2
stefan jacobs

Exclusief voor abonnees

“Dat biljartgroene gazon zien we nooit meer terug, maar het kan anders”: tuinspecialist legt uit hoe je je tuin hittebestendig maakt

Geen exotische, maar méér bomen nodig

De hittegolf en de droogte richten schade aan in de tuin, dat hebt u ongetwijfeld zelf al gemerkt. “Het gaat snel: in minder dan tien dagen is het gras bruin geworden doordat de bovenste lagen niet meer voldoende bevochtigd worden om de wortels van de grasplantjes te voorzien van water”, zegt tuinspecialist Bart Verelst. “En toch kan het anders”. Gelukkig hoeven we daarvoor onze tuin volgens hem niet meteen vol te planten met exotische gewassen en zuiderse bomen.

We maken één van de langste en meest intense hittegolven ooit mee. En we wennen er maar beter aan, want zulke periodes zullen in de toekomst geen uitzonderingen meer zijn. Voor 1990 hadden we twee hittegolven per decennium, sinds 2015 was er elke zomer minstens één en vorig jaar waren er zelfs drie. De droogte die met die warmteperiodes gepaard gaat, neemt ook steeds toe. Moeten we onze tuinen nu een volledige make-over geven? “Neen”, zegt Bart Verelst, co-auteur van het ‘Zakboek voor de klimaattuin’. “Ik raad aan om geen drastische beslissingen te nemen op vlak van aanplantingen. Het heeft geen zin volop exotische bomen en bloemen te gaan planten. Eén strenge winter en ze zijn dood. Oké, de laatste jaren stellen de winters niet zoveel meer voor. Maar zou je het risico durven te nemen dat alles kapot vriest?”

In Spanje en Zuid-Frankrijk is het gras altijd mooi groen. Ze gebruiken daar gras waarvan het blad wat grover is, dat niet zoveel water nodig heeft

Bart Verelst

Het grootste slachtoffer van de hitte is momenteel het gazon. “Het mooie, biljartgroene gazon gaan we nooit meer terugzien”, aldus Verelst. “Het gaat snel: in minder dan tien dagen is het gras bruin geworden doordat de bovenste lagen niet meer voldoende bevochtigd worden om de wortels van de grasplantjes te voorzien van water. En toch kan het anders. In Spanje en Zuid-Frankrijk is het gras altijd mooi groen. Ze gebruiken daar gras waarvan het blad wat grover is. Dat is een andere soort die niet zoveel water nodig heeft. Maar die wij misschien niet zo mooi vinden.”

2 Tuinspecialist Bart Verelst
RV Tuinspecialist Bart Verelst

Stam als schoorsteen

Bomen dan: moeten we overschakelen naar olijf- of palmbomen? “Bomen kunnen vrij goed tegen de hitte. Ze hebben een overlevingsinstinct waardoor ze bij extreme droogte hun blaadjes dichthouden, om het oppervlak zodanig klein te maken dat de verdamping afneemt. Zolang ze dat kunnen doen, is er niets aan de hand: de verdamping vermindert en de boom houdt zichzelf in stand. Maar ook als de blaadjes bruin worden en afvallen, kan de boom zich nog herstellen. We zijn nog zeker niet in de fase dat er bomen zijn die hier niet meer groeien.”

Lange dagen met een brandende zon kunnen wel schade aanrichten aan fruit en bloemen, zoals hortensia’s. Ook daar kunnen we mee omgaan. “Plant op strategische plaatsen in de tuin grote bomen aan in het najaar: ze blokken de zon af en doen dienst als airco. Onder de boom is het altijd 10 graden minder warm. De stam werkt als een schoorsteen. Warme lucht gaat omhoog langs de stam en komt uit het bladerdek terug als koelere lucht.”

Hoe krijg ik mijn uitgedroogd gazon weer groen?

Verelst: “Het is niet evident om een bruin, uitgedroogd grastapijt nieuw leven in te blazen. Ik raad aan om voorlopig niets te doen en te wachten tot in de late nazomer. Zaai dan een grassoort die beter tegen de droogte bestand is. De soorten die snel kiemen en snel groeien, zoals Italiaans en Engels raaigras, zijn meestal niet goed bestand tegen de hitte en droogte en zullen onherroepelijk afsterven. Welke dan wel? Veldbeemd houdt goed stand in droge omstandigheden, roodzwenk is uitermate geschikt voor droge, schrale bodems en rietzwenk overleeft. De ideale mengeling bevat die drie soorten.”

Wat doe ik met verbrande bloemen en planten?

“Voorkom om te beginnen dat je bloemen verbranden. Creëer schaduw door een laken of doek op een strategische plaats te hangen. Probeer ook te vermijden dat je plantjes uitdrogen: zorg dat ze water krijgen en vermijd dat het gietwater onmiddellijk verdampt door een laag mulch of boomschors tussen de planten te strooien. Verbrande bloemen kan je best van de plant verwijderen. Een nieuwe, andere bloemknop zal openbloeien en het verschroeide bloemetje zal snel vergeten zijn. Maar het is beter om de bruine, verbrande bloem aan de plant te laten hangen tot de hittegolf achter de rug is. Hetzelfde geldt voor bloemige kruiden. Verbrande bladeren mogen wel te allen tijde verwijderd worden.”

Hoe leg ik een hittebestendige tuin aan?

“Kies voor een buienborder, dat is een aanplanting in een verzinking — waar planten in staan — die zowel tegen extreme droogte en felle buien bestand is. Je kan best de gazonoppervlakte beperkt houden en in de plaats voor een bloemenweide kiezen. Die is goed bestand tegen de hitte en bevordert de biodiversiteit. Kies voor planten die van droogte houden: siergrassen, vetplanten, mediterrane planten zoals lavendel, zonnebloemen, klimplanten. Om je tuin te beschermen tegen hevige windvlagen, kan je met Italiaanse populieren een windscherm maken. Hagen bieden ook voldoende bescherming tegen zon en wind. De keuze is groot: beuk, haagbeuk, liguster, hulst…”

10 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Peter Muylaert

    Allemaal goed en wel. Maar als je veel schaduw brengt over je gazon dan krijg je in de natte winters van de voorbije jaren veel mos. En drassige grond. En daar heb je dan ook niet veel aan. Het blijft een spel van geven en nemen. Ik ga nu aan zee in de tuin van mijn 2e verblijf een grassoort zaaien dat geschikt is voor droge en zanderige grond. Water Saver van Barenburg. Deze wortels gaan tot 60cm diep en zijn beter bestand tegen de droogte. Want de droogte heeft mij daar ook parten gespeeld.

  • Erwin Fiers

    Het is "maar gras".Dit gaat hier over een ernstig probleem en weinigen zien het nut van regen en gras in.Ik weet het nog niet zo goed zulle.

Lees meer