaardig’ valt daarbij weg, wat opnieuw de weg vrijmaakt voor een noodregering. Die moet “de dringende problemen waaraan ons land het hoofd moet bieden prioritair aanpakken”, aldus het Paleis. De twee krijgen nog maximaal een week.

Toch noodregering met N-VA en PS?

Op vrijdag 13 maart, in volle coronacrisis en een dag nadat de verschillende regeringen besloten hebben alle lessen op scholen op te schorten, cafés en restaurants te sluiten en alle evenementen af te gelasten, klinkt het dat PS en N-VA toch opnieuw met elkaar aan het praten zijn. “Er beweegt iets”, luidt het. De coronacrisis zou daarbij als katalysator dienen om de sense of urgency aan te wakkeren. Bovendien maakt het Monitoringcomité in een nieuw rapport gewag van een begrotingstekort van 13,49 miljard euro voor dit jaar, ofwel 2,77 procent van het bbp.

Ook op zaterdag spreken de partijen verder met elkaar en legt De Wever nog wat extra druk door zichzelf aan te bieden voor de post van premier. Maar op zondagmiddag ontploft alles weer opnieuw, live in de tv-studio van RTL-TVI. Magnette maakt er duidelijk dat wat hem betreft het onzinnig is om een volledig nieuwe ploeg te laten aantreden, pal in een gezondheidscrisis. De huidige ploeg levert goed werk, en de PS wil gerust samen met de groenen en cdH stemmen leveren om de regering in lopende zaken uit de nood te helpen in het parlement. 

In de namiddag vergaderen zes partijvoorzitters toch opnieuw samen met de koninklijke onderhandelaars: PS, N-VA, CD&V, MR, sp.a en Open Vld bekijken of de regering met volmachten aan de slag kan om zo sneller beslissingen in de coronacrisis te kunnen nemen en niet elke keer naar het parlement te moeten trekken om wetten te laten goedkeuren. 

14
Photo News

Dan toch: een akkoord

Uiteindelijk kunnen Dewael en Laruelle 's avonds laat een akkoord aankondigen: de ontslagnemende regering van premier Wilmès zal in het parlement de gedoogsteun krijgen van zeven oppositiepartijen, naast de drie regeringspartijen. Wilmès zal het parlement officieel om het vertrouwen vragen om zo een doorstart te maken als volwaardige minderheidsregering, die dus niet langer in lopende zaken is en zo krachtiger kan optreden. Ook zullen de tien partijen de regering tijdelijk volmachten verlenen om snel de nodige maatregelen in de coronacrisis te kunnen nemen. In tussentijd kan bekeken worden hoe de formatie nadien zal verder gaan.

Maar op maandagochtend lijkt er alweer een kink in de kabel. Terwijl koning Filip Sophie Wilmès officieel tot formateur benoemt, klink het bij sp.a en N-VA dat de vorige dag nooit is afgesproken dat de regering een vertrouwensstemming zou vragen. Vooral N-VA vreest zo de sluipende ‘vivaldisering' van de regering, waarbij die na zes maanden crisisbestrijding gewoon zal blijven zitten en eventueel uitgebreid zal worden met de groenen en socialisten, om zo tot 2024 gewoon verder te doen. Sp.a draait na expliciete beloftes dat de regering uiterlijk na zes maanden opnieuw in lopende zaken zal gaan en opnieuw het vertrouwen zal vragen bij, maar N-VA blijft bij zijn weigering. De partij wil wel de volmachten goedkeuren om de coronacrisis aan te pakken, maar zal de regering niet het vertrouwen schenken.

Op dinsdag 17 maart legt de nieuwe regering-Wilmès II, bestaande uit MR, CD&V en Open Vld, de eed af op het koninklijk paleis. Alle ministers uit de ontslagnemende regering blijven dezelfde. In een uit veiligheidsmaatregelen zo goed als lege Kamer legt Wilmès haar regeerakkoord af, dat volledig draait om de strijd tegen het nieuwe coronavirus. Ook vraagt ze het vertrouwen van het parlement, waar op donderdag 19 maart over gestemd wordt. 298 dagen na de verkiezingen, kan de regering van start.

14 Sophie Wilmès leest haar regeerverklaring voor in een zo goed als lege Kamer.
EPA Sophie Wilmès leest haar regeerverklaring voor in een zo goed als lege Kamer.
14
BELGA

124 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Jo Hendrik

    De Koning zou nu Vlaams Belang moeten aanstellen als de 800000 kiezers nog van belang zijn in dit land

  • Rene Philips

    Toegegeven, een mooi koppel maar hoelang dit schijnhuwelijk zal duren is maar de vraag.

Lees meer