6 Betogers in Teheran
Photo News Betogers in Teheran

Groeit opstand uit tot revolutie in Iran? Journalisten staatsmedia stappen op, woede bevolking neemt toe

“Wij zijn geen burgers. Wij zijn gevangenen.”

Na eerst dagenlang staalhard te hebben ontkend, heeft het Iraanse regime uiteindelijk toegegeven verantwoordelijk te zijn voor het neerschieten van het passagiersvliegtuig. Een deel van de bevolking reageert woedend wegens alle leugens en eist zelfs dat de leiders opstappen. Ook de staatsmedia en celebrity’s houden zich niet langer in en spuien kritiek op het regime: “Wij zijn geen burgers. Wij zijn gevangenen”. Hoe gaat dit nu verder? Is er een revolutie op til?

Sinds zaterdagavond wordt er betoogd in meerdere steden in Iran. Die dag had het Iraanse leger erkend verantwoordelijk te zijn voor het neerhalen van het Oekraïense toestel waarbij 176 mensen omkwamen. Opvallend: tijdens de betogingen keken studenten erop toe dat er niet op de Amerikaanse en Israëlische vlaggen werd gestapt die door het regime op de grond waren geschilderd. “De VS zijn niet onze vijand. Onze vijand zit hier”, klonk het. Of nog: “Schaam je Khamenei. Verlaat het land”.

Iraniërs vroegen zich af op sociale media waarom functionarissen steeds bezig waren met het tegenspreken van kritiek uit het buitenland in plaats van te sympathiseren met de rouwende families. Anderen hadden vragen bij het feit dat het vliegtuig mocht opstijgen op het moment dat de zenuwen strak stonden gespannen tussen de VS en Iran.

Iraanse kranten die gewoonlijk heel terughoudend reageren, hebben tijdens hun zondagseditie de slachtoffers van de crash geëerd. Het officiële dagblad van het regime, ‘Iran’, publiceerde de namen van de slachtoffers in de vorm van de staart van een vliegtuig met daarbij de kop “Onvergeeflijk”.

Een andere krant, Hamshahri, gerund door enkele stadsdistricten in Teheran, kopte met “Beschaamd” en betuigde zijn medeleven. Ondertussen pakte Arman-e Meli, een hervormingsgezinde krant op de voorpagina uit met de titel: “Ongelooflijk”.

Een ander gematigd dagblad, Jomhuri-ye Eslami, of Islamitische Republiek, schreef in een hoofdartikel: “Degenen die de ware reden voor de vliegtuigcrash hebben verdoezeld en het vertrouwen van de mensen in het establishment hebben geschaad, moeten worden ontslagen of moeten aftreden.”

Ontslag

Ondertussen hebben ook drie journalisten van de Iraanse staatszender IRIB ontslag genomen. Journaliste Gelare Jabbari verontschuldigde zich in een bericht op Instagram: “Ik vond het heel moeilijk om te geloven dat onze mensen zijn vermoord. Vergeef me dat ik dit zo laat ben te weten gekomen. En vergeef me voor het feit dat ik jullie gedurende 13 jaar leugens heb verteld.”

Zahra Khatami die eveneens ontslag nam bij IRIB verklaarde: “Bedankt dat je me tot vandaag als anker hebt geaccepteerd. Ik zal nooit meer op tv komen. Vergeef me.”

TV-anker Saba Rad zei: “Bedankt voor je steun tijdens alle jaren van mijn carrière. Ik kondig aan dat ik na 21 jaar mijn werk in de media niet kan voortzetten. Ik kan het niet.”

“Wij zijn gevangenen”

En ook Iraanse celebrity’s beginnen zich te roeren. Acteurs en muzikanten hebben zich aangesloten bij bekende sporters en televisiesterren die het regime aan de kaak stellen. Topactrice Taraneh Alidoosti - bekend van de met een Oscar bekroonde film ‘The Salesman’ - heeft zich uitgesproken tegen de leiders van haar land in een Instagrampost aan haar zes miljoen volgers. Ze postte een zwart vlak met daarbij de tekst: “Wij zijn geen burgers. Dat zijn we nooit geweest. We zijn gevangenen. Miljoenen gevangenen”.

