4 De Damse Vaart, bekend van zijn lange bomenrij, kan al twee eeuwen bogen op een rijke geschiedenis.
Benny Proot De Damse Vaart, bekend van zijn lange bomenrij, kan al twee eeuwen bogen op een rijke geschiedenis.

Damse Vaart viert 200ste verjaardag

DE LEUKSTE WEETJES OVER HET KANAAL, ALS VOORSMAAKJE OP HET FEEST

De Damse Vaart is volgend jaar twee eeuwen oud. Om die 200ste verjaardag te vieren, worden heel wat activiteiten gepland rond de waterloop. Zo komen er een picknicktafel tussen Hoeke en Sluis en een bootevenement.Als aperitiefje voor het feestgedruis brengen wij nu al de tien leukste weetjes over het kanaal.

Napoleon

De Damse Vaart staat ook wel bekend als het Napoleonkanaal, en niet zonder reden. De Franse keizer was destijds de grote bezieler van de waterloop. Het graven van de Damse Vaart, in opdracht van Napoleon, begon in 1810 en vijf jaar later was een gedeelte klaar. "Napoleon wou de oorlogshaven van Duinkerke in Frankrijk verbinden met die in Antwerpen", vertelt historicus Jan Hutsebaut, die werkt bij Toerisme Damme. "De Noordzee lijkt dan een logischere optie, maar daar zaten de Engelsen. Napoleon wou Brugge met de Westerschelde verbinden en een kanaal graven tussen Brugge en Breskens om vooral oorlogsmateriaal te transporteren via de binnenwateren."

4 De bekende toeristenboot Lamme Goedzak.
JVK De bekende toeristenboot Lamme Goedzak.

krijgsgevangenen

Voor de graafwerken zette de keizer krijgsgevangenen uit Spanje in. Dat waren nota bene afstammelingen van zij die niet zo lang voordien de scepter zwaaiden in de Nederlanden. "Hoeveel er ingezet werden, weten we nog niet. Daarvoor zullen we eens grasduinen in de archieven. Maar ik kan me inbeelden dat er toch heel wat zijn gestorven door de ongunstige werkomstandigheden."

Korenmarkt

De komst van het Napoleonkanaal had ook een grote impact op het toenmalige Damme. "Er liep al een waterloop door de stad, maar Napoleon verlegde dat kanaal 50 meter, omdat er een bocht in zat. Ter hoogte van de Damme Brug lag toen de Korenmarkt, pal in het stadscentrum. Die markt en enkele omliggende herenhuizen moesten plaats ruimen voor de vaart."

4 Een kudde schapen begraast de berm.
KOS Een kudde schapen begraast de berm.

Monnikerede

"Het kanaal gaf ook de definitieve doodsteek aan Monnikerede, een havenstadje in Oostkerke waarvan de economische activiteiten al langer op een laag pitje stonden."

4 Schaatspret op de Vaart in 2009.
photonews Schaatspret op de Vaart in 2009.

Willem I

Oorspronkelijk stopte het kanaal ter hoogte van Hoeke/Lapscheure. "Rond 1815 hielden de graafwerken daar halt. Napoleon was immers verslagen in Waterloo. Tussen 1818 en 1824 liet de vorst van de Nederlanden, Willem I, het kanaal doortrekken tot aan Sluis. Er waren plannen om het kanaal af te werken tot in Breskens, zoals Napoleon het bedoeld had, maar toen België onafhankelijk werd, sloot de koning de grens af. In de jaren 50 van de 19de eeuw werd de Damse Vaart nog wat uitgebreid tot in de haven van Sluis."

Steenschuiten

Op de plezierboot Lamme Goedzak na, wordt de vaart vandaag niet meer bevaren. Ooit was dat wel anders: "In de 19de eeuw bedienen schepen op de Damse Vaart verscheidene steenovens uit de omgeving van Hoeke. Daar maken ze gele bakstenen van de polderklei, die ze overladen op steenschuiten. De schuiten worden over de trekweg aan het water voortgetrokken door paarden, of zelfs door de schipper en zijn gezin. Aan de economische scheepvaart kwam bruusk een einde toen Franse genietroepen de sifons bij Oostkerke dynamiteerden. Nadien werd de Damse Vaart afgedamd en kon je niet meer verder varen tot Hoeke en Sluis."

Plezierboten

Lamme Goedzak is niet de enige toeristische boot die ooit op de Damse Vaart dobberde. "De eerste toeristische bootjes dateren van voor de Tweede Wereldoorlog. De Jacob van Maerlant-boot en de Zeehond waren de voorlopers van de Lamme Goedzak. De eerste folder over de Damse Vaart dateert uit de jaren 1930."

Zelfbedieningsveer

Ter hoogte van Lapscheure ligt op de Damse Vaart een zelf te bedienen overzetbootje, Kobus genaamd. "Het verbindt Hoeke met Lapscheure en wordt in de zomer vaak gebruikt door fietsers en wandelaars die hiermee op een originele manier de Damse Vaart kunnen oversteken. De naam Kobus is een samentrekking van de heilige Cornelis van Lapscheure en de heilige Jacobus van Hoeke", aldus Hutsebaut.

Schapenkudde

De oevers van de Damse Vaart worden begrazen door een schapenkudde die wordt gemend door een herder. Dat is het geval van 15 maart tot eind juni en van 15 augustus tot eind oktober.

Zwinstedentocht

Als het ijs op de Damse Vaart dik genoeg, kan er tijdens de winter op geschaatst worden. Zo vond de legendarische Zwinstedentocht, waarbij drie keer het traject Sluis-Brugge-Sluis wordt afgeschaatst, plaats in 1986 en 1997. De recentste openstelling van de Damse Vaart dateert intussen van 11 januari 2009. Toen stonden naar schatting 50.000 mensen op het ijs.

Lees meer