2 Vluchtelingen wachten tot ze worden toegelaten tot een opvangkamp in Kroatië.
AFP Vluchtelingen wachten tot ze worden toegelaten tot een opvangkamp in Kroatië.

EU stemt in met spreiding van 120.000 vluchtelingen

De Europese ministers van Binnenlandse Zaken hebben vandaag het plan voor de spreiding van 120.000 vluchtelingen goedgekeurd. Omdat er geen consensus was, drukte een meerderheid het plan door. Slovakije, Tsjechië, Hongarije en Roemenië stemden tegen, Finland onthield zich. België moet - in eerste instantie - 2.448 mensen opvangen.

De Europese ministers van Binnenlandse Zaken hebben vandaag het plan voor de spreiding van 120.000 vluchtelingen goedgekeurd. Omdat er geen consensus was, drukte een meerderheid het plan door. Slovakije, Tsjechië, Hongarije en Roemenië stemden tegen, Finland onthield zich. Het is hoogst ongebruikelijk dat er over een gevoelige kwestie als deze wordt gestemd via gewone meerderheid in plaats van tot een unanieme beslissing te komen.

De Europese bewindslieden probeerden zowel deze als vorige week een besluit te nemen waar alle landen achter staan. Op hun tweede vergadering in acht dagen tijd moesten de Europese ministers van Binnenlandse Zaken, of toch zij die bevoegd zijn voor asiel en migratie, vandaag vaststellen dat een consensus niet haalbaar was. Vooral Tsjechië en Slovakije bleken onvermurwbaar. Uiteindelijk maakte de Luxemburgse minister Jean Asselborn, die de vergadering voorzat, zijn dreigement hard: hij organiseerde een stemming over het plan. Het raakte makkelijk goedgekeurd. Slovakije, Tsjechië, Hongarije en Roemenië waren de enigen die tegenstemden, Finland onthield zich.

Vooral het verplichtende karakter in het voorstel stuitte hen tegen de borst. Om het plan erdoor te krijgen en om de steun van Polen te krijgen, werd het Commissievoorstel op verschillende punten aangepast. Zo zullen Italië en Griekenland de enige twee begunstigden zijn, Hongarije weigert zichzelf als 'frontlijnstaat' te laten bestempelen die de toestroom van vluchtelingen niet de baas kan. Boedapest heeft ook problemen met het idee dat er Europese hotspots op zijn grondgebied zouden komen waar de vluchtelingen worden geselecteerd die naar de andere lidstaten worden overgebracht.

De spreiding zal in twee stadia gebeuren. De komende twee jaar zullen 66.000 asielzoekers uit Griekenland en Italië weggeleid worden. De verdeling per lidstaat ligt ook vast, maar het bindend karakter staat niet expliciet in de eindtekst. Dat maakt weinig verschil uit, betogen EU-diplomaten, want conclusies van Europese ministerraden zijn sowieso bindend.

Volgens het plan zal ons land 4.500 van de 120.000 vluchtelingen opnemen, van wie ruim de helft nu, en de anderen in een later stadium. Het gaat voor de komende twee jaar om 579 vluchtelingen uit Italië en 1.869 uit Griekenland, samen 2.448 dus. "Momenteel is de instroom van asielzoekers zo groot dat dit niet mogelijk is", reageerde staatssecretaris Theo Francken op de quota. "Maar we zullen zien, omdat het gespreid is over een periode van 24 tot 36 maanden."

Hongarije weigert zichzelf als 'frontlijnstaat' te laten bestempelen die de toestroom van vluchtelingen niet de baas kan

"Plan gaat niet ver genoeg"

Het vluchtelingenagentschap van de Verenigde Naties (UNHCR) heeft echter al gewaarschuwd dat het huidige plan ruimschoots onvoldoende zal zijn, gezien het grote aantal vluchtelingen dat in Europa aankomt. "Een spreidingsprogramma alleen, in dit stadium van de crisis, zal niet genoeg zijn om de situatie te stabiliseren", zei woordvoerster Melissa Fleming.

