2 Migranten proberen de Spaanse enclave Ceuta te bereiken voor de kust van Marokko.
EPA Migranten proberen de Spaanse enclave Ceuta te bereiken voor de kust van Marokko.

"Spanje stopt fataal incident met vluchtelingen in doofpot"

Een jaar na de dood van veertien migranten door rubberkogels en traangas van de Spaanse kustwacht is er nog steeds geen onafhankelijk onderzoek uitgevoerd. De regering wil het beleid zelfs legaliseren.

Op 6 februari 2014 probeerden tweehonderd migranten, vluchtelingen en asielzoekers naar Ceuta te zwemmen, een autonome Spaanse stad aan de noordkust van Afrika, grenzend aan Marokko. Leden van de Spaanse Guardia Civil openden het vuur met grote rubberkogels, traangas en losse patronen om hen terug te drijven. Veertien mensen vonden de dood. De rest van de mensen is onmiddellijk het land uitgezet, zonder de mogelijkheid asiel aan te vragen.

Amnesty International meldt dat er na een jaar nog steeds geen onafhankelijk onderzoek is uitgevoerd. De mensenrechtenorganisatie maakt zich bovendien zorgen over de Spaanse plannen om vluchtelingen bij de Spaanse enclaves voortaan zonder procedure terug te sturen, desnoods met geweld.

Leugens

De Spaanse regering ontkende aanvankelijk dat er anti-oproermateriaal was gebruikt, totdat er beeldmateriaal opdook. Vervolgens ontkende de regering dat dit de mensen in gevaar had gebracht. Getuigen kwamen echter met verhalen die het tegendeel bewezen. Een parlementair onderzoek werd afgewezen door het parlement. Een strafrechtelijk onderzoek kwam er wel, maar werd uitgevoerd door de leiding van de Guardia Civil van Ceuta zelf.

Het onderzoek is allesbehalve onpartijdig en grondig geweest, zegt Amnesty nu. Bovendien heeft het maanden geduurd voordat cruciale informatie werd verzameld, zoals de identiteit van de betrokken officieren, en pas nadat maatschappelijke organisaties dit afdwongen.

"Een jaar is verstreken en er lijkt weinig vooruitgang te zijn gemaakt in het berechten van de verantwoordelijken. De slachtoffers van deze tragedie en hun families verdienen gerechtigheid en genoegdoening, geen vertragingen en uitvluchten", zegt Irem Arf Rayfield, onderzoeker van Amnesty.

2 De grens tussen Marokko en de enclave Melilla.
GETTY De grens tussen Marokko en de enclave Melilla.

Teruggestuurd

Amnesty benadrukt dat het niet alleen gaat om het directe geweld. De overlevenden werden onmiddellijk teruggestuurd naar Marokko, zonder dat ze de kans kregen asiel aan te vragen. Dit is een schending van internationale mensenrechtennormen waaraan Spanje gebonden is. Zelfs 23 mensen die het strand hadden bereikt, werden teruggestuurd naar Marokko, zonder een kans om asiel aan te vragen of om beroep aan te tekenen tegen de uitzetting.

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken beweert dat de gedwongen terugkeer wettig was, omdat de migranten de Spaanse grens niet zouden hebben bereikt. Dat is onjuist, want ze bevonden zich op een Spaans strand en zijn bovendien door de kustwacht aangehouden.

"Deze onmiddellijke uitwijzing is een directe schending van de Spaanse, Europese en internationale verplichtingen. Het was niet de eerste, noch de laatste en heeft regelmatig plaatsgevonden gedurende het afgelopen jaar," zei Irem Arf Rayfield.

Nieuwe wet

Het Spaanse parlement overweegt nu de immigratiewet te wijzigen, zodat onmiddellijke uitwijzing van mensen aan de Spaanse grens in Ceuta en Melilla mogelijk wordt. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft verklaard dat anti-oproermateriaal dan mag worden gebruikt om dergelijke uitwijzingen uit te voeren.

"De huidige dodelijke praktijk om kost wat kost vluchtelingen en migranten te verhinderen Spanje te bereiken via zijn enclaves in Noord-Afrika en onrechtmatig degenen die aankomen terug te sturen, is schandalig," aldus Irem Arf Rayfield. "De overheid doet er nu nog een schep bovenop door op zoek te gaan naar manieren om de onmiddellijke uitwijzing te legaliseren, desnoods met overmatig geweld, om zijn grenzen hermetisch af te sluiten."

"De voorgestelde wijzigingen zijn duidelijk in strijd met de verplichtingen van Spanje inzake mensenrechten en brengt meer levens in gevaar. Het Spaanse parlemement moet dit schandelijke voorstel verwerpen."

Lees meer