6 Taraneh Alidoosti in de film 'Forushande' (The Salesman)
EPA Taraneh Alidoosti in de film 'Forushande' (The Salesman)

Arrestaties

Inmiddels zijn in Iran arrestaties verricht in verband met de per ongeluk neergeschoten Oekraïense Boeing. “Wij hebben intensief onderzoek gedaan en meerdere mensen zijn in dit verband gearresteerd”, zei justitiewoordvoerder Gholamhossein Esmaili. Om hoeveel arrestaties het gaat heeft hij er niet aan toegevoegd. Hij verduidelijkte ook niet voor wie de arrestanten werkten. 

De woordvoerder stipte aan dat de zaak ingewikkeld is en veel dimensies heeft die onderzoek hoeven vooraleer resultaat te boeken. Eerder al had president Hassan Rohani verzekerd dat zijn land alle verantwoordelijken voor het drama zou “straffen”. Hij zei op de Iraanse televisie dat “één persoon niet alleen verantwoordelijk kan zijn voor de vliegtuigcrash”. Rohani noemde de ramp “een onvergeeflijke fout”.

6
Photo News

Revolutie?

Hoe de bevolking tijdens de komende dagen en weken zal reageren en in welke mate het Iraanse regime onder druk komt te staan, valt moeilijk in te schatten.

“Wanneer we dit door een westerse lens bekijken, zijn we altijd op zoek naar een revolutie in Iran”, legde Sanam Vakil, onderzoekster van de in Londen gevestigde denktank Chatham House. “Het is nog maar de vraag hoe het regime met dit incident en de protesten zal omgaan. De enige persoon die waardevolle veranderingen aan het politieke systeem kan doorvoeren, is de ayatollah.”

6
EPA

“Uiteindelijk staat de Islamitische Republiek onder druk, omdat mensen transparantie willen en eisen dat hun leiders verantwoording afleggen,” zei Vakil.

Misschien omschrijven de bewoordingen van de woordvoerder van het Iraanse regime, Ali Rabiee, de malaise in het land nog wel het beste. “De late bekentenis heeft de relatie tussen de natie en ons ‘onherstelbaar’ beschadigd.” De tijd zal uitwijzen hoe Teheran dit gaat oplossen. 

En als we voortgaan op wat er in het verleden is gebeurd, zou Khamenei met geweld de protesten de kop kunnen indrukken - zoals hij deed tijdens antiregeringsprotesten die het land eind vorig jaar in de ban hielden. Maar ook het buitenland kijkt mee. De Amerikaanse president Donald Trump zei dat de “wereld toekijkt” en “vermoord jullie demonstranten niet”.

6
Photo News

“Wil een opstand uitgroeien tot een revolutie, dan heeft de oppositie een gemeenschappelijke leider nodig en een gedeelde ideologie”, stelde Emmanuel Karagiannis, docent aan King’s College in Londen. “Maar de Iraanse demonstranten hebben geen van beide”.

“Het Iraanse regime is al meer dan 40 jaar aan de macht. Natuurlijk kan het instorten, maar het is moeilijk voor te stellen dat dit zou gebeuren zonder de elementen die daarvoor aanwezig zouden moeten zijn ... zoals een georganiseerde en verenigde oppositie,” sloot Vakil zich daar bij aan.

6
EPA

34 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Kevin Noël

    Zolang de revolutionaire garde en (in mindere mate) het reguliere leger achter de Ayatolahs blijven staan blijven ze aan de macht. Ofwel moet Amerika de Revolutionaire garde vernietigen.

  • DIRK SPRANGERS

    Ondertussen komen er weer minder fraaie dingen aan het licht... Er is tijdens de manifestaties tegen het regime,door de gevreesde veiligheidsdiensten weer buitensporig geweld gebruikt. Gewapende veiligheidsagenten mengden zich onder de betogers,en schoten met gepunte luchtdrukkogels !! Er zijn ondertussen beelden van te vinden... Gewonden in plassen bloed. Ook weer veel arrestaties,en verwanten komen niet te weten waar hun dierbaren nu zijn...

Lees meer