7 De hoofdrolspelers tijdens de verkiezingen in Congo: oppositieleider Felix Tshisekedi,  Kabila-protegé Emmanuel Ramazani Shadary en de populaire oppositiekandidaat Martin Fayulu.
AFP De hoofdrolspelers tijdens de verkiezingen in Congo: oppositieleider Felix Tshisekedi, Kabila-protegé Emmanuel Ramazani Shadary en de populaire oppositiekandidaat Martin Fayulu.

Vier doden bij Congolese verkiezingen, stembusgang verloopt moeizaam

Met meer dan twee jaar vertraging kunnen de Congolezen eindelijk naar de stembus. Ze kiezen niet alleen een nieuwe president, maar ook een nieuw nationaal parlement en nieuwe provincieraden. In een stembureau in de Congolese provincie Zuid-Kivu zijn uiteindelijk vier doden gevallen, zegt Vital Kamerhe, campagnedirecteur van presidentskandidaat Félix Tshisekedi. Eerder sprak de Congolese nieuwswebsite Actualité.CD van twee doden en twee gewonden. 

Het is nog wachten op de uitslag van de verkiezingen in Congo, maar toch komt er al veel kritiek op het verloop ervan. Men name enkele oppositiekandidaten hadden zondagavond kritiek. 

Oppositiekandidaat Martin Fayulu, die het goed doet in de peilingen, sprak zondagavond over “talrijke en zware onregelmatigheden”. Volgens hem werden de waarnemers in verschillende kiesbureau’s weggejaagd. Fayulu eiste de overwinning niet op, maar gelooft evenmin in de kansen van de kandidaat die huidig president Kabila naar voren heeft geschoven, Emmanuel Ramazani Shadary. “Is er een ernstig iemand die kan zeggen dat Shadary de verkiezingen heeft gewonnen?”, vroeg hij zich luidop af. Shadary verklaarde al bij het uitbrengen van zijn stem dat hij zal winnen. “Ik zal vanaf (zondag)avond de president zijn”, klonk het.

Het tellen van de stemmen, dat handmatig gebeurt, ging zondagavond van start in Kinshasa, Goma, Lubumbashi en Tshikapa. Voor de eerste officiële uitslagen is het nog enkele dagen wachten, maar mogelijk zullen maandagochtend al de eerste prognoses worden bekendgemaakt.

Kiezers zouden geprotesteerd hebben tegen de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de kiescommissie die de verkiezing wilde beïnvloeden in het voordeel van Shadary, de kandidaat van huidig president Kabila. Volgens Kamerhe zijn de agent, de man van de kiescommisie en twee burgers omgekomen.

De voorbije weken, in aanloop naar de verkiezingen, liepen de gemoederen in Congo ook al hoog op. Bij geweld in de marge van de campagne vielen, doorheen het hele land, zeker tien doden.

Moeizame stembusgang 

Vanochtend kreeg hoofdstad Kinshasa nog een zware storm te verwerken, waardoor vele straten blank staan en de kiezers moeilijker hun weg vonden naar de stembureaus.

Vanuit verschillende steden komen via de sociale media berichten over problemen met de kiezerslijsten, waarop de geregistreerde kiezers hun naam moeten vinden, en de batterijen van de stemcomputers die op verschillende plaatsen al leeg zijn. Sommige stemcomputers zijn ook niet aan de praat te krijgen, wordt op Twitter gemeld.

Trager dan verwacht

Los daarvan zijn er ook geruchten over intimidatie van kiezers of waarnemers door het leger, en over het omkopen van kiezers. En zelfs als alles werkt, staan er lange wachtrijen omdat het gebruik van de stemcomputer niet voor iedereen even evident is. Ook op het platteland zouden er tal van problemen zijn, maar dat nieuws sijpelt moeilijker door.

De stembureaus blijven dan ook op heel wat plaatsen langer open dan gepland, volgens AFP. In Kinshasa zou er nog tot 22 uur gestemd kunnen worden in het kiescentrum Saint-Raphaël, waar heel wat kiezers hun woede uiten over de vertragingen. Ook elders, in Goma en in de provincie Kasaï, kan er langer gestemd worden.

Eerste democratische machtswissel sinds onafhankelijkheid

De presidentsverkiezingen eisen alle aandacht op, omdat die voor het eerst sinds de onafhankelijkheid van België in 1960 tot een democratische machtswissel moeten leiden. De partij van uittredend president Joseph Kabila duidde Emmanuel Ramazani Shadary aan als haar kandidaat, en die zal het moeten opnemen tegen een twintigtal andere kandidaten. 

