4 De vier mannen die volgens de MIVD een spionage-operatie in Den Haag opzetten, hier vergezeld door een medewerker van de Russische ambassade op Schiphol.
EPA De vier mannen die volgens de MIVD een spionage-operatie in Den Haag opzetten, hier vergezeld door een medewerker van de Russische ambassade op Schiphol.

"Russische cyberaanval zat vol blunders. Ongelooflijk amateuristisch eigenlijk"

Hoe konden goedgetrainde Russische inlichtingenofficieren zo opvallen? Ze hebben geblunderd, zeggen deskundigen. "Spionnen zijn ook maar mensen." De reactie komt er nadat duidelijk werd dat in april een cyberaanval tegen de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag verijdeld werd. Vier Russen werden het land uitgezet.

Ze kwamen met paspoorten met opeenvolgende serienummers. Bewogen zich met z’n vieren door Den Haag, fotografeerden elkaar voor het zwaarbewaakte pand van de OPCW. Hadden een taxibonnetje op zak met het adres van hun werkgever, de Russische militaire geheime dienst GRU. "Allemaal blunders", zegt hoogleraar aan de universiteit van Groningen én Rusland-expert Hans van Koningsbrugge. "Eigenlijk is het ongelooflijk amateuristisch. Terwijl ze toch wisten dat het Westen volledig op scherp staat, zeker rond een instituut als het OPCW."

Ook Ben de Jong, een kenner van de Russische inlichtingendiensten, noemt de Russische hack een operatie vol blunders. Het deed hem denken aan de aanslag op Skripal, de ex-agent die vergiftigd werd in zijn Britse woonplaats. De aanslag mislukte en de vermoedelijke daders waren extreem makkelijk te vinden. Volgens De Jong past het in de werkwijze van de GRU, de militaire geheime dienst die altijd al veel minder subtiel te werk ging dan de KGB. "Ze opereren driest en agressief. Ze durven ook risico's nemen, wat de nodige slordigheden met zich meebrengt."

Lees verder onder de foto

4 Vier Russische inlichtingenofficieren werden in april het land uit gezet.
AFP Vier Russische inlichtingenofficieren werden in april het land uit gezet.

Maar deze mannen zijn zó opvallend te werk gegaan dat het wel lijkt of ze wílden opvallen.

De Jong: "Dat geloof ik niet. Misschien moest deze operatie in allerijl worden opgezet en was er weinig voorbereidingstijd. En luister: spionnen zijn ook gewoon mensen, en mensen maken fouten. De CIA heeft in het verleden blunders gemaakt die haast niet te geloven zijn. Ze wilden Fidel Castro ooit vermoorden met een explosieve sigaar. Daar verbleken deze fouten bij."

Van Koningsbrugge: "Er spreekt een zekere arrogantie uit deze werkwijze, alsof ze toch niet zouden gepakt worden. Maar blijkbaar zijn enkele dossiers zó gevoelig dat de Russen er toch dit soort risico's willen voor nemen."

4 Materiaal dat in beslag genomen werd.
AFP Materiaal dat in beslag genomen werd.

Was er onderschatting in Nederland? Dachten onze noorderburen dat ze niet interessant genoeg waren bij de Russen voor zulke operaties?

"Ik hoor vaak dat Nederland veel te klein en onbeduidend is", aldus De Jong. "Dat is natuurlijk niet zo. We hebben hier belangrijke internationale organisaties zitten, zoals de OPCW. We leiden het MH17-onderzoek. En daarbij komt dat één NAVO-land volstaat om bij alle lidstaten binnen te raken. Neem Raymond P., een Nederlandse ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij spioneerde jarenlang voor de Russen en speelde allerlei EU- en NAVO-geheimen door. Dat leverde Rusland veel meer op dan alleen informatie over ons land."

Nederland heeft de hack zeer gedetailleerd openbaar gemaakt, inclusief foto’s van de verdachten. Hoe zal Rusland daar op reageren?

Van Koningsbrugge: "De relatie tussen Rusland en het Westen kon al nauwelijks slechter. Nederland en Rusland liggen al jaren overhoop. Formeel zijn we nog in gesprek over de uitlevering van de MH17-verdachten, maar laten we eerlijk zijn: de kans dat Poetin hen ooit uitlevert, is nul. Uitgesloten. Dus daar is niets meer aan te verpesten."

De Jong: "De Russen reageren op de bekende wijze: dat het allemaal kletskoek is en westerse verzinsels. Vervolgens storten ze een lawine van leugens en halve waarheden over ons uit, allemaal bedoeld om de werkelijkheid te vertroebelen. Zodat mensen gaan twijfelen en gaan denken: wat is er nu waar en wat niet?" 

"Na de vergiftiging van oud-KGB’er Litvinenko in 2006 beweerden de Russen dat hij zichzelf had vergiftigd om Poetin in diskrediet te brengen. Na de MH17-ramp suggereerden ze zelfs dat het Westen een vliegtuig vol lijken had laten opstijgen en doen crashen, allemaal om de Russen zwart te maken. Rusland onder Poetin is een politiestaat van het zuiverste water, die ook in deze kwestie nooit zal vertellen wat er echt gebeurd is."

4 Materiaal dat in beslag genomen werd.
EPA Materiaal dat in beslag genomen werd.

De Russische ambassade in Den Haag heeft aan deze hack meegewerkt. Een medewerker haalde de vier op van Schiphol. Moet Nederland de Russische ambassadeur uitwijzen?

Van Koningsbrugge: "Dat is overdreven. Hoe ernstig deze zaak ook is, laten we nu niet gaan doen of Rusland het enige land ter wereld is dat spioneert. We mogen best boos zijn: dit is een agressieve operatie op ons grondgebied, gericht tegen een belangrijke organisatie. Maar wij doen óók aan spionage. En we werken volop samen met de Britten en de Amerikanen, die het op nog veel grotere schaal doen dan wij. Hoe ernstig deze zaak ook is: spionage is geen exclusief Russische aangelegenheid."

22 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Nicolas Ivanov

    Ik weet het niet hoor. Ongeloofwaardig. Zo werkt een inlichtingendienst niet. En als ze al wilden hacken, waarom niet ook. Beschuldigingen zonder bewijs.

  • Gino Denil

    Heel gesofistikeerd. Zich voordoen als stuntelige amateurs.

Lees meer