Inge Van Zomeren

Exclusief voor abonnees

“En, al een nieuw lief?” Zo maak je komaf met smalltalk aan de feesttafel

Ook al heb je een goede band met je ouders en je dichte familie, het blijkt toch niet altijd simpel om écht met elkaar te praten. Met onze tips kom je deze feesten verder dan de obligate babbel over elkaars gezondheid, het werk of de kinderen.

Eén troost: als het niet zo goed lukt om thuis te praten, ben je in elk geval niet alleen. Maar liefst 59,5 procent van de Vlamingen heeft moeite om met zijn of haar ouders over emoties te praten, zo bleek onlangs uit onderzoek van iVOX. “Misschien staat het simpelweg niet in jullie familiescript”, legt psychologe Kim De Corte uit. “Zo’n familiescript is het geheel van tradities en gewoontes die jullie door de jaren heen onbewust opgebouwd hebben, de ongeschreven regels waar jullie je allemaal aan houden. Soms komt het daarin vast te staan dat er thuis bijvoorbeeld alleen over het werk gepraat wordt, of dat jullie als familie wat op de oppervlakte blijven.” Daar hoef je je niet bij neer te leggen, maar zo’n aanpassing aan het script kan wel wat moeite kosten. “Sommige familiescripts zijn heel flexibel en veranderen zonder moeite”, begint Kim, “maar het komt vaker voor dat het draaiboek meer rigide is. Mensen zijn gewoontedieren, en zo’n patroon kan dus behoorlijk moeilijk zijn om te doorbreken. Belangrijk is eerst en vooral benoemen wat je wil doen – meer met elkaar praten – en waarom je dat wil. Iets bespreekbaar maken is altijd goed. Zo heb je de mensen om je heen al wat voorbereid en roept een verandering wat minder weerstand op.”

Ook kan het goed zijn te beseffen dat de generatie voor ons misschien nooit geleerd heeft om open met elkaar te praten. Zo bleek ook uit het onderzoek van iVOX: maar liefst 73 procent van ons vindt de band met onze kinderen opener dan de band die we vroeger met onze ouders hadden. Dat wil zeggen dat wij misschien iets van hen verwachten dat zij helemaal niet gewend zijn. Dingen die nooit in ons familiescript geschreven zijn, omdat het ook niet in dat van onze ouders stond. Het belangrijkste volgens de psychologe? “Volharding. Het zal nodig zijn om dingen verschillende keren anders te doen: je probeert je familie of gezin namelijk in een nieuw patroon te krijgen.” 

Alle verandering is moeilijk, ook voor jou. Dus als je het idee hebt dat je vastzit, is het waardevol om eens naar je eigen rol erin te kijken. Sta jij misschien zelf een open relatie of open gesprekken in de weg? Durf jij je wel bloot te geven? Ben jij bang voor de reactie van een ander? Tijd voor wat kwetsbaarheid. Al is dat niet ltijd gemakkelijk, weet Kim De Corte: “Kwetsbaar zijn of je kwetsbaar opstellen vergt heel wat moed, maar kan zeker de moeite waard zijn. Wanneer jij aangeeft hoe je je bij iets voelt, verlaagt dat de drempel bij een ander.

Dé uitsmijter om mee te nemen volgens Kim: “Soms kan het uitspreken alleen al voor jou een opluchting betekenen, zelfs als er weinig mee gedaan wordt. En alles wat je niet gezegd hebt, daar kan een ander ook geen
rekening mee houden.”

ALS JE SAMEN AAN DE FEESTTAFEL ZIT

Het kerstdiner is een moment dat bol staat van de verwachtingen. Denk maar aan hoe gezellig en hoe fijn het samen moet zijn. Of je verwachtingen over wat anderen van jou of je eten zullen vinden. Of hoe iemand zich vast wel weer zal gedragen (want zatte nonkel X wordt na een tijdje altijd zo vervelend …). Hoe hou je de sfeer – of eigenlijk vooral je eigen blik – positief? En meer nog: hoe ga je een interessant gesprek aan?

• Probeer voordat je aan tafel gaat even een moment voor jezelf te nemen en evalueer hoe je je voelt. Ben je gestrest – en dus wat prikkelbaar – van de voorbereiding? Adem rustig in en uit. Pas in dat geval trouwens ook op met alcohol. Daarvan gaan alle remmen los, en reageer je misschien op een manier waar je achteraf spijt van zal hebben.

• Word je bewust van je eigen verwachtingen. Ben je bang dat iemand zich op een bepaalde manier zal gedragen? Dan behandel je hem of haar misschien anders dan je zou doen zonder die verwachtingen. Bijvoorbeeld: je vindt dat je schoonmoeder zich te veel met de opvoeding van je kinderen bemoeit. Haar goedbedoelde vraag over je kroost kan dan helemaal verkeerd vallen. En dus reageer jij geprikkeld, terwijl zij dat objectief gezien misschien helemaal niet verdient. Oneerlijk voor haar en het staat misschien ook net in de weg dat jullie een open, fijne relatie kunnen aangaan.