7 Kabila's protegé en door hem beoogde opvolger Emmanuel Ramazani Shadary.
EPA Kabila's protegé en door hem beoogde opvolger Emmanuel Ramazani Shadary.

De belangrijksten zijn Martin Fayulu, die gesteund wordt door de zwaargewichten Moïse Katumbi en oud-vicepresident Jean-Pierre Bemba, en de gezamenlijke kandidatuur van Felix Tshisekedi en Vital Kamerhe. Die eerste, zoon van de begin 2017 in Brussel overleden oppositieleider Etienne, is kandidaat-president, de tweede is kandidaat-premier.

Zowel Shadary als Fayulu hebben vanmorgen na het stemmen al verklaard zeker te zijn dat ze verkozen zouden worden tot president. 

7 Felix Tshisekedi.
AFP Felix Tshisekedi.

Zoals bekend is Kabila niet opnieuw kandidaat: hij heeft er al twee termijnen opzitten. Die tweede termijn liep eind 2016 af, en het kamp-Kabila deed er de afgelopen jaren alles aan om de verkiezingen op de lange baan te schuiven. De afgelopen maanden is dat gekeerd, en lijkt de partij koste wat het kost naar verkiezingen te willen gaan, zonder zich af te vragen of alle logistieke en organisatorische kwesties uitgeklaard zijn.

Niet overal verkiezingen

Volgens de onafhankelijke kiescommissie Céni hebben zowat 40 miljoen Congolezen zich als kiezer geregistreerd. Zij kunnen echter niet allemaal zondag al gaan stemmen: ruim 1 miljoen kiezers uit de oostelijke steden Beni en Butembo en de westelijke stad Yumbi moeten nog tot maart wachten, door onveiligheid en een ebola-epidemie in die streken. Waarnemers zien er echter een manoeuvre van Kinshasa in om de populaire oppositiekandidaat Fayulu de pas af te snijden.

Om te protesteren tegen het uitstel van de verkiezingen in Beni, organiseert de bevolking daar vandaag eigen verkiezingen. “Net als de anderen hebben ook wij recht om te stemmen”, klinkt het. “Beni maakt ook deel uit van de Democratische Republiek Congo.” In een wijk in Beni wachten een paar honderd Congolezen in een rij om te gaan “stemmen”.

7 De populaire Martin Fayulu.
EPA De populaire Martin Fayulu.

“Pottenkijkers geweigerd”

Europese en Amerikaanse waarnemers zijn geweigerd door de autoriteiten, met het argument dat Congo een soeverein land is en dus geen pottenkijkers nodig heeft. Afrikaanse landen hebben wel een paar honderd waarnemers gestuurd.

Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR)  zegt dat het chaotische verloop van de verkiezingen “onder de volledige verantwoordelijkheid van de Congolese overheid” vallen, aangezien die alle hulp van buitenaf geweigerd heeft. 

7 Didier Reynders.
Photo News Didier Reynders.

Volgens Reynders moeten de Congolezen zelf uitmaken of de verkiezingen als “correct” en geloofwaardig” kunnen worden beschouwd. De minister maakt zich wel zorgen over het verloop omdat waarnemers ter plaatse heel wat onregelmatigheden hebben gemeld. “Het positieve is dat de verkiezingen plaatsvinden”, besluit Reynders. 

Bloedige repressie

Als alles de komende dagen en weken blijft verlopen volgens de Céni-planning, dan worden op 15 januari de definitieve resultaten van de presidentsverkiezingen aangekondigd. De nieuwe president wordt dan op 18 januari ingezworen. De gebeurtenissen van de voorbije dagen wijzen er alvast op dat nog niet zeker is dat alles zo gesmeerd zal lopen. 

7 Oppositieleider Felix Tshisekedi.
EPA Oppositieleider Felix Tshisekedi.
7 De populaire Martin Fayulu.
AFP De populaire Martin Fayulu.

6 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.
  • Philippe Vander Haeghen

    De verkiezingsuitslag zal geannuleerd worden waardoor Kabila automatisch aan de macht blijft. Het geld is op, dus geen nieuwe stemronde. Slim gezien van de dictator.

  • Karel Van Geel

    Twee jaar wachten op verkiezingen omdat Kabila bang is om de macht te verliezen.In België is het even erg hier moeten we ook wachten om onze stem uit te brengen omdat de Marakechcoalitie bang is voor de afstraffing van de kiezer om hun ondemocratisch gedrag en het volledig negeren van de wil van het volk.

Lees meer