buikvet
shutterstock buikvet

Exclusief voor abonnees

Waarom je een buikje krijgt van stress en andere feiten: zo raak je wel verlost van vet op buik en heupen

Mooi is het niet en gezond nog veel minder: buikvet, we zijn het allemaal liever kwijt dan rijk. Te veel vet rond de buikzone geeft een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Wie sport, weet dat de buik een van de lastigste zones is om te trainen. Op dieet dan maar? Wij gingen te rade bij verschillende experts. “Met een perfect BMI kan je alsnog te veel schadelijk vet hebben.”

Het is niet altijd eerlijk verdeeld in het leven: sommige mensen hebben genetisch meer kans om vet op te slaan rond de heupen en billen (peerfiguur), anderen zien vooral het speklaagje op hun buik (appelfiguur) aandikken, als ze te veel calorieën innemen. Aan je gewicht verandert de plaats waar het vet zich het liefst nestelt niks, maar buikvet is wél een pak ongezonder, omdat het in de buikholte en rondom de organen zit. Het beïnvloedt daar mee de verterings- en andere lichamelijke processen.

“Te veel buikvet verhoogt het risico op diabetes, een hartinfarct, beroerte, hoge bloeddruk en zelfs kanker sterk”, waarschuwt voedingsdeskundige Julie Turelinckx. “Daarom is het een factor om in het oog te houden. Je kan een normaal BMI hebben en toch te veel buikvet. Wij nemen de buikomtrek als maatstaf om uit te maken of je in actie moet schieten. Bij vrouwen is er een beperkt verhoogd gezondheidsrisico tussen 80 en 88 cm, bij mannen tussen 94 en 102 cm. En zelfs dat blijft een indicatie, want die cijfers zijn persoonsgebonden. Het is belangrijk om ook naar de man of vrouw die voor je zit te kijken.”

Niet al het vet is slecht

Wie vet zegt, denkt vermoedelijk alleen aan de kussentjes rond buik, heupen en billen. Maar opmerkelijk genoeg hebben we twee soorten vetweefsel: wit en bruin. In een volwassen lichaam is bijna al het vetweefsel ‘wit’. Het slaat de vetten en suikers op die je te veel eet en geeft ze indien nodig vrij als energie. 

Bruine vetcellen doen iets anders: ze zetten overtollige brandstoffen om in warmte. Baby’s worden geboren met veel bruin vet en dat is perfect biologisch te verklaren: vlak na onze geboorte zijn onze spieren nog niet ontwikkeld en kunnen we nog niet rillen om onszelf op temperatuur te houden. Dus stoken we ons lichaam warm met de energie uit onze bruine vetcellen. 

Mensen die beweren dat ze alles kunnen eten zonder een gram bij te komen, zijn vaak ongezonder dan sumoworstelaars

Hella van Laer

“Wit vet kan onderhuids zitten, maar ook ‘visceraal’, rond je organen. Een klein onderhuids vetlaagje kan geen kwaad en is zelfs heel belangrijk. Als je er te weinig van hebt, word je ook ziek. Maar heb je er te veel van, dan stijgt je risico op onder meer hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Visceraal vet zie je niet langs de buitenkant, maar hoopt zich op in je buik. En dat heeft nog meer nadelige effecten op de stofwisseling dan onderhuids vet,” zegt professor Samyah Shadid, kliniekhoofd endocrinologie en stofwisselingsziekten aan het UZ Gent.

Voedingswetenschapper en diëtiste Hella van Laer beaamt dat. “Zelfs met een gezond gewicht, een BMI tussen 18 en 25, kan je te veel schadelijk vet hebben. Dat fenomeen heet TOFI. Oftewel: thin outside, fat inside. Denk aan de mensen die beweren dat ze werkelijk alles kunnen eten zonder een grammetje bij te komen. Zij zien er misschien gezond uit, maar het kan alsnog dat ze veel vet tussen hun organen hebben.” 

Het gevolg: zij lopen meer risico op diabetes type 2 en cardiovasculaire aandoeningen. “Zelfs sumoworstelaars zijn gezonder. Zij lijken misschien heel zwaar, maar hebben vooral vet vlak onder de huid. Dit noemen we dan FOTI: fat outside, thin inside.”

Gevaarlijk voor mannen

Voor mannen blijkt het typische bierbuikje gevaarlijker dan voor vrouwen. “Vrouwen maken van nature meer oestrogeen aan en dat hormoon zorgt ervoor dat je meer vet opslaat rond de buik”, aldus Julie Turelinckx. “Bij vrouwen is een buikje hebben dus iets ‘gezonder’ dan bij mannen.”

