Getty Images/iStockphoto

Exclusief voor abonnees

Hello stralend gebit: zo vermijd je tandproblemen

Een stralende tandenrij staat meer dan ooit bovenaan op ons verlanglijstje. Toch liggen er ook kapers op de kust, want tandproblemen zoals cariës komen vaker voor dan vroeger. Hoe dat komt en hoe je tandproblemen kan vermijden? We vroegen het aan een specialist.

Cariës bij kleuters

Is jouw kleuter ook al in de tandartsenstoel beland voor het vullen van een gaatje? Hij of zij is niet alleen. Cariës bij kinderen blijkt vandaag nog steeds een groot probleem. “Suikerrijke voeding speelt daarbij zeker een
belangrijke rol”, zegt Luc Martens, professor kindertandheelkunde aan de UGent. “Vooral grazing is nefast voor het gebit. Kinderen, maar ook volwassenen trouwens, lopen de hele dag door te snacken, waardoor suikers veel vaker met de tanden in contact komen en zo cariës kunnen veroorzaken.’ Ondanks alle nadruk op een goede mondhygiëne blijkt het voorkomen van gaatjes bij jonge kinderen niet te dalen. ‘Integendeel, we merken wereldwijd zelfs een lichte stijging bij peuters en kleuters. Zuigflesjes gevuld met frisdranken, zelfbereide fruitsappen, zoete melkdranken, fopspenen in de choco gedipt … Er bestaat blijkbaar nog heel wat onwetendheid bij jonge ouders, in alle lagen van de bevolking. Kleuters kan je het best niet zoveel zoetigheid geven.”

Dit doet de tandarts 

Rond de leeftijd van acht jaar maakt het melkgebit plaats voor het definitieve gebit, maar dat betekent niet dat schade aan melktanden onschuldig is. “Als cariës niet behandeld wordt, zien we zelfs bij jonge kinderen abcessen, ontstekingshaarden, ettervloei …,” zegt professor Martens. Om erger te voorkomen is snel aanpakken de boodschap. “Ook in ons ziekenhuis krijgen we geregeld kleuters met een totale aantasting van het melkgebit over de vloer. Die moeten dan onder narcose behandeld worden. Zestien vullingen in een gebit van twintig tanden komt jammer genoeg nog altijd vaak voor.”

Dit kan je zelf doen

Voorkomen is beter dan genezen. Met een gezond voedingspatroon kom je al een heel eind. De professor: “Er mag al eens gesnoept worden, maar niet de hele dag door. En de tanden ’s morgens en voor het slapengaan goed poetsen blijft de hoofdboodschap. Kinderen tot de leeftijd van zes hebben nog wat hulp nodig. Installeer hen voor een spiegel en leer hen om elke tand te poetsen. Plaats een zandloper in de buurt, zodat elke poetsbeurt twee minuten duurt. Hulpmiddelen zoals elektrische borstels met een leuk deuntje of flikkerende lampjes kunnen alleen maar helpen. Poets eventueel nog even na om er zeker van te zijn dat alle tanden goed
gereinigd zijn.”

Onverklaarbare kaasmolaren

Een hot topic op heel wat symposia zijn de kaastanden. “Vijftien procent van alle kinderen heeft er last van”, zegt professor Martens. “De zesjaarstanden – de kiezen die rond de leeftijd van zes jaar doorbreken – zijn minder goed gevormd. In een milde vorm vertonen ze witgelige vlekjes, in een ergere fase kunnen de tanden afbrokkelen. Bij de helft van de kinderen met kaasmolaren zien we hetzelfde op de snijtanden.’ Over de oorzaak tasten wetenschappers nog in het duister. ‘Sinds 2000 zien we wereldwijd een enorme toename, maar we kennen de echte oorzaak niet. We vermoeden dat metabole stoornissen in het eerste levensjaar, veroorzaakt door koorts of diarree, aan de basis liggen. De kiezen liggen al vanaf de geboorte klaar om gevormd te worden, maar iedere peuter heeft weleens koorts … Waarom het ene kind later kaastanden krijgt en het andere niet blijft onduidelijk.”

Dit doet de tandarts

Professor Martens: “Bij een beperkte aantasting beschermen we de tand met een kunststof laagje tegen verdere afbrokkeling. Is te tand te veel beschadigd, dan werkt zo’n laagje niet voldoende. Met beeldvormingstechnieken gaan we dan na hoe de twaalfjaarstand – de kies die rond de leeftijd van twaalf achteraan doorbreekt – ontwikkeld is. Blijkt die goed gevormd, dan nemen we de kaasmolaar weg. Zo kan de nieuwe kies enkele jaren later op de plek van de beschadigde tand doorkomen.”

Dit kan je zelf doen

Wat kaastanden betreft, staat de medische wereld nog voor heel wat vraagtekens. Als ouder kan je dus maar weinig doen. De professor: “Merk je matte, witgelige vlekjes op de kiezen of snijtanden, of klaagt je kind over pijn tijdens het poetsen? Raadpleeg dan altijd je tandarts.”

