3 Claire Sneyers, sport- en revalidatiearts in het AZ Monica (r): “Beweging krijgt niet voor niets steeds vaker een plek in de behandeling van psychische problemen”
rv Claire Sneyers, sport- en revalidatiearts in het AZ Monica (r): “Beweging krijgt niet voor niets steeds vaker een plek in de behandeling van psychische problemen”

Exclusief voor abonnees

"Eén keer per week heeft amper effect": arts beantwoordt vragen over invloed van sporten op je gezondheid

Veel Belgen hebben de lockdown benut om hun sportieve leven weer zuurstof in te blazen. “Ik heb ervan genoten om tijdens het joggen zoveel startende lopers te zien,” zegt Claire Sneyers, sport- en revalidatiearts in het AZ Monica. “Hopelijk houden ze vol nu het normale leven weer herneemt, want sporten is niet alleen leuk, het brengt ook een kettingreactie van gezondheidseffecten teweeg.” Ze geeft antwoord op enkele veelgestelde vragen over de invloed van sporten op je gezondheid. 

Mijn huisarts beweert dat sporten goed is voor mijn hart en bloedvaten. Hoezo?

Claire Sneyers: “Om tijdens het sporten kracht te kunnen produceren, hebben je spieren extra zuurstof nodig. Om aan die behoefte te voldoen, treden een aantal systemen in je lichaam automatisch werking: je ademhaling versnelt en je hartslag stijgt, waardoor er meer bloed door je pompt dat je spieren van de nodige zuurstof voorziet.”

Dat is goed nieuws voor de conditie van je bloedvaten. “Die komen daardoor wat meer open te staan. Vooral mensen met een ongezond profiel - denk aan rokers, mensen met bloeddrukproblemen en overgewicht – kampen vaak met minder doorgankelijke bloedvaten, vooral in de benen. Op termijn kunnen hun bloedvaten dichtslibben, wat tot infarcten kan leiden. Regelmatig sporten houdt je bloedvaten in goede conditie. Ook op je bloeddruk heeft sporten een gunstig effect. Omdat je hart sneller klopt, stijgt de druk op je bloedvaten: je bloeddruk. Maar regelmatig sporten werkt op termijn bloeddrukverlagend. Getrainde mensen hebben meestal een lagere bloeddruk én een lagere hartslag in rust, omdat hun hartspier sterker ontwikkeld is en minder inspanningen moet leveren om het bloed door het lichaam te pompen.”

Ik sport al jaren niet meer en ben ook een beetje te zwaar. Waar moet ik rekening mee houden?

“Wie nooit aan sport deed, met overgewicht kampt en zich plots een sportieve levensstijl wil aanmeten, doet er goed aan zich te laten screenen. Wie zonder het te weten met een te hoge bloeddruk rondloopt, zet die tijdens het sporten nog meer onder druk. Een hoge bloeddruk is zeker geen reden om je sportieve plannen op te bergen, maar moet wel behandeld worden voordat je begint te sporten. Laat dus eerst je bloeddruk controleren. Ook familiale belasting is een reden voor een medisch onderzoek.”

Ik heb diabetes. Mag ik dan wel sporten?

Naar schatting één op de tien Belgen lijdt aan diabetes. Door een verstoorde insulinewerking nemen de lichaamscellen de suikers in het bloed niet goed op en is het suikergehalte in het bloed te hoog. Te hoge suikerspiegels zijn nefast voor je bloedvaten en kunnen op termijn hart- en vaatproblemen, nier- en oogschade veroorzaken. 

Tijdens het sporten verbrand je suikers, wat een gunstig effect heeft op je suikerspiegel, zowel voor diabeten als gezonde mensen

Claire Sneyers

“In sommige gevallen ontstaat diabetes op relatief jonge leeftijd zonder duidelijke oorzaak, maar andere risicofactoren heb je zelf in de hand. Suikerrijke voeding en overgewicht putten je insulineproductie uit. Bewegen is absoluut zinvol om je bloedsuikerspiegel in balans te houden. Spieren halen hun energie immers uit de aanwezige suikers in je bloed. Tijdens het sporten verbrand je suikers, wat een gunstig effect heeft op je suikerspiegel, zowel voor diabetici als gezonde mensen.”

