4 Een van de 19 kraters kort na de enorme ontploffing van 7 juni 1917.
Eric Flamand Een van de 19 kraters kort na de enorme ontploffing van 7 juni 1917.

Alleen atoombommen waren krachtiger

MESEN EN HEUVELLAND HERDENKEN GROOTSTE ONTPLOFFING OOIT

Op 7 juni 2017 is het precies 100 jaar geleden dat de Tweede Slag bij Mesen het leven eiste van 50.000 soldaten. Tijdens die slag werden 19 mijnen in één keer tot ontploffing gebracht. Behalve in Hiroshima en Nagasaki was geen enkele militaire ontploffing ooit krachtiger. Met 'Zero Hour' slaan Mesen en Heuvelland nu de handen in elkaar om die gebeurtenis op gepaste manier te herdenken.

Op 7 juni organiseren Mesen en Heuvelland vier herdenkingsceremonies. Op 10 juni staan er ook concerten gepland met de hulp van de ambassades van het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland en Ierland. Er staan ook drie expo's op het programma. Alles wordt georganiseerd onder de noemer Zero Hour.

4 Ook vandaag nog zijn de kraters stille getuigen van het gewelddadige verleden.
Eric Flamand Ook vandaag nog zijn de kraters stille getuigen van het gewelddadige verleden.

19 dieptemijnen

Op 7 juni 1917 liet het Britse leger 19 dieptemijnen ontploffen onder de heuvelrug rond Mesen. De ontploffing staat bekend als de zwaarste militaire ontploffing na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki in 1945. Het landschap in de omgeving van Heuvelland en Mesen zou nooit meer hetzelfde zijn, getuige daarvan 19 enorme kraters. "Eind 1914 was het front ten zuiden van Ieper stilgevallen ter hoogte van Mesen en Wijtschate. Die toestand bleef twee en een half jaar onveranderd. Tevergeefs lanceerden de Britten verscheidene aanvallen op hoger gelegen strategische gebieden, iedere keer met vele slachtoffers tot gevolg. Op dat moment besloten de geallieerden om het over een andere boeg te gooien."

4 De geallieerden kijken voor de slag naar een reusachtige maquette die de positie van de mijnen toont.
Eric Flamand De geallieerden kijken voor de slag naar een reusachtige maquette die de positie van de mijnen toont.

Kunstmatige aardbeving

"Er werden diepe schachten gegraven in de grond, met bijhorende tunnels. Op het einde van die tunnels werden vierentwintig strategische mijnen geplaatst met in totaal meer dan een half miljoen kilo springstof. Op 7 juni 1917 werden 19 van die 24 mijnen tot ontploffing gebracht. Dat veroorzaakte de grootste kunstmatige aardbeving uit de geschiedenis tot dan toe. De ontploffing werd enkel in kracht overtroffen door de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki in 1945. Vervolgens werden Mesen en Wijtschate heroverd op de Duitsers. Mesen werd daarop bevrijd door de Nieuw-Zeelanders, gesteund door de Australiërs. Twee Ierse milities heroverden dan weer Wijtschate. De strijd duurde slechts enkele uren, maar was een keerpunt voor de oorlog. 50.000 soldaten lieten daarbij het leven", vertelt Franky Bostyn van de Historische Pool van Defensie.

4 Ierse soldaten bevrijden Wijtschate in 1917.
Eric Flamand Ierse soldaten bevrijden Wijtschate in 1917.

Herdenkingen en expo's

Heuvelland en Mesen werkten een programma uit om de slag te herdenken. "Op 7 juni zijn er twee grote herdenkingsceremonies en twee kleinere ceremonies in Ploegsteert en Wijtschate. We beginnen die dag al heel vroeg met een eerste ceremonie in Mesen om 5.30 uur 's ochtends", vertelt burgemeester van Mesen Sandy Evrard. "Zero Hour mag geen eenzijdige herdenking worden. Het programma richt zich daarom ook op de jeugd. Zowel Mesen als Heuvelland organiseren op zaterdag 10 juni een concert met de hulp van de ambassades van Nieuw-Zeeland, Verenigd Koninkrijk en Ierland. Het is de bedoeling dat die landen de artiesten zullen aanleveren voor de concerten. Op die manier voegen we een culturele dimensie toe aan de herdenking. Ook de negentien kraters zullen hierbij een rol spelen", zegt Marc Lewyllie, burgemeester van Heuvelland.


Er worden ook drie tentoonstellingen op poten gezet met elk een verschillende klemtoon. "Een eerste tentoonstelling gaat door in de kerk van Kemmel waar het Ierse verhaal zal worden verteld. Twee Ierse vrijwilligersdivisies uit het noorden en het zuiden vochten zij aan zij in Wijtschate. Rode draad doorheen de expo is het verhaal van de Ierse nationalist William Redmond. Daarnaast is er ook een tentoonstelling in ons vernieuwd bezoekerscentrum in Kemmel. Daar is het de bedoeling om het archeologisch erfgoed van de mijnenslag weer te geven", gaat burgemeester Lewyllie verder. "Een laatste tentoonstelling gaat door in Mesen zelf . Daar wordt de bijdrage van Nieuw-Zeeland uit de doeken gedaan aan de hand van 100 individuele verhalen van soldaten én burgers, vanuit alle maatschappelijke klassen", besluit burgemeester Evrard.

Lees meer