SOS erosie

Frisdranken, sinaasappelsap, alcohol, citrusvruchten ... Lekker, dat wel. Maar gezond voor je tanden zijn die zuurbommen allerminst. “Ze werken tanderosie in de hand, dé epidemie van het moment”, benadrukt professor Martens. “Volgens ons onderzoek heeft de helft van de vijftienjarigen er al last van. Het probleem is voornamelijk te wijten aan het gebruik van zure dranken. Ook reflux, waarbij de maaginhoud in de mond belandt, kan de binnenkant van de tanden doen afslijten. Tanderosie laat zich zien als minuscule putjes in de tandknobbels en komt ook vooral voor op de rondingen van de tanden: op de hoektanden of aan de tandhalzen van snijtanden. Die gaan dan kleine vlakjes vertonen. Tanden die wat uit de gebitsrij steken, komen meer in contact met zuren en zijn dus gevoeliger voor erosie. Die glazuurschade is met het blote oog amper zichtbaar, maar als tandarts letten we er uiteraard op.”

Dit doet de tandarts 

Professor Martens: “Door de zure invloeden verdunt de glazuurkap en kunnen warmte- en koudeprikkels op termijn de binnenste laag van de tand bereiken. Dat kan gevoeligheid en zelfs pijnklachten veroorzaken. Bij milde klachten kan een tandpasta voor gevoelige tanden helpen, maar bij ernstigere aantasting brengen we vaak een kunststof beschermingslaagje aan op de tand om de gevoeligheid in te dijken.” De klok terugdraaien kan helaas niet. “Het afgesleten glazuur is onherroepelijk verloren en groeit dus niet meer aan. We kunnen alleen maar proberen om de tand zo goed mogelijk te beschermen en verdere schade te voorkomen.”

Dit kan je zelf doen

Zure dranken vermijden blijft natuurlijk het beste advies. Maar in de praktijk is dat net iets minder haalbaar. “Probeer op zijn minst ‘goed’ te drinken. In plaats van twintig keer te sippen van je frisdrank, kan je het drankje beter in enkele keren opdrinken. Of gebruik een rietje, zo komt de drank meteen achteraan op de tong terecht en verlaag je de contactduur van de zuren met je gebit. Probeer wat alerter te zijn voor zure dranken en voedingsmiddelen.”

“Een citroenschijfje tussen je lip en tanden houden, werkt bijvoorbeeld ontzettend erosief voor je gebit. Net zoals versgeperst sinaasappelsap. Daarmee zeg ik niet dat je het nooit mag drinken, maar doe het verstandig: in enkele teugen, en gevolgd door wat water of een ontbijt, zodat het zure milieu in je mond weer neutraliseert.” Je tanden poetsen na het drinken van zuurhoudende dranken? Geen goed idee, zo blijkt. “Zuren zorgen ervoor dat je tand als het ware een beetje verweekt. Laat je daar een mechanische kracht op inwerken, dan maak je het wellicht alleen maar erger. Wetenschappelijk bewijs voor die theorie hebben we nog niet, maar ik raad mijn patiënten altijd aan om na zuren minstens een halfuur te wachten met poetsen. Net zoals je na je poetsbeurt ’s avonds beter geen zure dranken meer kan nemen.”

Steeds mooiere tanden

Er is gelukkig ook goed nieuws. De tanden van twintigers oogden nog nooit zo verzorgd. “Cariës vormt vooral bij jonge kinderen een probleem, maar zodra het definitieve gebit doorbreekt, heeft meer dan de helft van de kinderen een gezonde mond. Pubers zonder cariës hebben een grote kans dat het ook op latere leeftijd zo blijft. De meeste twintigers en dertigers hebben vandaag dan ook een gezonde mond.” En ook op esthetisch vlak scoort de jonge generatie mooie punten. “Een tiener zonder beugel vormt vandaag haast een uitzondering. Een mooie tandenrij is voor ouders een prioriteit, voor hun kroost én voor zichzelf. Nooit eerder liepen zoveel volwassenen met een beugel rond.” Die hang naar mooie tanden gaat ook met een andere evolutie gepaard. Het aantal operatieve kaakcorrecties zit in de lift. ‘Voor een rechte tandenrij speelt ook de kaakverhouding een rol. Bij een normale beet komen de bovenkaaktanden net over de onderkaaktanden. Is dat niet het geval, dan is het soms nodig om de positie van de kaak te corrigeren. Met orthodontie alleen is dat niet altijd mogelijk. In sommige gevallen is een kaakcorrectie aan de orde. Dat dergelijke ingrepen vandaag vaker gebeuren dan pakweg twintig jaar geleden, heeft opnieuw alles te maken met de toegenomen vraag naar correcties. Vandaag wil iedereen een stralende tandenrij.” Bij een mooi gebit denken we ook aan witte tanden. “Ook die vraag is enorm toegenomen. Er bestaan vandaag veilige systemen die goede resultaten opleveren zonder je tanden te beschadigen. Een gespecialiseerde tandarts kan je daarbij helpen.”

Hoop voor traumatanden

Een skistok die tegen de tandenrij knalt, een valpartij pal op het gezicht … Een ongeluk is snel gebeurd. “Traumatanden komen het vaakst voor bij kinderen van acht tot tien jaar”, zegt de professor. “Bijna 75 procent van alle tandongevallen situeert zich in die leeftijdscategorie en treft de bovenste snijtanden. Hoewel het al om definitieve tanden gaat, zijn ze nog niet helemaal volgroeid. De laatste jaren beschikken we over goede bioactieve materialen die ervoor zorgen dat de tandwortels vaker behouden kunnen worden dan vroeger. Dankzij die nieuwe technieken gaan minder tanden verloren en zijn oplossingen als stifttanden minder aan de orde.”

Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.

Lees meer