5 Het hele dorp komt luisteren wanneer onze reporter Kurt Wertelaers spreekt met Suriya (34) en Usman (43). Hun dochter Zakiatu werd in 2015 ontvoerd.
Benoit De Freine Het hele dorp komt luisteren wanneer onze reporter Kurt Wertelaers spreekt met Suriya (34) en Usman (43). Hun dochter Zakiatu werd in 2015 ontvoerd.

Adoptiefraude: in Congo ontvoerde kinderen belanden als 'wezen' in België

Minstens drie Congolese 'weeskindjes' die in ons land geadopteerd werden, hebben nog biologische ouders in hun thuisland. Ze werden ontvoerd en ondergebracht in een weeshuis waar ze valse namen kregen. De Belgische adoptieouders waren zich van geen kwaad bewust en hebben nooit geweten dat hun kinderen - Samira, Zakiatu en Jaëlle - uit hun gezin geroofd werden. Onze reporters zochten en vonden de biologische ouders in de Congolese brousse. De eerste aflevering leest u vandaag uitzonderlijk helemaal gratis, de rest van de reeks vanaf zaterdag in Het Laatste Nieuws en op HLN+.

Toen in 2013 de Democratische Republiek Congo buitenlandse adopties had stilgelegd - na veel te veel verhalen over misbruik - mocht geen enkel kind nog het land verlaten. Op dat moment waren er echter nog tientallen adoptieprocedures hangende. Ook in ons land. Men heeft vervolgens geprobeerd om frauduleuze dossiers eruit te filteren - althans, dat was de bedoeling - en na een lange, slopende procedure en meer dan twee jaar wachten kwamen in november 2015 een dozijn Congolese weeskindjes alsnog aan in ons land.


Die kinderen kwamen allemaal uit weeshuis Tumaini in Kinshasa, een instelling die gerund wordt door de Belgisch-Congolese Julienne Mpemba (40) uit Namen. Sinds 2012 had ze al een dertigtal Congolese weeskinderen aan adoptieouders in ons land gekoppeld. "Nooit problemen gehad", zou ze daarover later verklaren. Mpemba verdiende overigens duizenden euro's aan de tijdelijke adoptiestop. "Als u wil dat ze verzorgd worden, moet u daarvoor betalen", liet ze weten aan de adoptieouders. "Het zijn úw kinderen."


Enkele maanden nadat de kinderen in België aangekomen waren, volgde de kater. Het federaal parket ontdekte dat in minstens drie gevallen het niét om weeskinderen ging.


Omdat de betrokkenen al jaren in de 'adoptiebranche' opereerden, gaat het mogelijk om nog veel meer kinderen.


"Ze kregen andere identiteiten en andere geboortedata en waren nooit bestemd voor adoptie", klonk het. Voor de Belgische adoptieouders stortte de wereld in en tot vandaag weten ze niet wat de toekomst zal brengen. Wat gaat er gebeuren met hun kindje, dat ze intussen al anderhalf jaar liefdevol opvoeden? Waar komt het vandaan? Wie zit er achter die mensensmokkel? En waarom? En wat met de ouders, ginder in Congo? Willen dié hun kind terug? Zijn zij het dan kwijt? Allemaal vragen die de radeloze Belgische adoptieouders zich stellen.

5 Suriya (34) met een kleedje en een oude foto van haar dochter Zakiatu.
Suriya (34) met een kleedje en een oude foto van haar dochter Zakiatu.

De slachtoffers komen allen uit een weeshuis in Kinshasa, gerund door een vrouw die ooit opkwam voor de PS

List

In de Democratische Republiek Congo gingen we op zoek naar de biologische ouders. De trip bracht ons van Kinshasa naar Gemena, een plek in Zuid-Ubangi, op zo'n 850 kilometer van de hoofdstad. Daar vonden we de biologische ouders van Samira, Zakiatu en Jaëlle, drie kleine kinderen die in ons land gepresenteerd werden als weeskindjes. Maar ook van Jacques, een 5-jarig jongetje dat eveneens ontvoerd werd, maar uiteindelijk achterbleef in Kinshasa omdat er geen adoptieouders voor hem waren.


De biologische ouders vertelden ons hoe hun kinderen met een list van huis weggelokt werden. "Ze kregen de kans om op vakantiekamp te gaan met een jongerenorganisatie uit de streek, maar ze keerden nooit terug."


De straatarme ouders konden bovendien geen kant uit. Een advocaat kunnen ze niet betalen en op veel hulp van de lokale overheden moesten ze ook al niet rekenen. Terwijl we werkten aan de reportage werd ons duidelijk dat enkele lokale topfunctionarissen betrokken waren bij de kinderhandel. Of toch minstens de andere kant hadden opgekeken. De verhalen van de biologische ouders, leest u morgen in uw krant.

Spin in het web

De biologische ouders hebben maar één wens: hun kind terugkrijgen. Maar diep vanbinnen maken ze zich geen illusies meer. "Geef ons ten minste de kans om contact te leggen met onze kinderen of de adoptieouders. Wie weet, op een dag, keren onze kinderen terug."


In België reageren de betrokken adoptieouders bijzonder emotioneel. "Nooit hebben we de ware toedracht gekend. We wilden alleen maar een weeskindje een beter leven geven. Laten opgroeien in een warm, liefdevol nest. Nooit wilden we een kindje wegrukken bij zijn biologische ouders."


In Kinshasa wordt intussen met argusogen gevolgd wat de overheid in ons land met Julienne Mpemba - de spin in het web - gaat doen. Mpemba, een juriste die ooit bij de verkiezingen op een lijst stond voor de PS, werd vorig jaar opgepakt in ons land, maar na anderhalve maand vrijgelaten in afwachting van een proces.


De vrouw en haar weeshuis worden door Congolese mensenrechtenorganisaties al sinds 2013 in verband gebracht met de verdwijning en ontvoering van kleine kinderen. In dat jaar werd ook Interpol al op de hoogte gebracht over de praktijken. Toen werden er kinderen ontvoerd in buitenwijken van Kinshasa. Mensenrechtenorganisaties achten de kans "bijzonder groot" dat die kinderen ook in ons land worden grootgebracht.

5 Journalist Kurt maakt een foto van fotograaf Benoit De Freine, die een vader op de foto zet die een foto van zijn verdwenen kind omhoog houdt.
Kurt Wertelaers Journalist Kurt maakt een foto van fotograaf Benoit De Freine, die een vader op de foto zet die een foto van zijn verdwenen kind omhoog houdt.

We wilden een weeskind een warm nest geven, geen kind wegrukken bij zijn biologische ouders

Belgische adoptieouders
5
5 Onze verslaggevers zijn drie dagen lang ondervraagd door de Congolese inlichtingendiensten over hun werk en over wat ze te weten zijn gekomen over de kindersmokkel. Pas na tussenkomst van de Belgische ambassade werden ze vrijgelaten.
Onze verslaggevers zijn drie dagen lang ondervraagd door de Congolese inlichtingendiensten over hun werk en over wat ze te weten zijn gekomen over de kindersmokkel. Pas na tussenkomst van de Belgische ambassade werden ze vrijgelaten.

Lees meer