Getty Images/iStockphoto

Exclusief voor abonnees

Vandaag is het Safer Internet Day: enkele tips om veilig online te daten

What you see is what you get. Behalve op het internet. Een datingprofiel kan er nog zo veelbelovend uitzien, soms is het gewoon een ploert of - nog veel erger - een oplichter met criminele intenties. Het geloof in de online liefde opgeven dan maar? Nee, maar volgens experts is enige voorzichtigheid wel geboden. Omdat het vandaag Safer Internet Day is, geven we enkele tips om uit je doppen te kijken.

Wie zegt dat online daten geen sprookje is, heeft het mis. Want ja, uiteraard ga je op zoek naar je prins op het witte paard en maak je onderweg heel wat avonturen mee. Je krijgt het aan de stok met geesten. De moderne ghoster weliswaar, die spoorloos verdwijnt, ook al hebben jullie enkele boeiende gesprekken (en misschien zelfs dates) gehad. En wie weet moet je onderweg wel strijden tegen allerlei monsters met nare namen als catfishers en groomers. 

Alle gekheid op een stokje: het kan natuurlijk dat je iemand leert kennen en stapelverliefd wordt. Super. Maar soms is die nieuwe vlam een oplichter die er met je geld vandoor wil gaan. Het gebeurt vaker dan je denkt. Zo vertelden 3 Vlaamse vrouwen recent nog hoe ze tienduizenden euro’s opstuurden naar hun ‘lief’ dat ze kenden via een datingsite. Die man plunderde niet alleen hun dromen, maar ook hun bankrekening.

Zeg nooit nooit

Ook het nieuwe tv-programma ‘Help! Mijn borsten staan online’ wijdt een aflevering aan online gevaren zoals catfishing, het fenomeen waarbij iemand met een valse identiteit verliefde mensen geld probeert af te luizen. “De overgrote meerderheid van mensen die een datingdienst als Tinder gebruiken, heeft de beste bedoelingen. Los van het feit of ze nu een onenightstand of een standvastige relatie willen”, stelt relatiedeskundige Rika Ponnet vast. “Maar het is ook een gedroomde speeltuin voor mensen met criminele intenties.” 

Communicatiewetenschapper Elisabeth Timmermans - die al sinds 2013 onderzoekt hoe sociale media ons liefdesleven beïnvloeden en het boek ‘Liefde in tijden van Tinder’ schreef - is ook niet niet verrast. “Omdat steeds meer singles er gebruik van maken, vinden ook steeds meer mensen met slechte bedoelingen hun weg naar datingapps.”

Timmermans verwijst daarmee naar romance scams. “Dat zijn mensen die doelbewust op zoek gaan naar gemakkelijke slachtoffers. Denk aan mensen met een handicap, oudere mensen die niet vertrouwd zijn met technologische snufjes, onzekere of eenzame mensen, mensen die net een scheiding achter de rug hebben en kwetsbaar zijn. Kortom, mensen die op zoek zijn naar liefde en bevestiging. Dat krijgen ze dan ook van zo’n romance scammer. Die stuurt veel berichtjes, durft zelfs te bellen, en overlaadt de andere met cadeaus. Op die manier proberen ze een sterke band op te bouwen en het vertrouwen in te winnen. Als ze merken dat ze daarin geslaagd zijn, zullen de valse charmeurs geld proberen af te troggelen. Ze zeggen bijvoorbeeld dat hun laptop gestolen is en vragen om geld over te schrijven. Als dat gebeurt, en de slachtoffers niet veel later doorhebben dat het gaat om een romance scam, schamen ze zich enorm. Ze durven er niet over te praten uit schrik voor reacties. Het blijft dus een taboe. Omdat er niet over gebabbeld wordt, kunnen de scammers hun praktijken verder zetten en zie je dat het aantal sterk is toegenomen. Er moet dus dringend meer bewustwording over het onderwerp gecreëerd worden.” 

Dan kan je nog denken: ‘Ach, mij overkomt dat niet. Ik kijk daar meteen door’. Maar zeg nooit nooit. Het is een onterecht cliché dat mensen die via het internet opgelicht worden allemaal goedgelovig of zelfs dom zijn. Ze worden gewoon bespeeld door professionals. “Catfishing kan iedereen overkomen. Ik heb het bijvoorbeeld ook al meerdere keren gezien bij mannen en vrouwen die goed geschoold waren”, vertelt Ponnet. 