3 Voor een meetbaar resultaat moet je drie keer per week aan sport doen, bevestigt wetenschappelijk onderzoek
unsplash Voor een meetbaar resultaat moet je drie keer per week aan sport doen, bevestigt wetenschappelijk onderzoek

Hoe snel kan ik vorderingen verwachten?

“Cardiosporten zoals lopen en fietsen zorgen al na zes weken voor een meetbare verbetering van je hart-longconditie. Op voorwaarde dat je het goed aanpakt, tenminste. Voor een meetbaar resultaat moet je drie keer per week aan sport doen, zo weten we uit wetenschappelijk onderzoek. Eén keer per week sporten heeft amper effect. Trek je twee keer per week je loop- of fietsschoenen aan, dan zal je op termijn een lichte verbetering voelen, maar een duidelijke vooruitgang van je conditie bereik je pas met drie sportsessies per week.” 

Niet alleen hoe vaak je sport maakt een verschil. Ook de trainingsduur is belangrijk. “Lopen en zwemmen zorgt al na een halfuur voor een trainingseffect. Fietsen moet je minstens een uur volhouden en bij wandelen boek je pas vanaf 2,5 uur stappen resultaat. Om aan je conditie werken, moet je hartslag naar omhoog. Enkel zo daag je je lichaam uit en werk je aan vooruitgang.”

Vooral beginnende sporters lopen risico op blessures. Bij regelmatige sporters is het blessureleed kleiner dan bij mensen die vanuit het niets plots fanatiek beginnen te sporten

Claire Sneyers

Wat met blessures?

“Intensief sporten brengt je systeem wat uit balans. Het zorgt voor microscopische spierschade en zet een soort van ontstekingsreactie in gang, waarna een herstelprikkel optreedt. Dat proces zorgt voor het trainingseffect: je spieren worden sterker.” 

In tegenstelling tot je conditie gaat de kwaliteit van je innerlijke carrosserie er iets minder snel op vooruit. “Dat zien we helaas aan de blessures. Na een paar weken lopen mensen al vlotjes 5 kilometer. Het versterkend effect van sporten op spieren en pezen vraagt echter meer tijd, van enkele maanden tot een jaar. Sporters willen meer en harder trainen, en dan loert overbelasting of een peesontsteking op de hoek. Vooral beginnende sporters lopen risico op blessures. Bij regelmatige sporters is het blessureleed kleiner dan bij mensen die vanuit het niets plots fanatiek beginnen te sporten.”

3 Sporters willen meer en harder trainen, en dan loert overbelasting of peesontsteking op de hoek
Shutterstock Sporters willen meer en harder trainen, en dan loert overbelasting of peesontsteking op de hoek

Is het waar dat sporten ook goed is voor je botten?

Vooral bij vrouwen stijgt het risico op broze botten sterk met de leeftijd. Eén op de vier vrouwen boven de 55 jaar krijgt met osteoporose of botontkalking te maken, terwijl het bij mannen ‘slechts’ om één op de twaalf gaat. “Sporten stimuleert je botten om meer kalk op te nemen, waardoor ze versterken. Wie regelmatig sport, heeft een hogere botdensiteit. Dat is zeker voor vrouwen interessant. Tijdens de menopauze neemt de botkwaliteit onvermijdelijk af, maar sporters starten met een grotere botmassa en zullen dus minder snel in de gevarenzone komen.” 

Ook op kortere termijn heeft sporten een versterkend effect op je botten. “Al na enkele weken gipsimmobilisatie tonen radiologische beelden tekenen van botontkalking aan. Gelukkig valt de schade relatief snel te herstellen. Al na enkele weken trainen verbetert de botkwaliteit.”

Wat is het effect van sport op mijn cholesterolniveau?

