7
Getty Images

Exclusief voor abonnees

Gestoken door mug, wesp of teek? Arts legt uit welke middeltjes (niet) werken

Elke zomer worden duizenden mensen gestoken door wespen, muggen, teken, dazen en kwallen. De pijn zal echter niet afnemen door te plassen op een kwallenbeet of suiker op een wespensteek te doen. Wat dan wel? VUB-professor Huisarts-geneeskunde Dirk Devroey legt uit wat je wel en niet mag doen bij een dazen-, teken-, muggen-, kwallen-, wespen- of bijensteek.

1. Een dazenbeet

NIET DOEN
• Speciaal lichte kledij aantrekken
“Dat je dazenbeten zou aantrekken met donkere kledij en ze dus voorkomen door lichte kledij aan te trekken, is niet wetenschappelijk bewezen. Wel gebruikt men soms een zwarte bol als val, omdat die op het achterwerk van een paard lijkt en meer warmte absorbeert dan een witte.

• Warme theelepel of verse peterselie tegen het gif
De beet van een daas is niet giftig voor de mens, maar kan bij paarden moeraskoorts veroorzaken. De daas geeft wel een stof af waarop mensen eventueel allergisch kunnen reageren. Maar dat je de werking ervan kan verminderen of ongedaan maken door er een warme theelepel op te leggen of er met verse peterselie op te wrijven, is niet bewezen.”

WEL DOEN
• Ontsmetten en ijs
Een dazenbeet word je zelden meteen gewaar. Doorgaans krijg je pas achteraf last van zwelling, jeuk, roodheid en pijn. Dit komt doordat bacteriën die infecties veroorzaken bij de beet binnendringen in de huid. Een dazenbeet kan gedurende enkele dagen vervelender worden, maar als je ze meteen ontsmet en er ijs op legt, zal de zwelling sneller afnemen.”

• Cortisonecrème
Ook cortisonecrème helpt om de lokale ontsteking te verminderen. Je kan bij de apotheek zonder voorschrift cortisonecrème verkrijgen die doeltreffend is bij diverse insectenbeten.”

7 Daas
RV Daas

2. Een tekenbeet

NIET DOEN
• Meteen antibiotica nemen
Devroey: “Vaak wordt gezegd dat je na een tekenbeet antibiotica moet nemen om de ziekte van Lyme te voorkomen. Maar niet elke tekenbeet veroorzaakt die. Alleen als je koorts hebt de weken erna of als er een erythema migrans (rode kring of vlek, red.) verschijnt, is het aangeraden een antibioticabehandeling te vragen bij de huisarts. Bloedonderzoek is niet nodig.”

• Ether op de teek doen
In het verleden was men ervan overtuigd dat ether helpt om de teek te verdoven, waardoor je hem makkelijker zou kunnen verwijderen. Maar intussen is gebleken dat ether de teek net aanmoedigt om besmet materiaal uit te stoten. Nadat hij verwijderd is, kan je de beet wel ontsmetten om ontstekingen te voorkomen.”

• Veel huid bloot laten
Een teek nestelt zich op plekken waar hij het makkelijkst bloed kan zuigen of die bloot zijn. Dat kunnen zowel warme als minder warme lichaamsplekken zijn.”

Knijp je met een pincet óp het lichaam, dan ga je de Borrelia-bacterie waarmee de teek besmet is net in je lichaam injecteren

WEL DOEN
• Aansluitende kledij dragen
Tekenbeten voorkomen is moeilijk. Hoge grassen en struiken vermijden, helpt. Nauw aansluitende kledij dragen tijdens wandelingen in bossen en velden is ook aan te raden. De doeltreffendheid van anti-tekensprays is niet wetenschappelijk bewezen.”

• Verwijderen met tang
Sowieso controleer je je hele lichaam het best op eventuele teken na een wandeling. Heb je een teek, verwijder die dan met een tekentang of pincet. Met een pincet moet je er wel goed op letten dat je tussen het hoofd en het lichaam knijpt om hem te verwijderen. Knijp je óp het lichaam, dan ga je de Borrelia-bacterie waarmee de teek besmet is net in je lichaam injecteren. De dagen na een tekenbeet controleer je het best nog eens de bijtplekken om na te gaan of er al dan niet rode kringen of vlekken verschijnen. Maak je koorts in de weken na een tekenbeet, ga dan naar de huisarts.”

