Kinderarts Nico van der Lely.
RV Kinderarts Nico van der Lely.

Exclusief voor abonnees

Kinderarts werkt aan alcoholkliniek voor jongeren in Antwerpen: “Als ze wakker worden met zware kater, dán moeten we ze aanpakken”

Genoeg gepalaverd over dat drankmisbruik bij jongeren: tijd voor áctie. Dat zegt de Nederlandse kinderarts Nico van der Lely, die begin 2020 in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen wil starten met een alcoholkliniek. Hij wil dat jongeren reeds op hun ziekenhuisbed de risico's van 'het glas te veel' horen. "Het eerste uur na het ontwaken, noemen wij het Gouden Uur. Tijdens die kater kan je besef kweken."

Je cookie instellingen zorgen ervoor dat deze inhoud niet getoond wordt.
Pas je cookie instellingen hier aan.

In Nederland is Van der Lely dé stem in deze problematiek, hij is er dan ook al twintig jaar mee bezig. Omdat hij als kinderarts zag hoe het uit de hand liep. "Sinds jongeren sterke drank hebben ontdekt en thuis of op kot 'voordrinken', loopt het mis. Wij weten precies wélke dranken het vaakst tot spoedopname leiden. Eén: vodka. Twee: Ricard, momenteel sterk aan een opmars bezig. Drie: Bacardi." Ook de meisjes lusten dat. "In de jaren 80 maakten de meiden slechts 20% uit van de jongeren op spoed. Nu is het fiftyfifty." Zo schudt de Nederlander het ene na het andere getal uit zijn mouw. "Als je op héél jonge leeftijd, neem 12 jaar, twee keer lazarus bent opgenomen, heb je 43% kans om je IQ met 10 à 15 punten te zien dalen. Dat zijn toch erge feiten, voor mensen wier leven nog moet beginnen?"

Méér dan maag leegpompen

Lang deden ze het in Nederland zoals wij dat in België doen: de jongere werd binnengedragen, de maag werd leeggepompt en/of er werd een infuus gehangen. Medisch is dat prima. Maar daarna mag het wat méér zijn dan: "Let je volgende keer wat beter op?"

In Nederland, waar intussen alcoholklinieken in Delft, Eindhoven, Hoorn, Leeuwarden... zijn, gaat het nu zo: "Al het eerste uur na het ontwaken, meestal in de ochtend, zetten wij de jongeren naast ons, bij een laptop. En dan confronteren we hem of haar met risico's: breuken, hersenschade, kanker, overlijden... We nemen ook vragenlijsten erbij: wannéér zijn ze beginnen te drinken, waar, hoe vaak? Dat is soms schrikken, die cijfers. Net daarom moet je dat in dat zogenaamde Gouden Uur doen, met kater en al. Eens ze zich beter voelen, gaan jongeren die dingen wegwuiven."

Babbel zonder ouders

"De ouders geven we intussen een kop koffie", vervolgt Van der Lely. "Die willen we dan eventjes niet zien. Maar daarna worden ze sterk betrokken: er komen diezelfde maand gesprekken met de psycholoog. Kind apart, ouders apart, en dan samen. Zes maanden later opnieuw. 'Hoe gaat het intussen?' 'Hoeveel drink je?' 'Drink je enkel voor de fun, of drink je zorgen weg? Welke?'" Dat is een flinke nasleep voor één spoedopname, vond men aanvankelijk ook in Nederland. "In 2011 vond slechts 21% van de ouders dat alcohol niet goed was voor hun kind en zeiden ze al eens: 'Moet dit nou, dokter?' Maar intussen hebben we 60% van de ouders méé."

Van der Lely - die deze week nog een onderscheiding kreeg van het Reinier de Graaf ziekenhuis, waar hij werkt- laat dan ook álle gezichten van alcohol zien, als hij met jongeren voor de laptop zit. "Velen denken: een kater is het ergste wat mij kan overkomen. Maar 1 op de 4 houdt aan een 'uit de hand gelopen nacht' ook een letsel over. Een gebroken arm na een val. Of een longontsteking, omdat braaksel werd ingeslikt- laatst hebben we daar zelfs een meisje van 14 aan verloren. Een jongen uit Brabant, 16 jaar, verdronk recent in een sloot van 20 centimeter. Die morbiditeit wordt te snel weggewuifd: 'De jongen verdween na een nachtje stappen', lees je in de krant. 'Hij sukkelde in het water.' Wij noemen ook de boosdoener: alcohol!"

Ook de politiek overtuigen van de risico's heeft voeten in de aarde, zegt Van der Lely. "In Nederland is dat gelukt. Sinds 2014 mag er enkel aan jongeren boven de 18 alcohol worden verkocht. Dat eerste drankje uitstellen heeft wel degelijk zin: voor de hersenen, voor later misbruik... Jullie hebben een liberale minister (Maggie De Block, red.) die zegt: 'Ze moeten ermee leren omgaan.' Nou, ik vind dat al die kinderen die op spoed belanden, illustreren dat dat niet helemaal lukt. Het is tijd voor actie."

Begin 2020

Al sinds 2011 zijn er plannen voor een alcoholkliniek in Vlaanderen, specifiek in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen, waar nog andere voorvechters zitten, zoals medisch socioloog Guido Van Hal (UAntwerpen) en kinder- intensivist Jozef De Dooy. Begin 2020 moeten die plannen concreet worden. Dat ze aansleepten, "heeft onder andere met administratie te maken", weet Van der Lely. "Er zijn nog vragen rond de terugbetaling door de mutualiteit, want dit is preventie, eerder dan symptoombestrijding."

Koken kost immers geld, en consultaties bij een arts of psycholoog kosten een maatschappij centen. Maar die verdienen zich dubbel terug, maakt Van der Lely zich sterk: "Als meisjes blijven drinken zoals we dat nu zien, zullen ze daar straks moeilijk mee kunnen ophouden tijdens de zwangerschap. En dan krijg je hier het foetaal alcoholsyndroom zoals dat in Oost-Europa al enige tijd lelijk huishoudt. Ook de negatieve invloed van alcoholmisbruik op kanker, zoals borstkanker, is bewezen. Als we het probleem nu niet in de kiem smoren, komt er straks een tsunami op ons af."

10 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • frans hertens

    Opvoeding en ouders dat zijn de enige oplossingen

  • Christiaan Bruynseels

    Dit noemt preventief optreden, voorkomen dat het misgaat. Ik begrijp niet wie hier iets tegen kan hebben!

Lees meer