Volgens de VN zijn er dit jaar al 480.000 vluchtelingen via bootjes aangekomen in Europa. Elke dag komen daar ongeveer 6.000 mensen bij.

2 Een vader met zijn twee kinderen na hun aankomst op het Griekse eiland Lesbos.
AFP Een vader met zijn twee kinderen na hun aankomst op het Griekse eiland Lesbos.

'Een spreidingsprogramma alleen, in dit stadium van de crisis, zal niet genoeg zijn om de situatie te stabiliseren'

UNHCR-woordvoerster Melissa Fleming

Jaar uitstel

Voor de beslissing over de verdeling van de overige 54.000 mensen - die oorspronkelijk uit Hongarije zouden komen - is een jaar uitstel verleend. Daarmee blijft het spreidingsplan uit het vaarwater van de Poolse verkiezingen, die op 25 oktober plaatsvinden. Het is wel de bedoeling dat ook deze tweede groep in Griekenland en Italië wordt gezocht, maar als een andere Europese lidstaat de komende maanden in de frontlijn van een migratiestroom komt te liggen, kan die eveneens als begunstigde worden aangeduid. De verdeling zou volgens dezelfde principes gebeuren als in het eerste stadium. Voor België wil dit zeggen dat een 2.000-tal vluchtelingen er nog bovenop zullen komen.

Een andere aanpassing aan het plan van de Commissie is dat lidstaten die met 'uitzonderlijke omstandigheden' geconfronteerd worden, tijdelijk niet hoeven mee te doen aan de opvang van de hun toegewezen vluchtelingen. Die schorsing kan niet langer dan 12 maanden duren en geldt voor maximaal 30 procent van het quotum. Van de door de Commissie voorgestelde mogelijkheid van financiële compensaties, te betalen door lidstaten die niet aan het spreidingsplan meedoen, is geen sprake meer.

Voorzitter Asselborn toonde zich tevreden met het akkoord. "Sommigen zullen zeggen dat Europa verdeeld is omdat het tot een stemming is gekomen. Maar we hebben te maken met een noodsituatie. Men beschuldigt de EU er vaak van niet snel genoeg beslissingen te nemen, daarom moest de juridische tekst over de verdeling van 120.000 mensen vandaag aangenomen worden. Anders zou Europa nog meer verdeeld zijn geweest en zijn geloofwaardigheid nog meer ondermijnd."

Volgens Belgisch staatssecretaris Theo Francken (N-VA) was het hoog tijd dat de Europese solidariteit ook eens andersom begon te werken: "Van het oosten naar het westen, niet altijd van het westen naar het oosten". Hij gaat ervan uit dat de staatshoofden en regeringsleiders woensdagavond, tijdens de Europese top, het over de opvolging zullen hebben: wat gebeurt er wanneer een van de landen die tegenstemde de genomen beslissing niet wil uitvoeren? De Slovaakse eerste minister Robert Fico zei al dat hij het Europese "dictaat" niet aanvaardt.

Francken is ook tevreden met de hotspots die vanaf volgende week operationeel zullen zijn in Italië en Griekenland. "Zo weten we wie Europa allemaal binnenkomt."

"Beter integratiebeleid is nodig"

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is er van overtuigd dat de EU de situatie beheersbaar kan houden, mits de juiste strategie wordt toegepast. "De toestroom van vluchtelingen zal nog langere tijd groot blijven en de situatie gespannen", zegt OESO-expert Thomas Liebig. In Europa worden dit jaar meer dan 1 miljoen vluchtelingen verwacht.

Het jaar 2015 wordt een recordjaar op asielgebied in Europa, maar eerder dan een probleem ziet de OESO er een kans in. "Voorwaarde is wel dat er een beter integratiebeleid gevoerd wordt", klinkt het.

Het speciale van de huidige situatie is volgens de OESO dat er in veel landen een crisis heerst, met weinig vooruitzicht op verbetering. Zo geeft in Nigeria 44 procent van de 15-plussers aan dat ze het land willen verlaten. In Albanië is dat 39 procent, in Senegal 37 procent en in Syrië 31 procent . De EU-lidstaten staan hoog op hun verlanglijstje.

Lees meer