Ongeveer de helft van de Belgen heeft een te hoge cholesterol. Slechts één op de vier is zich daarvan bewust. Werk aan de winkel, want een te hoge cholesterol is nefast voor hart en bloedvaten. “Ook op dat vlak betekent sporten een grote meerwaarde. Wie weinig sport, heeft doorgaans meer LDL – slechte cholesterol - in het bloed. Tijdens het sporten zet je LDL om in HDL-partikels. Die goede cholesterolpartikels voeren de aanwezige vetten in de bloedvaten af. Op langere termijn brengt dit je cholesterolgehalte naar omlaag en helpt dit om het dichtslibben van de aders tegen te gaan.”

Heel wat mensen hebben ‘luie darmen’ en kampen met obstipatie, het gevolg van ongezonde voeding en een gebrek aan beweging

Claire Sneyers

Ik heb vaak last van verstopping. Gaat het wel helpen om meer te bewegen?

Lopers onder ons kunnen het vast beamen: intensief sporten zet je darmen aan het werk. “Lopers die tijdens een wedstrijd met diarree aan de kant zitten: het is een gekend fenomeen, zeker bij hoge temperaturen en een hoge vochtinname. Lichaamsbeweging geeft je darmtransit een boost. In de meeste gevallen is dat goed nieuws. Heel wat mensen hebben ‘luie darmen’ en kampen met obstipatie, het gevolg van ongezonde voeding en een gebrek aan beweging. Obstipatie is niet zo onschuldig als velen denken. Het kan niet alleen aambeien doen ontstaan, maar ook de vorming van darmpoliepen in de hand werken. Die laatsten kunnen op lange termijn in darmkanker ontaarden, een van de belangrijkste kankers in ons land. Regelmatig sporten werkt dus ook preventief tegen kanker.”

Meer bewegen zou je brein in vorm houden, en ook doeltreffend zijn tegen depressie. Klopt dat? 

Jarenlang werd dementie aan de ziekte van Alzheimer gelinkt, maar steeds meer studies tonen aan dat het dichtslibben van de bloedvaten in de hersenen een niet te miskennen rol speelt. “Aderverkalking of het dichtslibben van kleine bloedvaten in de hersenen blijkt veel belangrijker dan gedacht bij geheugenproblemen. Net zoals sporten een algemeen gunstig effect heeft op de doorbloeding, werkt het ook goed om de circulatie in de hersenen op punt te houden. We weten dat sporten helpt om dementie te voorkomen of naar een latere leeftijd te verschuiven.”

Bewegen is een ideale remedie om de balans in je hoofd te herstellen. Het maakt je scherper en helpt om mentale stress te verdrijven

Claire Sneyers

Ook als je last hebt van stress of als je moraal onder het vriespunt zit, helpt sporten. “Tijdens sporten produceer je endorfines in de hersenen die voor een goed gevoel zorgen. Het zijn die molecules die voor de zogenaamde ‘runner’s high’ zorgen. Beweging krijgt niet voor niets steeds vaker een plek in de behandeling van psychische problemen. De roes die je van alcohol en sigaretten kan krijgen, ervaar je ook door te sporten. Bewegen is een ideale remedie om de balans in je hoofd te herstellen. Het maakt je scherper en helpt om mentale stress te verdrijven. Niet alleen door de aanmaak van endorfines, maar ook door de toegenomen catecholamines en adrenaline in je bloed: belangrijke neurotransmitters die je alert maken. Let wel: om de slaap te kunnen vatten, ben je onmiddellijk na het sporten nog veel te alert. Na een tweetal uren zal je wel die fysieke moeheid voelen en slapen als een roos.”

Lees ook:

“50 minuten sporten per dag volstaat om op 3 weken fit te geraken”: Lieven Maesschalck helpt jou bij de ‘Fit 4 Summer’-challenge (+)

“Het is onmogelijk om maar op één bepaalde plek vet te verbranden”: Lieven Maesschalck vertelt hoe je dat buikje toch weg krijgt (+)

Terug naar de fitness? Personal trainer geeft tips om veilig indoor te sporten (+)

Lees meer