2
REUTERS

Duitse Ursula von der Leyen nipt tot eerste vrouwelijke Europese Commissievoorzitter ooit verkozen

De Duitse Ursula von der Leyen volgt Jean-Claude Juncker op aan het hoofd van de Europese Commissie. De leden van het Europees parlement hebben haar kandidatuur vanavond goedgekeurd, maar met fors minder stemmen dan uiteindelijk verwacht werd. 383 leden stemden voor Von der Leyen, amper 9 meer dan de vereiste absolute meerderheid. Ze is de eerste vrouw ooit op de belangrijkste Europese post.

“Ik voel me vereerd en overweldigd”, zo reageerde von der Leyen op haar verkiezing tot eerste vrouwelijke Commissievoorzitter. “De taak maakt me nederig. Het is een grote verantwoordelijkheid.” Von der Leyen beloofde de parlementsleden om te werken aan een “verenigd Europa”, dat de onderlinge verdeeldheid kan overstijgen en “klaar is om te vechten voor de toekomst”. De Duitse sprak daarbij de hoop uit dat ze constructief zal kunnen samenwerken met het halfrond.

Er wacht haar echter nog werk om een groter draagvlak onder de Europese verkozenen te bereiken. Met 383 stemmen had von der Leyen maar negen stemmen op overschot. 327 Europarlementsleden stemden tegen haar voordracht en 22 leden onthielden zich. Eén iemand stemde blanco. Ter vergelijking: de voordracht van Juncker werd vijf jaar geleden met 422 tegen 250 bij 47 onthoudingen goedgekeurd.

Juncker feliciteert zijn opvolgster in een tweet. Hij gebuikte daarvoor drie talen: het Frans, het Duits en het Engels. “Eindelijk staat voor het eerst een vrouw aan het hoofd van de EU-Commissie”, aldus de Luxemburger. “Deze job is een reusachtige opgave en uitdaging. Ik ben ervan overtuigd dat u een fantastische voorzitter wordt. Welkom thuis!”

Ook de Franse president Macron feliciteerde Von der Leyen: “Proficiat! Vandaag heeft Europa uw gezicht. Dat van engagement, ambitie en vooruitgang. We kunnen fier zijn op Europa. Wij staan aan uw zijde om het vooruit te laten gaan”, liet Macron op Twitter weten.

Von der Leyen werd begin deze maand door de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 lidstaten quasi unaniem voorgedragen als hun kandidate om de komende vijf jaar de Commissie te leiden. Maar omdat de Duitse zich niet als topkandidaat aan de kiezer had gepresenteerd, stuitte haar voordracht op nogal wat weerstand in het parlement.

Toch veel tegenstemmen bij sociaaldemocraten

Niettemin kreeg von der Leyen uiteindelijk rugdekking van de fractieleiders van de drie grootste politieke families in het Europese halfrond: haar eigen Europese Volkspartij (182 zetels), en ook de sociaaldemocratische fractie (153 zetels) en het liberaal-centristische Renew Europe (108 zetels). Met name bij de socialisten waren er echter een aanzienlijk aantal verkozenen dat zich niet met de fractielijn kon verzoenen. Onder hen de drie Belgische leden, alsook de Duitsers, Fransen, Nederlanders, Oostenrijkers, Slovenen en Bulgaren. Samen beschikken die over ruim 40 zetels.

Anderzijds zou von der Leyen wel wat extra stemmen hebben opgeraapt bij parlementsleden die niet tot de traditionele politieke families behoren. Bij de Italiaanse Vijfsterrenbeweging (14 zetels) bijvoorbeeld, en naar verluidt ook bij leden van de Poolse regeringspartij PiS. Binnen hun conservatieve ECR-fractie onthielden de drie verkozenen van N-VA zich. “Centrumrechtse vrouw met aantal positieve punten in agenda, maar helaas te veel afwijkingen van het N-VA-programma voor een ja-stem”, zo luidde het oordeel van Geert Bourgeois.

De uiterst linkse GUE, het uiterst rechtse ID en de groenen hadden dan weer op voorhand aangegeven dat von der Leyen niet op hun stem hoefde te rekenen. Wat ID betreft, toonde de Duitse zich “opgelucht”. Op de groenen rekent von der Leyen wel nog, en die fractie laat de deur ook open voor samenwerking. “We zullen op constructieve basis samenwerken met de nieuwe voorzitter van de Commissie, maar zullen ook kritisch en veeleisend zijn over klimaatactie, het sociale Europa en de rechtsstaat”, zo tweette Petra De Sutter na afloop.

Eisen

Von der Leyen presenteerde vanochtend haar plannen voor een kritisch Europees parlement in Straatsburg. De beloftevolle toespraak en presentatie van haar plannen trok de laatste twijfelaars over de streep, zo klonk het her en der.

Von der Leyen leek bij haar toespraak zeer op haar gemak. Handje hier, handje daar, bescheiden glimlach. Maar ze moet gespannen zijn geweest, dat kan niet anders. Haar nominatie door de Europese leiders was niet door iedereen met applaus ontvangen. Eigenlijk waren alleen haar eigen christendemocraten enthousiast. Sommige fracties (de Groenen) hebben haar ronduit afgewezen wegens te weinig ambitie of gebrek aan plannen, andere hadden hun bedenkingen en kwamen met een waslijst aan eisen (sociaaldemocraten, liberalen).

