Beeld ter illustratie.
shutterstock_ Beeld ter illustratie.

Exclusief voor abonnees

Waarom kraken onze gewrichten en is dat schadelijk? Sportkinesist Lieven Maesschalck legt het uit

Hoor je het ook als je je ‘s ochtends in bed een keer helemaal uitrekt? Een kraakje hier, een knakje daar... Vooral knieën, nek, enkels en vingers klinken wel eens als schurende scharniertjes, maar krijg je daar op de lange termijn artrose of reuma van? Lieven Maesschalck geeft advies over hoe je je gewrichten gezond houdt. 

Hoort u het ook als u zich 's ochtends in bed een keer helemaal uitrekt? Een kraakje hier, een knakje daar... Vooral knieën, nek, enkels en vingers klinken wel eens als schurende scharniertjes, maar toch is dat helemaal niks om u zorgen over te maken. Krakende gewrichten zijn perfect te verklaren.

“In de gewrichtsholte zit een kleine hoeveelheid vloeistof waarin gas is opgelost. Dat vocht is het smeermiddel van het gewricht en zorgt ervoor dat onze bewegingen soepel verlopen”, legt Lieven uit. “Als je aan je vinger trekt, wordt de holte een beetje groter en ontstaat er onderdruk, die zorgt voor een vacuüm. Door de lage druk komt het gas vrij uit de vloeistof en wordt het vacuüm opgeheven, waardoor er meer ruimte ontstaat in het gewricht. Die ruimte wordt opgevuld met gas en dat veroorzaakt de 'knak'. Daarom kan je je vingers ook geen twee keer na elkaar laten kraken. Het verdampte gas moet immers eerst weer opgelost worden in het gewrichtsvocht. Oudere mensen kraken vaak harder omdat er in hun gewrichten minder vloeistof zit dat voor de smering zorgt.”

Knieën

Krakende knieën worden dan weer veroorzaakt doordat twee structuren over elkaar schuiven, zoals kraakbeen en bot of twee pezen. “Soms blokkeert een los stukje bot of kraakbeen het gewricht en als dat weer los komt, geeft dat een krakend geluid", aldus Lieven. “De ene mens 'kraakt' al iets gemakkelijker dan de andere, maar dat heeft vooral te maken met genetische verschillen. Sommige mensen zijn nu eenmaal flexibeler en hebben een mobielere structuur dan anderen.”

Het kraken van je gewrichten kan in elk geval geen kwaad, zo toonde de Californische arts Donald Unger aan. Toen zijn moeder hem als kind vertelde dat hij later artrose zou krijgen als hij zijn vingers bleef kraken, besloot hij dat proefondervindelijk te onderzoeken. Hij knakte de knokkels van zijn linkerhand twee keer per dag en dat gedurende vijftig jaar. Van zijn rechterhand bleef hij af, want die gebruikte hij als controlehand. Na vijf decennia stelde hij vast dat er geen enkel verschil was tussen zijn beide handen en dat het vrijwillige kraken van gewrichten dus geen aanleiding geeft tot gewrichtsschade of reuma. Wat achteraf ook door andere studies werd bevestigd.

Reuma of overdruk

“Alleen als je krakende knieën gepaard gaan met stijfheid, zwelling en pijn, is er mogelijk een onderliggend probleem, zoals reuma in al zijn vormen”, weet Lieven. “Bij artrose bijvoorbeeld wordt het kraakbeen almaar dunner en zachter. En uiteindelijk breekt het af.”

“Pijn kan ook wijzen op overdruk op je kraakbeen. Dan win je het best medisch advies in, zodat men de oorzaak via beeldvorming of klinisch onderzoek kan vaststellen en een behandeling kan starten. Dat kunnen injecties zijn, maar net zo goed bewegingstherapie.”

Eet je gewrichten gezond

Een evenwichtige voeding draagt bij tot sterke en gezonde gewrichten. Calcium is daarbij onmisbaar. Yoghurt, melk en kaas bevatten veel calcium, maar het zit ook in broccoli, vijgen, Chinese kool, postelein, boerenkool, noten en peulvruchten.

Vitamine D helpt het lichaam om calcium op te nemen en wordt vooral aangemaakt onder invloed van zonlicht. Bij het ouder worden neemt de aanmaak van vitamine D echter af. Daarom worden vrouwen geadviseerd om vanaf hun vijftigste 10 mcg vitamine D in te nemen en mannen en vrouwen vanaf 70 jaar 20 mcg.
Omega 3-vetzuren kunnen een heilzaam effect hebben bij artrose omdat ze ontstekingsremmend werken. Die zuren vind je vooral in vette vis, zoals haring, sardines, makreel en zalm. Gebruik ook olijfolie en koolzaadolie in plaats van zonnebloemolie.

Lees ook binnen HLN+:

Slaapexperte pleit voor één natuurlijke zonnetijd: “60 procent is een ‘laat type’, maar toch moeten we allemaal vroeg opstaan”

Sportkinesist Lieven Maesschalck: “Blijf bij rsi weg van medicatie en therapieën”

Topdokter veegt de vloer aan met voedingsmythes: “We zijn niet allemaal glutenintolerant. En drink vooral melk, ook als je geen lactose verteert”

Lees meer