“Eén ding hebben slachtoffers wel vaak gemeenschappelijk: ze voelen zich eenzaam. Ze willen graag een relatie en zijn daardoor extra kwetsbaar. Ze worden zodanig ingepalmd door mooie praatjes dat ze dingen doen die tegen alle ratio ingaan, zoals geld geven aan iemand die ze nog maar enkele dagen of weken kennen. Dat is een emotionele reactie, puur uit wanhoop om niet opnieuw alleen te zijn.” 

Blauw vinkje

Datingapps zijn zich ook bewust van die problematiek. Kijk maar naar Tinder, momenteel één van de grootste. De app is volop bezig met het introduceren van enkele nieuwe features om het hele datinggebeuren wat veiliger te maken. Zo zullen gebruikers binnenkort gevraagd worden om een selfie te maken. Die foto wordt dan vergelijken met de andere foto’s op het account. Zijn er voldoende overeenkomsten? Dan krijg je een goedkeurend blauw vinkje. Voorlopig zal de functie enkel getest worden in Taiwan, Ierland en de VS. Op termijn wordt het elders ook uitgerold. 

Loop niet te hard van stapel

Wat kan je zelf doen? Heel simpel: wees op je hoede. “Lijkt het te mooi om waar te zijn? Dan is het ook niet waar”, zegt Ponnet. Het lijkt er dus op dat we op onze woorden moeten terugkomen. Je prins op het witte paard bestaat misschien wel, maar moderne sprookjes niet. 

Er zijn ook enkele signalen waar je op kunt letten. “Als iemand vrij snel heel persoonlijk wordt, moet er een alarmbelletje afgaan”, meent Ponnet. “Neem afstand van je computer of je smartphone en denk er een dagje over na. Wat vertelt je internetgeliefde? Loopt hij of zij niet te hard van stapel? Wat zegt die exact om jou een goed gevoel te geven? Mentaliseren, noemen we dat. Een stapje terugnemen om bewust te kijken naar de situatie en om jouw emoties te doorgronden. En dan is er nog de gouden regel. Als iemand geld vraagt, mag je daar nooit of te nimmer op ingaan.”

Kopje koffie?

Nog een teken aan de wand: als je gesprekspartner een ontmoeting in real life blijft uitstellen tot in de oneindigheid. Als iemand écht zot van je staat, moet die tijd willen maken om eens in het echt een kop koffie - of iets sterkers - te gaan drinken. Toch? Wie wel een date heeft weten te strikken, moet ook ietwat voorzichtig zijn, volgens Ponnet. “Kies voor openbare plaatsen. Zorg dat er eerst een basis van vertrouwen is, voor je bij je thuis afspreekt.”

Kies voor de juiste app

Zoals gezegd is Tinder bovendien één van de populairste datingapps van het moment. Maar we moeten beseffen dat het bedrijf ons niet per se aan een lief wil helpen. Integendeel, het hoopt net rijk te worden van onze vruchteloze zoektocht naar liefde. “Tinder wil je niet gelukkig maken. De app wil geld verdienen. Besef dat er een businessmodel achter zit”, zo gaat de relatiedeskundige verder. Dat model is erop gericht dat je zo lang mogelijk single blijft. Wie pas op Tinder zit, krijgt bijvoorbeeld veel leuke matches. Na een tijd neemt dat af, waardoor je frustraties hun kookpunt bereiken en jij steeds meer bereid bent om te betalen voor extra opties. “Als je heel graag een vaste relatie wil, blijf je beter weg van zo’n grote app.”

Timmermans deelt die mening. “Dan kan je beter kiezen voor apps die minder bekend zijn. Een voorbeeld is OKCupid. Hierbij moet je aangeven naar wat je op zoek bent. Een relatie, een onenightstand, een polyamoureuze romance? Zo weet je tenminste wat de andere verwacht. Nog een voorbeeld is The Inner Circle. Deze app is heel exclusief; om een account aan te maken, moet je dus jammer genoeg uitgenodigd worden. Criteria zijn onder meer het werk dat je doet, je opleiding en het uiterlijk.”

En wees vooral niet té pessimistisch, besluit Ponnet. “Niet iedereen die gebruik maakt van een datingservice, heeft foute intenties. Integendeel. Dus stel je ook open als je iemand leert kennen, maar hou je hoofd erbij. Zoek een goed evenwicht tussen je hoofd en het hart." 

Lees meer