Ik ga voor volledige gelijkheid tussen mannen en vrouwen in de Europese Commissie. Er zijn tot nu toe 183 commissarissen geweest, van wie er slechts 35 vrouw waren

Von der Leyen

In haar toespraak, die vanochtend iets na 9 uur begon, benadrukte ze meerdere malen dat ze geluisterd had naar de wensen van de fracties. Soms kreeg ze applaus, een enkele keer zeer stevig; soms klonk er een smalend boegeroep, maar dat waren de vertrekkende Britten.

Von der Leyen sprak vol vuur toen het over de positie van de vrouw ging. “Het vervult me met grote trots dat hier eindelijk een vrouw staat”, zei ze. En later: “Ik ga voor volledige gelijkheid tussen mannen en vrouwen in de Europese Commissie. Er zijn tot nu toe 183 commissarissen geweest, van wie er slechts 35 vrouw waren. Dat is nog geen 20 procent. Wij willen wat ons toekomt!”

Sinds haar nominatie kreeg ze veel kritiek op haar voorzichtige benadering van de klimaatverandering. Nu sprak ze zich vol uit voor een Europa dat in 2050 klimaatneutraal moet zijn: “Als eerste in de wereld.” Ze beloofde binnen 100 dagen met een omvattend plan te komen, een ‘Green Deal’, en kondigde een Klimaatbank aan voor groene investeringen.

2 Von der Leyen is de eerste vrouw ooit aan het hoofd van de Europese Commissie.
ANP Graphics Von der Leyen is de eerste vrouw ooit aan het hoofd van de Europese Commissie.

“Onze plicht”

Groot applaus kreeg ze voor haar kritiek op de grote techbedrijven die wel heel veel winst maken “dankzij onze mensen en onze infrastructuur”, maar nauwelijks belasting betalen. Die komen daar niet meer mee weg, beloofde ze. Er kwam nog groter applaus toen ze refereerde aan de 70.000 vluchtelingen die inmiddels zijn omgekomen in de Middellandse Zee. “Het is onze plicht om die mensen te redden. De EU heeft humane grenzen nodig en moet vluchtelingen beschermen, maar tegelijkertijd mensensmokkel hard aanpakken.”

Als voorbeeld noemde ze de Syrische jongen die haar gezin vier jaar geleden in huis nam. “Hij sprak toen geen Duits en was ernstig getekend door de oorlog. Nu is hij vloeiend in Duits en Engels, wil hij naar huis om zijn land te helpen. Hij is een inspiratie voor ons allemaal.” Von der Leyen wil meer grenspolitie en een modernisering van het asielsysteem. Om dit makkelijker te maken, wil ze dat het buitenlandse beleid niet meer gevoerd wordt via unanimiteit, maar met een gekwalificeerde meerderheid.

De EU is als een lang huwelijk, de liefde wordt niet groter maar wel dieper. En we mogen nooit vergeten waarom ze is ontstaan

Von der Leyen

Als slotakkoord van haar ‘erop of eronder’ speech vertelde von der Leyen ook een persoonlijk verhaal. Ze sprak over haar vader en hoe immens gelukkig die als Duitse jongen van 15 jaar was toen de Europese landen na de verwoestende Tweede Wereldoorlog Duitsland opnamen in de ring van democratische mogendheden. “De EU is als een lang huwelijk, de liefde wordt niet groter maar wel dieper. En we mogen nooit vergeten waarom ze is ontstaan.” Vervolgens riep ze emotioneel in het Frans, Duits en Engels “Lang leve Europa!”.

Boegeroep

Het enige boegeroep kwam van de brexitpartij van Nigel Farage, toen Von der Leyen zei dat ze bereid is de vertrekdatum van het Verenigd Koninkrijk uit te stellen, mocht dat nodig zijn.

Het parlement heeft de hele dag om na te denken over een ‘ja’- of een ‘nee’-stem. Misschien helpt het dat Von der Leyen beloofde dat ze het Spitzenkandidatensysteem wil verbeteren, omdat ze het een “aanvulling” vindt “voor de Europese democratie”. Dat systeem houdt in dat de lijsttrekker van de fractie die de Europese verkiezingen gewonnen heeft, meteen ook dé kandidaat is voor de belangrijkste functie in de Europese Unie. Pijnlijk is dat ze zelf op deze plek is gekomen doordat de leiders die haar nomineerden het systeem nooit omarmd hebben.

Commissie samenstellen

Von der Leyen kan nu van start gaan met de samenstelling van haar Commissie. Het is aan de lidstaten om een onderdaan voor te dragen als kandidaat-commissaris, maar de voorzitter beslist over de verdeling van de portefeuilles. Van huidige sterkhouders als Frans Timmermans en Margrethe Vestager is reeds bekend dat ze een topfunctie zullen behouden. Na het zomerreces zullen alle kandidaten onderworpen worden aan een hoorzitting in het Europees Parlement. Het halfrond moet nadien de voltallige ploeg het vertrouwen schenken. De Commissie van von der Leyen moet op 1 november uit de startblokken schieten.

129 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Jean Paul Peelos

    Met de hakken over de sloot en een riante tegenstand. Dat belooft.

  • Jan Van de Velde

    De EU kost ons per Belg veel minder dan de waanzin van onze politici met al hun parlementen en regeringen die niets liever doen dan elkaar tegenwerken. En 'democratie' is maar wat je er zelf onder verstaat; degenen die zich hebben laten verkiezen, doen daarna gewoon hun eigen zin.

Lees meer