6 Barack Obama.
AP Barack Obama.

EU niet enige controversiële winnaar van Nobelprijs voor de Vrede

Dat de Europese Unie de laureaat 2012 is van de Nobelprijs voor de Vrede, is zowel op applaus als op kritiek onthaald. Het is niet de eerste keer dat een winnaar controversieel is. Hieronder een summiere lijst.

- Vorig jaar ging de prestigieuze prijs naar drie vrouwen, onder wie de Liberiaanse presidente Ellen Johnson Sirleaf en de Liberiaanse activiste Leymah Gbowee. Woensdag nog wreef Gbowee de co-laureate aan te falen in het bestrijden van de corruptie en het nepotisme in hun land. De Liberiaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie zette Sirleaf op een lijst van 52 die sancties zouden moeten krijgen voor oorlogsmisdaden voor de vroegere Liberiaanse krijgsheer en president Charles Taylor.

- Barack Obama kreeg in 2009 de prijs na negen maanden Amerikaans presidentschap. Het Nobelcomité roemde zijn inspanningen voor nucleaire ontwapening en steun voor multilaterale organisaties zoals de VN. Meer dan de verwezenlijkingen van de laureat zei het comité te willen honoreren waarvoor Obama stond. Maar sinds 2009 heeft Obama het aantal aanvallen met "drones" drastisch opgevoerd en is ondanks zijn verkiezingsbelofte het gevangenenkamp Guantanamo op Cuba nog steeds niet gesloten.

- In 1994 kreeg de Palestijnse leider Yasser Arafat samen met de Israëlische politici Yitzhak Rabin en Shimon Peres de prijs voor de vredesakoorden van Oslo (1993). Een Noors lid van het comité stapte op uit protest want hij noemde Arafat een terrorist. Anderen stelden vragen bij het militair en/of terroristisch verleden van Rabin en Peres.

- In 1993 waren de blanke Zuid-Afrikaanse president Frederik Willem de Klerk en het zwarte anti-apartheidsboegbeeld Nelson Mandela de laureaten voor hun onderhandelingen om een einde aan het blanke minderheidsbewind. Maar in Zuid-Afrika was het niet overal "hoera": vanweg de wreedheid van het veiligheidsapparaat onder De Klerk en het terroristisch verleden van het ANC van Mandela.

- In 1978 waren de Egyptische president Anwar al-Sadat en de Israëlische premier Menachem Begin de laureaten. Van beiden is het terroristisch verleden ruim bekend.

- In 1973 waren de winnaars de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger en de Noord-Vietnamees Le Duc Tho, voor het onderhandelen van een wapenstilstand die niet stand hield. Kissinger was een architect van de Vietnamoorlog. Tho weigerde - tot nu toe als enige - de Nobelprijs voor de Vrede. De oorlog duurde overigens tot 1975.

- Dan is er de laureaat Niemand, tot negentien keer toe, bijvoorbeeld tijdens de twee wereldoorlogen.

Anderzijds meldt het Nobelcomité zelf ook enkele op zijn zachtst gezegd controversiële figuren die waren voorgedragen, maar die de prijs niet kregen zoals de Sovjetrussiche dictator Joseph Stalin (1945 en 1948), zijn Duitse evenknie Adolf Hitler (1939) en de Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini.

Als krachtig boegbeeld van geweldloos verzet kreeg Mahatma Gandhi de prijs nooit, al zitten zijn gewelddadige dood en de statuten van de prijs daar ook voor tussen. Overigens is ook de Belgische koning Albert I in 1922 genomineerd. Winnaar was toen de Noorse ontdekkingsreziger, wetenschapper en diplomaat Fridtjof Nansen.

6 Ellen Johnson Sirleaf.
GETTY Ellen Johnson Sirleaf.
6 Leymah Gbowee.
REUTERS Leymah Gbowee.
6 Yasser Arafat.
BELGA Yasser Arafat.
6 Anwar al-Sadat.
photo news Anwar al-Sadat.
6 Adolf Hitler.
photo news Adolf Hitler.

Lees meer