Donald Tusk (midden) bij aanvang van de Europese top.
PHOTO_NEWS Donald Tusk (midden) bij aanvang van de Europese top.

Lidstaten willen tegen eind juni knoop over Europese grenswacht doorhakken

De Europese lidstaten moeten tegen eind juni beslissen wat ze willen aanvangen met het voorstel van de Commissie voor de oprichting van een Europese grens- en kustwacht. Dat hebben de staatshoofden en regeringsleiders donderdag beslist op hun top in Brussel. De meeste lidstaten zijn gewonnen voor het idee van zo'n Europees agentschap, luidt het.

Tegen de achtergrond van de vluchtelingencrisis stelde de Europese Commissie deze week voor een Europese grenswacht op te richten die pijlsnel kan uitrukken bij een crisis aan een Europese buitengrens. Dat is volgens haar nodig om de Schengenruimte zonder binnengrenzen overeind te houden. Immers, als antwoord op de instroom van honderdduizenden vluchtelingen via de Griekse eilanden voerde een aantal lidstaten de voorbije maanden al opnieuw tijdelijke nationale grenscontroles in.

Het voorstel is omstreden, omdat de EU-grenswachters ook zonder verzoek van de lidstaat aan de buitengrens zouden kunnen uitrukken. "De bescherming van de grens is en zou in eerste instantie het domein van nationale staten moeten zijn", erkende Tusk. "Maar Europa kan niet kwetsbaar blijven wanneer Schengenlanden niet in staat zijn hun grenzen effectief te beschermen. Als we dit voorstel verwerpen, moeten we een andere oplossing vinden, maar ik vrees dat die even pijnlijk zal zijn."

'Europa kan niet kwetsbaar blijven wanneer Schengenlanden niet in staat zijn hun grenzen effectief te beschermen'

Donald Tusk

Gemeenschappelijk standpunt

Over de inhoud zijn ze het niet eens, maar de 28 leiders vinden wel dat ze tegen eind juni een gemeenschappelijk standpunt over het dossier moeten kunnen innemen, ter voorbereiding van de onderhandelingen met het Europees Parlement. "Dit is een behoorlijk ambitieuze deadline", zegt een topdiplomaat.

Enkele leiders toonden zich tijdens de discussie niet tevreden met het voorstel. "Het zal dan ook niet zomaar overgenomen worden, de lidstaten zullen het ongetwijfeld aanpassen", luidt het. "Zoals dat overigens altijd gebeurt met een Commissievoorstel."

In het noordwesten van het continent bestaat er wel brede steun. "Dit gaat in de goede richting", reageerde premier Charles Michel voor aanvang. Michel wil inspanningen leveren voor strengere grenscontroles aan de buitengrenzen. "We moeten middelen vrijmaken om meer steun te geven aan landen als Griekenland, Italië en Bulgarije. Dit is cruciaal voor de toekomst van Europa en Schengen", zei de eerste minister, die ook toejuichte dat Griekenland "stappen in de goede richting zet" en "meer Europese steun aanvaardt" om de grootste vluchtelingencrisis sinds Wereldoorlog II het hoofd te bieden.

De Griekse premier Alexis Tsipras liet een constructief geluid horen. "Solidariteit met deze mensen blijft onze grootste plicht", beklemtoonde hij, maar "de tijd is gekomen om meer samen te werken om de migratiestromen te verminderen". De uiterst linkse regeringsleider beloofde alvast een nauwere samenwerking met Turkije en klopte zich op de borst over de vooruitgang die is geboekt bij de inrichting van opvangcentra ("ik hou niet zo van het woord hotspots") op de eilanden.

Samenwerking met Turkije

In die hotspots aan de Europese buitengrenzen moet uitgemaakt worden wie kans maakt op bescherming. 160.000 vluchtelingen uit Syrië en Eritrea zouden dan via een bindend spreidingsplan overgebracht worden naar de andere lidstaten. De trage oprichting van hotspots en het hardnekkige verzet in een aantal Centraal- en Oost-Europese landen belemmeren de uitrol van dat plan. Tot dusver zijn minder dan tweehonderd vluchtelingen overgebracht.

De Europeanen stellen tot drie miljard euro aan financiële steun in het vooruitzicht om de opvang van de meer dan twee miljoen vluchtelingen in Turkije te verbeteren

De staatshoofden en regeringsleiders gaven hun ambassadeurs ook de opdracht om zo snel mogelijk een akkoord te vinden over de financiering van de 3 miljard euro waarmee Syrische vluchtelingen in Turkije moeten geholpen worden. Het ziet ernaar uit dat 1 miljard euro in de Europese begroting zal worden gezocht en dat de lidstaten 2 miljard op tafel gaan leggen. Dat zou voor België een bijdrage van 58 miljoen euro betekenen.

Na de discussie over de migratiecrisis gingen de leiders aan tafel voor hun diner. Daar schotelt de Britse premier David Cameron zijn collega's het Brexit-dossier voor.

Lees meer