Iedereen weet dat alcohol een hoop calorieën bevat, maar een bierbuik krijg je niet alleen door te veel pintjes te drinken. Turelinckx spreekt van een mix van factoren: “Hoe meer oestrogeen in je lichaam, hoe makkelijker het vet zich rond je buik zal opslaan. Naast alcohol spelen ook te weinig bewegen en een suikerrijke voeding mee, want door dat laatste stijgt je insulinepeil heel snel. Insuline zorgt ervoor dat je cellen suiker kunnen opnemen, maar als je te veel suiker eet, zitten je cellen vol en stapelt het zich onderhuids op als vetweefsel.”

Weinig vet: meer honger

Naast miljarden vetcellen bestaat ons vetweefsel ook voor een kwart uit bindweefsel dat de zachte laag bij elkaar houdt, en uit vloeistoffen, bloedvaten en zenuwen. Vet is meer dan een opslagkamer, het is een volwaardig en erg actief orgaan dat een heleboel processen in ons lichaam mee stuurt.

“Dat heeft vooral te maken met de hormonen en andere stoffen die vetweefsel aanmaakt en die effect hebben op onze andere organen”, zegt professor Shadid. “Leptine bijvoorbeeld regelt voor een stuk onze verzadiging en onderdrukt ons hongergevoel. Maar het blijkt vooral belangrijk bij een tekort aan vetweefsel: je vetcellen laten je hersenen weten dat er te weinig vet is en dan krijg jij de drang om te eten.”

Overal verleidingen

Sommige wetenschappers menen perfect te weten waarom afvallen zo’n lastig karwei is: moeder natuur wéét dat een zekere hoeveelheid vet goed is voor ons, en steekt stokken in de wielen. Volgens professor Shadid ligt het een stukje ingewikkelder. “Overtollig gewicht kwijtraken is vandaag om een heleboel redenen lastig. Niet het minst omdat je actief je best moet doen om calorieën te verbranden, maar ook actief je best moet doen om niét te eten. Eten is overal en altijd beschikbaar en we worden bovendien de hele tijd verleid, ook al hebben we geen trek.”

Zo pak je buikvet aan

Over een ding zijn de wetenschappers het eens: wie wil afvallen, moet minder energie innemen dan ‘ie verbruikt. Op die manier zal het lichaam de energievoorraad in ons vetweefsel gebruiken. “Maar de plaatsen waar dat eerst gebeurt, heb je jammer genoeg niet in de hand”, zegt Hella van Laer. “Dat is genetisch bepaald. Bij sommige mensen die aan hun lijn werken zie je dat meteen aan hun gezicht. Anderen krijgen sneller een slanke buik. Dan moet je vooral geduld uitoefenen: iedereen die zich een gezonde levensstijl aanmeet, zal zien dat het buikvet na een tijdje zal verminderen.”

1. Neem je eetpatroon onder de loep

“Ik raad aan om minder koolhydraten en zetmeelrijke voeding op de menu te zetten. Let er vooral op dat je veel groenten, vezels en plantaardige eiwitten eet. Drink voldoende water, zeg af en toe nee tegen dat glaasje alcohol en eet niet té veel vlees”, tipt Van Laer.

Ook Julie Turelinckx heeft tips. “70 procent van de aanpak van buikvet is voeding, 30 procent is training. Beperk dus alcohol en snelle suikers die in koekjes of frisdrank zitten. Die extraatjes kunnen weleens, maar overdrijf niet.” 

“Schrap daarnaast  alcohol. Vooral sterke drank bevat massa’s calorieën. Eiwitrijke, gezonde snacks helpen tegen het hongergevoel. Zorg voor een halfuur per dag aan beweging. Kies daarnaast voor een sport met een lage intensiteit. Rustig joggen of snelwandelen zijn ideaal. Als je té intensief gaat bewegen, schakel je over op koolhydraatverbranding en worden de vetten minder aangesproken.”

2. Slaap voldoende

Van Laer: “Het is aangetoond dat een slaaptekort je metabolisme kan verslappen en ervoor zorgt dat je lichaam minder gevoelig wordt voor insuline. Een mogelijk gevolg hiervan is gewichtstoename. Tel daar nog eens bij dat je hongerhormonen kunnen toenemen door een slechte nachtrust - waardoor je snakt naar ongezonde voeding en suikerbommetjes - en je weet hoe laat het is.” 

