4
Getty Images/iStockphoto

Eerste moderne mensen in Europa hadden grotere ecologische voetafdruk dan neanderthalers

Dat de moderne mens een aanzienlijke ecologische voetafdruk heeft, is bekend. Maar ook onze eerste voorouders in Europa brachten 40.000 jaar geleden al ecosystemen aan het wankelen en veel meer nog dan de neanderthalers. Dat blijkt uit een nieuwe studie waaraan wetenschappers van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen meewerkten.

De resultaten staan te lezen in het wetenschappelijk tijdschrift Scientific Reports. “Voor het onderzoek werden onder meer botten van neanderthalers, moderne mensen en dieren gebruikt die gevonden werden in de grotten van Spy en Goyet in de provincie Namen”, vertelt paleontoloog Mietje Germonpré, die samen met haar collega Patrick Semal bij het onderzoek betrokken was. “De resten werden tussen 100 en 150 jaar geleden opgegraven en worden bijgehouden in onze collectie.”

Verdwenen

Wetenschappers vragen zich al heel lang af waarom de neanderthalers 40.000 jaar geleden verdwenen en de homo sapiens alleenheerser werden. En of dat iets te maken gehad kan hebben met verschillen in eetpatronen en mobiliteit. De nieuwe studie gooit daar nieuw licht op.


Ze toont aan dat de twee mensensoorten hetzelfde aten – vooral mammoet en rendier, maar af en toe ook een wolharige neushoorn, een holenbeer, een bizon of een paard – maar dat ze met een andere intensiteit joegen en in een gebied dat niet even groot was. Zo joeg de moderne mens veel meer en in een veel groter gebied dan de neanderthaler. Resultaat was dat de mammoetpopulaties – die stabiel bleven toen de neanderthaler het nog voor het zeggen had in onze streken – drastisch begonnen af te kalven toen de moderne mens op het toneel verscheen.

4 paleontoloog Mietje Germonpré toont een melktand van een mammoetkalfje.
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen paleontoloog Mietje Germonpré toont een melktand van een mammoetkalfje.

De ontdekking werd gedaan op basis van de analyse van koolstof- en stikstofisotopen in het botcollageen. Zo wilden de wetenschappers achterhalen wat mens en dier aten. Ze zagen aan de isotopensamenstelling van de grazers dat de mammoetpopulatie nog op peil was ten tijde van de neanderthalers, maar dat dit veranderde toen de moderne mens zijn opwachting maakte.

Mammoeten

“Homo sapiens joegen veel intensiever op mammoeten. We zien dat de menselijke invloed op het ecosysteem groter werd zodra de moderne mens zich in Europa gevestigd had. De mammoetpopulaties begonnen te lijden onder de bejagingsdruk en de paarden namen de ecologische niche van de mammoeten in”, aldus Germonpré.

4 De mammoetpopulaties bleven stabiel toen de neanderthaler het nog voor het zeggen had in onze streken, maar kalfden drastisch af toen de moderne mens op het toneel verscheen.
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen De mammoetpopulaties bleven stabiel toen de neanderthaler het nog voor het zeggen had in onze streken, maar kalfden drastisch af toen de moderne mens op het toneel verscheen.

Aan de hand van het isotoop van zwavel in het botcollageen – die zegt hoe de ondergrond was samengesteld – kon achterhaald worden of mens en dier lokaal waren of van elders kwamen.

De neanderthalers van Spy bleken ter plaatse te blijven en in de directe omgeving van hun vindplaats te jagen. Die van Goyet gingen buiten hun lokale ecosysteem en kwamen dus uit een andere regio. Bij allebei ging het echter om homogene groepen met weinig individuele verschillen.

Ideeën

De moderne mensen van Goyet hadden onderling wél verschillen in hun verplaatsingsgeschiedenis. De onderzoekers vermoeden dat de moderne mens een gevarieerder en sterker regionaal netwerk had. “Het lijkt erop dat individuen zich bij andere groepen aansloten en zo meer ideeën konden uitwisselen. Misschien was dat wel het belangrijkste wat moderne mensen voor hadden op neanderthalers”, klinkt het nog.

4 Enkele van de resten van de neanderthalers uit Spy.
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen Enkele van de resten van de neanderthalers uit Spy.

5 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.
  • Christine Laevers

    Ik zou denken dat de prehistorische mensen met een kleinere jaag oppervlakte, net betere kansen zouden geven. Want als de 'kleine' regio niets meer oplevert , trekken ze verder en kan die regio zich herstellen. In de 18de eeuw in N-Amerika waren er miljoenen bizons. De indianen in Z-Amerika hebben eeuwen lang de natuur en de dieren niet kapot gemaakt. Tja, hoe zit het dan met die mammoeten ?

  • Guy Beeckmans

    Geef ze een boete....daarmee ist opgelost

Lees meer