7 Teek
RV Teek

3. Een muggenbeet

NIET DOEN
• Tandpasta erop smeren
Devroey: “Er wordt gezegd dat dit zwelling en jeuk zou tegengaan, maar dat is niet wetenschappelijk bewezen.”

• Preventief Knoflook eten
Het is niet bewezen dat knoflook eten muggen op afstand houdt.”

Zweten, parfum en alcohol gebruiken 
Muggen houden niet alleen van (zoete) geurextracten in parfums, bodylotions en zonnecrèmes, maar ook van zweet. Uit onderzoek is gebleken dat je meer muggen aantrekt wanneer je alcohol drinkt.”

IJs helpt om te verzachten en cortisonecrème om de jeuk en ontsteking van een muggenbeet aan te pakken

WEL DOEN
• Stinkkaas eten
“Uit een studie is gebleken dat Limburgse stinkkaas malariamuggen op afstand zou houden.”

DEET
Muggenmelk met DEET helpt om muggen af te weren, maar dit wordt meestal alleen gebruikt tegen malariamuggen.”

IJs en cortisone
IJs helpt om te verzachten en cortisonecrème om de jeuk en ontsteking aan te pakken. Eventueel kan je de huid na een muggenbeet nog ontsmetten om infecties te voorkomen.”

7 Mug
iStock Mug

4. wespen- of bijensteek

NIET DOEN
Citronella, lavendel en kruidnagel
Devroey: “Helaas hou je hier wespen en bijen niet mee op afstand. Tijdens het eten kan je er wel op letten om geen zoete dingen als fruit en wijn op tafel te zetten. Groenten trekken minder makkelijk bijen en wespen aan.”

De angel uitzuigen
Het risico bestaat dat je hierdoor net een allergische reactie veroorzaakt. Met een pincet verwijderen is ook geen goed idee, omdat je zo het resterende gif in de wonde kan injecteren. Je kan beter de angel wegkrabben of uitschrapen met een kredietkaart. En denk eraan: alleen een bij laat een angel achter, wespen doen dat niet.”

Het is niet wetenschappelijk bewezen dat suiker helpt om de pijn en ontsteking van de wespen- of bijensteek aan te pakken

Suiker op de wonde doen
Dat zou ik niet doen. Het is niet wetenschappelijk bewezen dat suiker helpt om de pijn en ontsteking van de wespen- of bijensteek aan te pakken.”

WEL DOEN
Afspoelen met kraantjeswater
Dat is voldoende om het zuur te verwijderen.”

IJs en cortisone
Steken van wespen en bijen dringen dieper in de huid, waardoor ontsmetten nodig is om ernstige huidinfecties te voorkomen. Net zoals bij andere insectenbeten, helpen ijs en cortisonecrème om pijn, zwelling en ontsteking aan te pakken.”

7 Wesp
Shutterstock Wesp

5. Een kwallenbeet

NIET DOEN
Erop plassen
Dat plassen op een kwallenbeet zou helpen om te ontgiften, is een hardnekkige mythe”, aldus Dirk Devroey.

Spoelen met water
Gewoon drinkwater of zoet water heeft weinig tot geen effect op een kwallenbeet.”

WEL DOEN
Compres met azijn
Gebruik azijn niet rechtstreeks op de huid, maar verdun met wat kraantjeswater en breng met een compres aan.”

Naar de huisarts
Een beet van een kwal is veel ernstiger dan eentje van een insect. Als de rode plek groter wordt dan 2 cm kan het nuttig zijn om een antihistaminica te nemen, een middel om allergische reacties te onderdrukken. Zonder doktersvoorschrift verkrijgbaar.”

7 Kwal
ThinkStock Kwal

Wist je dat… spinnen NIET bijten?

Devroey: “Regelmatig zien we patiënten die zeggen door een spin gebeten te zijn. Maar de spinnen in onze contreien bijten niet. Heb je een rode, jeukende plek of zwelling op je huid, dan is een van de besproken insecten wellicht de dader.”

7 Koffieboonspin
RV Koffieboonspin

Lees ook:

Agressief, invasief en soms zelfs dodelijk: de Aziatische hoornaar zwermt uit over Vlaanderen (+)

Hoe effectief is een zelfgemaakte wespenval? (+)

Werkt de drie-secondenregel echt? Expert beantwoordt 10 vragen over hevig onweer (+)

Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.

Lees meer