Bij de aanslagen in Zaventem en Brussel hebben meer dan 100 agenten van de Civiele Bescherming geholpen bij het opsporen en evacueren van slachtoffers.
belga Bij de aanslagen in Zaventem en Brussel hebben meer dan 100 agenten van de Civiele Bescherming geholpen bij het opsporen en evacueren van slachtoffers.

Wat doet de Civiele Bescherming concreet en wat verandert er?

De kogel is door de kerk: vier van de zes kazernes van de Civiele Bescherming moeten sluiten en de dienst krijgt een specifieker takenpakket. Maar wat doet de Civiele Bescherming eigenlijk? Waar zit ze in België? Waarom blijven twee kazernes open en moeten vier anderen dicht? Wat houdt de hervorming naar een zuivere  tweedelijnsdienst in? En wat zijn de kritieken op de hervorming?

Wat doet de Civiele Bescherming?

De Civiele Bescherming komt ter plaatse voor hulp bij kleine en grote rampen en biedt versterking aan hulpdiensten met zwaar en gespecialiseerd materieel. Het maakt deel uit van de 'Algemene Directie Civiele Veiligheid' van de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken. Ze komt tussenbeide op vraag van de minister van Binnenlandse Zaken, gouverneur, burgemeester, brandweer of politie.

Sterktes

De sterkte van de Civiele Bescherming ligt onder andere in het zwaar, gespecialiseerd materieel dat zowel voor eigen interventies als voor interventies van andere hulpdiensten kan ingezet worden, zoals bijvoorbeeld een superkanon (voor het blussen van zware branden in chemische bedrijven), een goliathpomp (kan snel grote hoeveelheden water wegpompen bij v.b. overstromingen) en decontaminatie-eenheden (voor ontsmetting van mensen besmet bij een nucleair of chemisch ongeval).

Daarnaast zijn er ook de gespecialiseerde teams zoals hulpteams met honden, duikteams, IBIS-teams (gespecialiseerd in opsporing van overleden personen), ...

Vier van de zes operationele eenheden dicht

De Civiele Bescherming werkt in zes operationele eenheden verspreid over het grondgebied. Nu is beslist dat enkel de posten in Brasschaat en Crisnée nog overblijven. Die van Jabbeke, Ghlin, Liedekerke en Libramont moeten dicht, al krijgen die twee eerste wel enkele specifieke taken over.

De keuze gebeurde volgens de minister op basis van economische, operationele en risicogebonden parameters. De kritiek dat gemorreld zou zijn aan de parameters omdat Liedekerke eerst als beste uit de bus kwam, wuift hij van de hand. "Kijk je enkel naar de economische en operationele parameters, dan kwam Liedekerke inderdaad licht naar boven. Maar neem je de CBRN-risco's erbij (chemische, biologische, radiologische en nucleaire risico's, nvdr), dan moet ik er toch geen tekening bij maken", aldus Jambon, verwijzend naar de vele Seveso-bedrijven in het Antwerpse. "Ik begrijp dat lokale mensen het moeilijk hebben omdat zij niet verplicht zijn het grotere plaatje te zien, maar wij uiteraard wel", zei de minister nog.

De voorbije maanden klonk meermaals het verwijt dat de kazerne van Brasschaat aan het langste eind trekt omdat Jambon daar woont. Klopt niet, aldus de minister. "Het is niet omdat ik in Brasschaat woon en daar titelvoerend burgemeester ben, dat het Brasschaat moest zijn. Maar natuurlijk ook niet dat het Brasschaat niet mocht worden."

Hervorming: nieuwe rol

Jambon ziet een nieuwe rol voor de Civiele Bescherming en daar hoort de sluiting van de vier kazernes bij. Die speelt zich af in de tweede lijn, wanneer hooggespecialiseerd werk nodig is. Denk bijvoorbeeld aan chemische rampen, dijkbreuken of zelfs nucleaire problemen.

Van dringende eerstelijnstaken - zoals uitrukken bij brand of verkeersongevallen - is geen sprake meer. Daarvoor rekent Jambon voortaan overal op de brandweer.

Dat moet een einde maken aan de huidige praktijk waarbij sommige kazernes van de Civiele Bescherming in hun buurt ook brandweertaken uitvoeren of ziekenwagens op pad sturen. "De Civiele Bescherming heeft veel nut en we willen dat ze blijft bestaan, maar er is te veel overlap met de brandweer", luidde het eerder.

Doel van de hele hervorming is performantie en efficiëntie, maar een besparingsoefening is het niet. Van naakte ontslagen zal geen sprake zijn, verzekerde de minister. Het zal ook geen bruuske omwenteling zijn, maar een "fade-out" over de periode 2017-2019.

Onrust

De hervorming van de Civiele Bescherming zorgt al een hele tijd voor onrust. Niet zelden klinkt daarbij de waarschuwing dat kostbare tijd verloren zou gaan bij rampen als de Civiele Bescherming nog slechts van op één plek kan uitrukken. "Een onbegrijpelijke beslissing die de veiligheid van de mensen in gevaar brengt", werpt bijvoorbeeld Vlaams volksvertegenwoordiger en gemeenteraadslid in Liedekerke Katia Segers (sp.a) vandaag opnieuw op.

"De beslissing van Jambon is een regelrechte aanslag op de veiligheid van de mensen", aldus Segers. "We begrijpen de minister zijn argumenten niet. Bij rampen telt elke seconde en er zijn gespecialiseerde taken die de brandweer nooit zal aankunnen." Dat er hervormd moet worden, begrijpt Segers, maar "ik zie niet in waarom er twee centrales moeten blijven in het noorden van het land, vlakbij de Nederlandse grens. Er was veel beter voor centrale kazernes gekozen." Eigenlijk zou volgens de sp.a geen enkele kazerne mogen verdwijnen, aldus nog Segers. "We hebben dan ook geen enkel geen enkel begrip voor deze beslissing".

"Een onbegrijpelijke beslissing die de veiligheid van de mensen in gevaar brengt. Bij rampen telt elke seconde"

Guy Spitaels, commandant van de civiele bescherming van Liedekerke, noemt de beslissing van minister Jan Jambon om zijn kazerne te sluiten "totaal onbegrijpelijk".

"We hebben tot het laatste moment gehoopt dat het gezond verstand zou zegevieren en dat men bijvoorbeeld alsnog zijn lessen zou trekken uit het chemische ongeval van enkele dagen geleden in Zevekote. Men wil bij dergelijke rampen snel hulp bieden, maar kiest dan begrijpe wie kan, voor één kazerne ten noorden van Antwerpen."

"De Civiele Bescherming van Brasschaat was in Zevekote inderdaad slechts een kwartier later ter plaatse dan wij, maar als dit ongeval zich overdag had voorgedaan, was men wegens de files op de Antwerpse ring ongetwijfeld pas veel later gearriveerd", aldus Spitaels.

"Men wil snel hulp bieden, maar kiest dan voor één kazerne ten noorden van Antwerpen. De Civiele Bescherming van Brasschaat was in Zevekote inderdaad slechts een kwartier later ter plaatse dan wij, maar als dit ongeval zich overdag had voorgedaan, was men wegens de files op de Antwerpse ring ongetwijfeld pas veel later gearriveerd"

Lees meer