Lees ook binnen HLN+: Deze vijf dingen maken écht een verschil voor je slaap, zegt slaapexperte UZ Gent

3. Probeer te ontspannen

Tegenwoordig staan veel mensen chronisch bloot aan stress, met als gevolg dat vet zich op de verkeerde plaatsen nestelt. Internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum, hoogleraar aan het Erasmus MC en medeoprichter van het Centrum Gezond Gewicht, doet al jaren onderzoek naar de rol die hormonen spelen bij het ontstaan van obesitas. 

Zoals de factor stress. Vroeger zorgde cortisol ervoor dat ons lichaam gevaarlijke en inspannende situaties aankon, en dienden de vetreserves om extra energie te kunnen leveren. “Chronische stress zorgt voor extra aanmaak van cortisol en dat stuurt vet richting de buikstreek. Door cortisol stijgt je bloedsuikerspiegel. En hoog cortisol leidt ook tot ‘snacktrek’, waardoor je zin krijgt in vette en suikerrijke voeding,” zegt professor Van Rossum. 

“Dus je begint met snoepen, je lichaam komt daardoor opnieuw in een stresstoestand, waardoor je extra cortisol aanmaakt en zo ontwikkel je dus nog meer buikvet. In dat buikvet zitten bovendien vetcellen die de aanmaak van cortisol kunnen activeren.” Weliswaar verschilt de gevoeligheid voor cortisol per individu door genetische aanleg, maar met een beetje pech kom je terecht in een vicieuze cirkel die in duizelingwekkend tempo naar obesitas leidt. En dat is in de meeste gevallen het begin van allerlei ziektes en aandoeningen. 

“Juist dat buikvet is slecht”, vertelt Van Rossum. “Niet alleen omdat de organen vervetten, maar ook omdat er stress- en vethormonen worden aangemaakt en ontstekingsstofjes die een negatief effect hebben op ons hart en de bloedvaten. Dan zie je bijvoorbeeld dat mensen aderverkalking krijgen, net zoals dat bij rokers gebeurt. Diezelfde stoffen kunnen via de bloedbaan het brein bereiken, waardoor je je somber kan gaan voelen.” En ook daardoor kan weer stress ontstaan en begint het hele proces in versterkte vorm opnieuw. 

Moeilijke menopauze

Vrouwen in de menopauze moeten jammer genoeg nóg meer moeite doen om buikvet kwijt te spelen. “Ze maken dan wel minder oestrogeen aan, maar het lichaam wil het hormoon dat er nog is zo goed mogelijk bijhouden”, meent Turelinckx. “Na verloop van tijd past je lichaam zich wel aan aan dat lagere oestrogeengehalte en zal je vlotter afvallen. Panikeer dus niet meteen.”

Wanneer je wél beter meteen ingrijpt, is als het gewicht van je kind aan de hoge kant is en het een buikje heeft. “Diëten is niet nodig, maar probeer wel te zorgen voor een gezonde levensstijl en extra beweging. Het aantal vetcellen dat je aanmaakt in je kindertijd, sleur je immers de rest van je leven mee. Het enige wat je later nog kan bepalen, is hoeveel vet er ín die cellen zit. Volwassenen met veel vetcellen zullen dus altijd meer risico lopen op overgewicht.”

Lees ook binnen HLN+:

Met deze buikspieroefeningen raak je sneller verlost van je buikvet

Hoe pak je ‘love handles’ aan en heeft een bierbuik nu echt met bier te maken? Lieven Maesschalck en zijn team geven advies over probleemzones

Diëtiste legt populaire snacks langs de meetlat van de Nutriscore: “Sultana-koekjes gezond? Ze staan gelijk aan drie boterhammen of drie appels”

3 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Bart Van Ransbeeck

    cardioloog immunoloog dr Steven Gundry die zegt dat buikvet er komt door immuunstelsel dat vetcellen stuurt naar de zone die geinflammeerd is en aagevallen wordt : darmen: door biomine disruptors , en ook door massas verdoken suikers de in vet omzetten, waaronder granen die massaal onze voeding pas recent overspoelen, al dan niet GMO en pesticides die onze biomine vernietigen , merci glyfosate

  • Mario Adams

    Stress is idd een serieus probleem. Ik had er ook last van. Stress deed mijn testosteron dalen, met als gevolg dat ik ook meer buikvet kreeg. Elke maand 2 prikjes Sustanon en buikje blijft weg! Zeker als je al boven de 40 bent.

Lees meer