• Zit je dan toch naast iemand met wie je op het eerste gezicht weinig gemeen hebt? Ideaal, want elkaar leren kennen kan juist heel waardevol zijn. Een heel fijn gesprek kan ook eentje zijn waar jij vooral de vragen stelt. Vraag bijvoorbeeld aan een ongeïnteresseerd puberneefje of -nichtje wat ze zo doen na school. Vraag door en durf directe vragen te stellen. ‘Ken je iemand met een gameverslaving? Hoe is dat?’ Of: ‘Heb jij ook weleens vervelende berichtjes gehad online?’ Toon je oprechte interesse en je zal versteld staan van hoe goed jullie gesprekken worden.

ALS JE SAMEN IN DE AUTO ZIT

De auto is de ideale plek om te praten, zelfs met iemand bij wie het anders niet zo goed lukt. In de auto voelen we namelijk een bepaalde afstand tot de rest van de wereld. Ook meteen de reden dat mensen die in het normale leven juist poeslief zijn, ineens kleurrijke verwensingen naar medeweggebruikers roepen. Verder zit je ook naast je gesprekspartner in plaats van tegenover hem. Je kan elkaar niet aankijken, en dat maakt een emotioneel beladen gesprek minder intimiderend. Nog enkele tips:

• Geef ruimte aan pauze. Laat iemand gerust naar buiten turen. Een stilte is in de auto minder snel ongemakkelijk dan wanneer je met elkaar aan tafel zit. Een beetje lucht in een gesprek kan wonderen doen.

• Bedenk van tevoren wat je wil vragen of wil zeggen. Een autorit duurt meestal geen uren, dus moet (en kan) je snel tot de kern komen. Leid het eenvoudigweg in als: ‘Zeg, wat ik nog eens wilde vragen’ of ‘Weet je waar ik het nog over wilde hebben?’.

• Durf zelf dieper te gaan. Al vraagt iemand misschien oppervlakkige dingen zoals ‘Hoe is het nu op je werk?’, geef gerust het goede voorbeeld. Als jij echt openhartig antwoordt, kan ook een algemeen onderwerp al snel tot een mooie connectie leiden.

ALS JE OP FAMILIEWEEKEND GAAT

Op weekend samen heb je wat meer tijd om nieuwe, andere manieren van communiceren aan te gaan. Het ideale moment om eens iets anders te proberen. Maar als je ziet dat mensen het niet zien zitten of als ze stil blijven, druk dan niet door: je zit namelijk daarna nog een dag met elkaar opgescheept! Enkele tips: 

• Lichamelijk bezig zijn verlaagt de drempel om te praten. Maak eens een lange winterwandeling samen. En petit comité werkt trouwens ook goed, het is gemakkelijker om kwetsbaar te zijn in een kleine groep of zelfs met z’n tweetjes.

• Gaat het gesprek op weekend ineens toch een kant op die jij niet wil? Benoem zo duidelijk mogelijk dat jij je er niet comfortabel bij voelt. Maar vertel er wel meteen bij waarom. Zo hou je de deur nog open naar een open 
relatie, zelfs al ben je nu even niet klaar om iets met iemand te delen.

• En last but not least: accepteer dat iedereen een andere communicatiestijl heeft. Onthoud dat ‘houden van’ niet altijd in woorden geuit hoeft te worden. Praktische steun kan bijvoorbeeld ook heel veel waard zijn. Focus op de dingen die jullie wel met elkaar delen of op hetgeen je wel uit de relatie kan halen – zelfs al is dat woordeloos – en probeer dat vooral te koesteren.

SPELLETJES OM HET IJS TE BREKEN

Deze twee spelletjes kunnen het gesprek op gang brengen.

Het eerste spelletje heet ‘Twee waarheden, één leugen’. Iedereen mag vijf minuten nadenken en vertelt dan om de beurt drie zinnen over zichzelf, waarvan er twee waar zijn en één niet. De rest mag overleggen en probeert de zin te vinden die niet waar is. Bijvoorbeeld: ‘Ik schreef vroeger mijn eigen ziektebriefjes voor school, ik mis de familievakanties die we vroeger in Frankrijk doorbrachten en ik vind mama’s zalmterrine eigenlijk helemaal niet lekker.’ Uiteraard is het de bedoeling dat de zinnen relatief onschuldig blijven, maar een beetje pit kan het net grappig maken. Je weet zelf het beste wat de sfeer is in jouw gezin en of jullie wel tegen een stootje kunnen. Je deelt alleen wat je wil delen!

Maak een persoonlijk memospel met je eigen familiefoto’s. Kies bijvoorbeeld familieportretten, schoolfoto’s of oude vakantiefoto’s. Spreek met elkaar af dat degene die een paar gevonden heeft, iets moet vertellen over de persoon of situatie op de foto. Dat kan heel kort zijn. Een herinnering die je eraan hebt, een weetje over jezelf in relatie tot de persoon op de foto ... Je kan dit spel keer op keer met elkaar spelen en zo leer je elkaar of je familie op de foto steeds beter kennen.

Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.

Lees meer