3 Brenton Tarrant kreeg 92 aanklachten aan zijn broek.
REUTERS Brenton Tarrant kreeg 92 aanklachten aan zijn broek.

Voorarrest van “Saint Tarrant” verlengd: hoe schutter Christchurch een voorbeeld werd voor anderen

Het leven in Christchurch staat vandaag weer even stil. De verlenging van het voorarrest van Brenton Tarrant roept de afschuwelijke herinnering op aan het bloedbad in de Al-Noor moskee, vijf maanden geleden. De dader is inmiddels een voorbeeld voor anderen.

De meest gehate man van Nieuw-Zeeland hoeft vandaag van rechter Cameron Mander niet aanwezig te zijn bij de derde pro-formazitting in Christchurch. Die zitting duurt maar kort en gaat alleen over procedures, aldus Mander. De inhoudelijke zaak wordt pas volgend jaar mei behandeld, als het vooronderzoek is afgerond.

Als de rechter anders had beslist, zou Brenton Tarrant (Australiër, 28) overigens ook niet in de rechtbank van Christchurch hebben gezeten. Hij wordt vastgehouden in een zwaarbeveiligde vleugel van de gevangenis in Paremoremo, aan de rand van Auckland. De laatste keer dat Tarrant wel 'aanschoof', gebeurde dat met behulp van een tv-verbinding. Hij luisterde toen met een tevreden gezicht naar Shane Tait, een van zijn advocaten, die namens hem verklaarde onschuldig te zijn aan alle 92 aanklachten: 51 voor moord, 40 voor poging tot moord en één voor terrorisme.

Kille cijfers

Het zijn de kille cijfers achter het grootste bloedbad uit de recente geschiedenis van Nieuw-Zeeland. Op 15 maart leegde Tarrant zijn wapens in twee gebedshuizen in Christchurch, in de Masjid al-Noor en in de Linwood-moskee. Hij koos bewust voor de vrijdag en deze doelwitten omdat hij zoveel mogelijk slachtoffers wilde maken op de plek die moslims het dierbaarst is, de moskee waar zij samen met familie en vrienden in gebed gaan. Tarrant zond de beelden van de schietpartij live uit via Facebook. Hij zette ook een 73 pagina's tellend manifest online waarin de extreemrechtse nationalist moslims 'indringers' noemt die 'de blanke bevolking willen vervangen'. De aanslag raakte Nieuw-Zeeland, een van de veiligste landen ter wereld, in het hart.

Vijf maanden later zijn de zichtbare herinneringen uitgewist. In de Al-Noor moskee ligt een nieuw dik, blauw tapijt op de vloer, De muren zijn opnieuw gepleisterd en geverfd. “We hebben alles vervangen'', zegt Murray Stirling (52) tegenover een Britse krant. “Wat dat betreft herinnert niets meer aan wat hij ons toen heeft aangedaan.” Maar de gedachten aan de dag van toen zijn nog springlevend. In een hoekje van de moskee staat een jonge man zachtjes te huilen. Mede daarom zijn er vandaag in de rechtszaal hulpverleners die nabestaanden en herstelde slachtoffers - voor wie tientallen plekken zijn gereserveerd - bijstaan in de verwerking van alle emoties die weer zullen vrijkomen.

Voorbeeld

Het doet Christchurch en de rest van Nieuw-Zeeland ook pijn dat Brenton Tarrant inmiddels een voorbeeld is voor andere extremisten. De jonge Noor Philip Manshaus die zaterdag zwaarbewapend een moskee in Baerum nabij Oslo binnendrong en kon worden overmeesterd, liet zich door 'Saint Tarrant' inspireren. Dat geldt ook voor Patrick Crusius, de Amerikaan die op diezelfde dag in een winkelcentrum in El Paso (Texas) 22 'Mexicanen' doodschoot en in een manifest dezelfde extremistische taal uitte als Tarrant. Veiligheidsexperts noemen drie redenen waarom zijn aanslag 'een voorbeeld' is geworden voor andere blanke extremisten: de aanval gebeurde in een moskee, werd live uitgezonden op internet en telde een groot aantal slachtoffers.

(Lees verder onder de foto)

3 Patrick Crusius.
El Paso Police Department via Ge Patrick Crusius.

Gekken

“Dat anderen hem na-apen laat zien dat het hier gaat om een wereldwijd probleem. Niemand is immuun voor het geweld van deze gekken'', zegt Shamsideen Iposu die op 15 maart op het nippertje kon ontsnappen aan het dodelijk vuur van Tarrant. Dat er 'copycats' zijn valt anderen in Christchurch zwaar. Nieuwe aanslagen rijt hun wonden open en werpt opnieuw die ene vraag op: hoe maak je een einde aan deze zinloze aanvallen?

In de tussentijd groeit ook de kritiek op de eigen regering. In de eerste weken na de aanslag werd vooral premier Jacinda Ardern op handen gedragen. In en buiten Nieuw-Zeeland maakte zij grote indruk met de manier waarop zij troost bracht en de eenheid bewaarde. Ardern kondigde in mei een groot onderzoek aan. De 'Royal Commission' moet bijvoorbeeld een antwoord geven op de vraag of het veiligheidsapparaat het gevaar van blank extremisme niet heeft onderschat, zich te veel richtte op moslimterrorisme. Al snel bleek dat ook de commissie zelf niet weet om te gaan met de eigen kleine moslimgemeenschap (ongeveer 1 procent van de totale bevolking). Hoorzittingen werden gehouden op belangrijke islamitische feestdagen, er werd te weinig rekening gehouden met hun belangen, aldus klachten van moslimleiders en mensenrechtenadvocaten. Ook duurt de procesgang tegen Tarrant in hun ogen veel te lang. In juni kregen ze te horen dat het proces 4 mei volgend jaar begint. Juist dan wordt de islamitische vastenmaand ramadan gehouden.

(Lees verder onder de foto)

3 Philip Manshaus.
AFP Philip Manshaus.

Brief

Dat Brenton Tarrant recent vanuit zijn cel een handgeschreven brief heeft kunnen versturen, zorgt ook voor veel onbegrip in het land. In de brief waarschuwt de schutter voor 'een groot conflict' en gebruikt hij oorlogstaal. De brief werd gepubliceerd op de website 4chan, die erom bekendstaat dat racisten er hun mening posten. De autoriteiten erkenden gisteren dat het een grote fout is geweest het sturen van de brief toe te staan.

Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.

Lees meer